23 shlokas
- 1
कुन्त्युवाच
भगवञ्श्वशुरो मे ऽसि दैवतस्यापि दैवतम्
स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम
kuntyuvāca
bhagavañśvaśuro me 'si daivatasyāpi daivatam
sa me devātidevastvaṃ śṛṇu satyāṃ giraṃ mama
- 2
तपस्वी कोपनो विप्रो दुर्वासा नाम मे पितुः
भिक्षाम् उपागतो भोक्तुं तम् अहं पर्यतोषयम्
tapasvī kopano vipro durvāsā nāma me pituḥ
bhikṣām upāgato bhoktuṃ tam ahaṃ paryatoṣayam
- 3
शौचेन त्वागसस्त्यागैः शुद्धेन मनसा तथा
कोपस्थानेष्वपि महत्स्वकुप्यं न कदाचन
śaucena tvāgasastyāgaiḥ śuddhena manasā tathā
kopasthāneṣvapi mahatsvakupyaṃ na kadācana
- 4
स मे वरम् अदात्प्रीतः कृतम् इत्यहम् अब्रुवम्
अवश्यं ते ग्रहीतव्यम् इति मां सो ऽब्रवीद्वचः
sa me varam adātprītaḥ kṛtam ityaham abruvam
avaśyaṃ te grahītavyam iti māṃ so 'bravīdvacaḥ
- 5
ततः शापभयाद्विप्रम् अवोचं पुनर् एव तम्
एवम् अस्त्विति च प्राह पुनर् एव स मां द्विजः
tataḥ śāpabhayādvipram avocaṃ punar eva tam
evam astviti ca prāha punar eva sa māṃ dvijaḥ
- 6
धर्मस्य जननी भद्रे भवित्री त्वं वरानने
वशे स्थास्यन्ति ते देवा यांस्त्वम् आवाहयिष्यसि
dharmasya jananī bhadre bhavitrī tvaṃ varānane
vaśe sthāsyanti te devā yāṃstvam āvāhayiṣyasi
- 7
इत्युक्त्वान्तर्हितो विप्रस्ततो ऽहं विस्मिताभवम्
न च सर्वास्ववस्थासु स्मृतिर्मे विप्रणश्यति
ityuktvāntarhito viprastato 'haṃ vismitābhavam
na ca sarvāsvavasthāsu smṛtirme vipraṇaśyati
- 8
अथ हर्म्यतलस्थाहं रविम् उद्यन्तम् ईक्षती
संस्मृत्य तद् ऋषेर्वाक्यं स्पृहयन्ती दिवाकरम्
स्थिताहं बालभावेन तत्र दोषम् अबुध्यती
atha harmyatalasthāhaṃ ravim udyantam īkṣatī
saṃsmṛtya tad ṛṣervākyaṃ spṛhayantī divākaram
sthitāhaṃ bālabhāvena tatra doṣam abudhyatī
- 9
अथ देवः सहस्रांशुर्मत्समीपगतो ऽभवत्
द्विधा कृत्वात्मनो देहं भूमौ च गगने ऽपि च
तताप लोकान् एकेन द्वितीयेनागमच्च माम्
atha devaḥ sahasrāṃśurmatsamīpagato 'bhavat
dvidhā kṛtvātmano dehaṃ bhūmau ca gagane 'pi ca
tatāpa lokān ekena dvitīyenāgamacca mām
- 10
स माम् उवाच वेपन्तीं वरं मत्तो वृणीष्व ह
गम्यताम् इति तं चाहं प्रणम्य शिरसावदम्
sa mām uvāca vepantīṃ varaṃ matto vṛṇīṣva ha
gamyatām iti taṃ cāhaṃ praṇamya śirasāvadam
- 11
स माम् उवाच तिग्मांशुर्वृथाह्वानं न ते क्षमम्
धक्ष्यामि त्वां च विप्रं च येन दत्तो वरस्तव
sa mām uvāca tigmāṃśurvṛthāhvānaṃ na te kṣamam
dhakṣyāmi tvāṃ ca vipraṃ ca yena datto varastava
- 12
तम् अहं रक्षती विप्रं शापाद् अनपराधिनम्
पुत्रो मे त्वत्समो देव भवेद् इति ततो ऽब्रुवम्
tam ahaṃ rakṣatī vipraṃ śāpād anaparādhinam
putro me tvatsamo deva bhaved iti tato 'bruvam
- 13
ततो मां तेजसाविश्य मोहयित्वा च भानुमान्
उवाच भविता पुत्रस्तवेत्यभ्यगमद्दिवम्
tato māṃ tejasāviśya mohayitvā ca bhānumān
uvāca bhavitā putrastavetyabhyagamaddivam
- 14
ततो ऽहम् अन्तर्भवने पितुर्वृत्तान्तरक्षिणी
गूढोत्पन्नं सुतं बालं जले कर्णम् अवासृजम्
tato 'ham antarbhavane piturvṛttāntarakṣiṇī
gūḍhotpannaṃ sutaṃ bālaṃ jale karṇam avāsṛjam
- 15
नूनं तस्यैव देवस्य प्रसादात्पुनर् एव तु
कन्याहम् अभवं विप्र यथा प्राह स माम् ऋषिः
nūnaṃ tasyaiva devasya prasādātpunar eva tu
kanyāham abhavaṃ vipra yathā prāha sa mām ṛṣiḥ
- 16
स मया मूढया पुत्रो ज्ञायमानो ऽप्युपेक्षितः
तन्मां दहति विप्रर्षे यथा सुविदितं तव
sa mayā mūḍhayā putro jñāyamāno 'pyupekṣitaḥ
tanmāṃ dahati viprarṣe yathā suviditaṃ tava
- 17
यदि पापम् अपापं वा तद् एतद्विवृतं मया
तन्मे भयं त्वं भगवन्व्यपनेतुम् इहार्हसि
yadi pāpam apāpaṃ vā tad etadvivṛtaṃ mayā
tanme bhayaṃ tvaṃ bhagavanvyapanetum ihārhasi
- 18
यच्चास्य राज्ञो विदितं हृदिस्थं भवतो ऽनघ
तं चायं लभतां कामम् अद्यैव मुनिसत्तम
yaccāsya rājño viditaṃ hṛdisthaṃ bhavato 'nagha
taṃ cāyaṃ labhatāṃ kāmam adyaiva munisattama
- 19
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो वेदविदां वरः
साधु सर्वम् इदं तथ्यम् एवम् एव यथात्थ माम्
ityuktaḥ pratyuvācedaṃ vyāso vedavidāṃ varaḥ
sādhu sarvam idaṃ tathyam evam eva yathāttha mām
- 20
अपराधश्च ते नास्ति कन्याभावं गता ह्यसि
देवाश्चैश्वर्यवन्तो वै शरीराण्याविशन्ति वै
aparādhaśca te nāsti kanyābhāvaṃ gatā hyasi
devāścaiśvaryavanto vai śarīrāṇyāviśanti vai
- 21
सन्ति देवनिकायाश्च संकल्पाज्जनयन्ति ये
वाचा दृष्ट्या तथा स्पर्शात्संघर्षेणेति पञ्चधा
santi devanikāyāśca saṃkalpājjanayanti ye
vācā dṛṣṭyā tathā sparśātsaṃgharṣeṇeti pañcadhā
- 22
मनुष्यधर्मो दैवेन धर्मेण न हि युज्यते
इति कुन्ति व्यजानीहि व्येतु ते मानसो ज्वरः
manuṣyadharmo daivena dharmeṇa na hi yujyate
iti kunti vyajānīhi vyetu te mānaso jvaraḥ
- 23
सर्वं बलवतां पथ्यं सर्वं बलवतां शुचि
सर्वं बलवतां धर्मः सर्वं बलवतां स्वकम्
sarvaṃ balavatāṃ pathyaṃ sarvaṃ balavatāṃ śuci
sarvaṃ balavatāṃ dharmaḥ sarvaṃ balavatāṃ svakam

