17 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
शंतनुः पालयामास यथावत्पृथिवीम् इमाम्
तथा विचित्रवीर्यश्च भीष्मेण परिपालितः
पालयामास वस्तातो विदितं वो नसंशयः
dhṛtarāṣṭra uvāca
śaṃtanuḥ pālayāmāsa yathāvatpṛthivīm imām
tathā vicitravīryaśca bhīṣmeṇa paripālitaḥ
pālayāmāsa vastāto viditaṃ vo nasaṃśayaḥ
- 2
यथा च पाण्डुर्भ्राता मे दयितो भवताम् अभूत्
स चापि पालयामास यथावत्तच्च वेत्थ ह
yathā ca pāṇḍurbhrātā me dayito bhavatām abhūt
sa cāpi pālayāmāsa yathāvattacca vettha ha
- 3
मया च भवतां सम्यक्शुश्रूषा या कृतानघाः
असम्यग्वा महाभागास्तत्क्षन्तव्यम् अतन्द्रितैः
mayā ca bhavatāṃ samyakśuśrūṣā yā kṛtānaghāḥ
asamyagvā mahābhāgāstatkṣantavyam atandritaiḥ
- 4
यच्च दुर्योधनेनेदं राज्यं भुक्तम् अकण्टकम्
अपि तत्र न वो मन्दो दुर्बुद्धिर् अपराद्धवान्
yacca duryodhanenedaṃ rājyaṃ bhuktam akaṇṭakam
api tatra na vo mando durbuddhir aparāddhavān
- 5
तस्यापराधाद्दुर्बुद्धेर् अभिमानान्महीक्षिताम्
विमर्दः सुमहान् आसीद् अनयान्मत्कृताद् अथ
tasyāparādhāddurbuddher abhimānānmahīkṣitām
vimardaḥ sumahān āsīd anayānmatkṛtād atha
- 6
तन्मया साधु वापीदं यदि वासाधु वै कृतम्
तद्वो हृदि न कर्तव्यं माम् अनुज्ञातुम् अर्हथ
tanmayā sādhu vāpīdaṃ yadi vāsādhu vai kṛtam
tadvo hṛdi na kartavyaṃ mām anujñātum arhatha
- 7
वृद्धो ऽयं हतपुत्रो ऽयं दुःखितो ऽयं जनाधिपः
पूर्वराज्ञां च पुत्रो ऽयम् इति कृत्वानुजानत
vṛddho 'yaṃ hataputro 'yaṃ duḥkhito 'yaṃ janādhipaḥ
pūrvarājñāṃ ca putro 'yam iti kṛtvānujānata
- 8
इयं च कृपणा वृद्धा हतपुत्रा तपस्विनी
गान्धारी पुत्रशोकार्ता तुल्यं याचति वो मया
iyaṃ ca kṛpaṇā vṛddhā hataputrā tapasvinī
gāndhārī putraśokārtā tulyaṃ yācati vo mayā
- 9
हतपुत्राविमौ वृद्धौ विदित्वा दुःखितौ तथा
अनुजानीत भद्रं वो व्रजावः शरणं च वः
hataputrāvimau vṛddhau viditvā duḥkhitau tathā
anujānīta bhadraṃ vo vrajāvaḥ śaraṇaṃ ca vaḥ
- 10
अयं च कौरवो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
सर्वैर्भवद्भिर्द्रष्टव्यः समेषु विषमेषु च
न जातु विषमं चैव गमिष्यति कदाचन
ayaṃ ca kauravo rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
sarvairbhavadbhirdraṣṭavyaḥ sameṣu viṣameṣu ca
na jātu viṣamaṃ caiva gamiṣyati kadācana
- 11
चत्वारः सचिवा यस्य भ्रातरो विपुलौजसः
लोकपालोपमा ह्येते सर्वे धर्मार्थदर्शिनः
catvāraḥ sacivā yasya bhrātaro vipulaujasaḥ
lokapālopamā hyete sarve dharmārthadarśinaḥ
- 12
ब्रह्मेव भगवान् एष सर्वभूतजगत्पतिः
युधिष्ठिरो महातेजा भवतः पालयिष्यति
brahmeva bhagavān eṣa sarvabhūtajagatpatiḥ
yudhiṣṭhiro mahātejā bhavataḥ pālayiṣyati
- 13
अवश्यम् एव वक्तव्यम् इति कृत्वा ब्रवीमि वः
एष न्यासो मया दत्तः सर्वेषां वो युधिष्ठिरः
भवन्तो ऽस्य च वीरस्य न्यासभूता मया कृताः
avaśyam eva vaktavyam iti kṛtvā bravīmi vaḥ
eṣa nyāso mayā dattaḥ sarveṣāṃ vo yudhiṣṭhiraḥ
bhavanto 'sya ca vīrasya nyāsabhūtā mayā kṛtāḥ
- 14
यद्येव तैः कृतं किंचिद्व्यलीकं वा सुतैर्मम
यद्यन्येन मदीयेन तद् अनुज्ञातुम् अर्हथ
yadyeva taiḥ kṛtaṃ kiṃcidvyalīkaṃ vā sutairmama
yadyanyena madīyena tad anujñātum arhatha
- 15
भवद्भिर्हि न मे मन्युः कृतपूर्वः कथंचन
अत्यन्तगुरुभक्तानाम् एषो ऽञ्जलिर् इदं नमः
bhavadbhirhi na me manyuḥ kṛtapūrvaḥ kathaṃcana
atyantagurubhaktānām eṣo 'ñjalir idaṃ namaḥ
- 16
तेषाम् अस्थिरबुद्धीनां लुब्धानां कामचारिणाम्
कृते याचामि वः सर्वान्गान्धारीसहितो ऽनघाः
teṣām asthirabuddhīnāṃ lubdhānāṃ kāmacāriṇām
kṛte yācāmi vaḥ sarvāngāndhārīsahito 'naghāḥ
- 17
इत्युक्तास्तेन ते राज्ञा पौरजानपदा जनाः
नोचुर्बाष्पकलाः किंचिद्वीक्षांचक्रुः परस्परम्
ityuktāstena te rājñā paurajānapadā janāḥ
nocurbāṣpakalāḥ kiṃcidvīkṣāṃcakruḥ parasparam

