17 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स राजा सुमहातेजा वृद्धः कुरुकुलोद्वहः
नापश्यत तदा किंचिद् अप्रियं पाण्डुनन्दने
vaiśaṃpāyana uvāca
sa rājā sumahātejā vṛddhaḥ kurukulodvahaḥ
nāpaśyata tadā kiṃcid apriyaṃ pāṇḍunandane
- 2
वर्तमानेषु सद्वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु
प्रीतिमान् अभवद्राजा धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः
vartamāneṣu sadvṛttiṃ pāṇḍaveṣu mahātmasu
prītimān abhavadrājā dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ
- 3
सौबलेयी च गान्धारी पुत्रशोकम् अपास्य तम्
सदैव प्रीतिमत्यासीत्तनयेषु निजेष्विव
saubaleyī ca gāndhārī putraśokam apāsya tam
sadaiva prītimatyāsīttanayeṣu nijeṣviva
- 4
प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्वह
वैचित्रवीर्ये नृपतौ समाचरति नित्यदा
priyāṇyeva tu kauravyo nāpriyāṇi kurūdvaha
vaicitravīrye nṛpatau samācarati nityadā
- 5
यद्यद्ब्रूते च किंचित्स धृतराष्ट्रो नराधिपः
गुरु वा लघु वा कार्यं गान्धारी च यशस्विनी
yadyadbrūte ca kiṃcitsa dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ
guru vā laghu vā kāryaṃ gāndhārī ca yaśasvinī
- 6
तत्स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधरः
पूजयित्वा वचस्तत्तद् अकार्षीत्परवीरहा
tatsa rājā mahārāja pāṇḍavānāṃ dhuraṃdharaḥ
pūjayitvā vacastattad akārṣītparavīrahā
- 7
तेन तस्याभवत्प्रीतो वृत्तेन स नराधिपः
अन्वतप्यच्च संस्मृत्य पुत्रं मन्दम् अचेतसम्
tena tasyābhavatprīto vṛttena sa narādhipaḥ
anvatapyacca saṃsmṛtya putraṃ mandam acetasam
- 8
सदा च प्रातर् उत्थाय कृतजप्यः शुचिर्नृपः
आशास्ते पाण्डुपुत्राणां समरेष्वपराजयम्
sadā ca prātar utthāya kṛtajapyaḥ śucirnṛpaḥ
āśāste pāṇḍuputrāṇāṃ samareṣvaparājayam
- 9
ब्राह्मणान्वाचयित्वा च हुत्वा चैव हुताशनम्
आयुष्यं पाण्डुपुत्राणाम् आशास्ते स नराधिपः
brāhmaṇānvācayitvā ca hutvā caiva hutāśanam
āyuṣyaṃ pāṇḍuputrāṇām āśāste sa narādhipaḥ
- 10
न तां प्रीतिं पराम् आप पुत्रेभ्यः स महीपतिः
यां प्रीतिं पाण्डुपुत्रेभ्यः समवाप तदा नृपः
na tāṃ prītiṃ parām āpa putrebhyaḥ sa mahīpatiḥ
yāṃ prītiṃ pāṇḍuputrebhyaḥ samavāpa tadā nṛpaḥ
- 11
ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च भारत
तथा विट्शूद्रसंघानाम् अभवत्सुप्रियस्तदा
brāhmaṇānāṃ ca vṛddhānāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhārata
tathā viṭśūdrasaṃghānām abhavatsupriyastadā
- 12
यच्च किंचित्पुरा पापं धृतराष्ट्रसुतैः कृतम्
अकृत्वा हृदि तद्राजा तं नृपं सो ऽन्ववर्तत
yacca kiṃcitpurā pāpaṃ dhṛtarāṣṭrasutaiḥ kṛtam
akṛtvā hṛdi tadrājā taṃ nṛpaṃ so 'nvavartata
- 13
यश्च कश्चिन्नरः किंचिद् अप्रियं चाम्बिकासुते
कुरुते द्वेष्यताम् एति स कौन्तेयस्य धीमतः
yaśca kaścinnaraḥ kiṃcid apriyaṃ cāmbikāsute
kurute dveṣyatām eti sa kaunteyasya dhīmataḥ
- 14
न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै
उवाच दुष्कृतं किंचिद्युधिष्ठिरभयान्नरः
na rājño dhṛtarāṣṭrasya na ca duryodhanasya vai
uvāca duṣkṛtaṃ kiṃcidyudhiṣṭhirabhayānnaraḥ
- 15
धृत्या तुष्टो नरेन्द्रस्य गान्धारी विदुरस्तथा
शौचेन चाजातशत्रोर्न तु भीमस्य शत्रुहन्
dhṛtyā tuṣṭo narendrasya gāndhārī vidurastathā
śaucena cājātaśatrorna tu bhīmasya śatruhan
- 16
अन्ववर्तत भीमो ऽपि निष्टनन्धर्मजं नृपम्
धृतराष्ट्रं च सम्प्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः
anvavartata bhīmo 'pi niṣṭanandharmajaṃ nṛpam
dhṛtarāṣṭraṃ ca samprekṣya sadā bhavati durmanāḥ
- 17
राजानम् अनुवर्तन्तं धर्मपुत्रं महामतिम्
अन्ववर्तत कौरव्यो हृदयेन पराङ्मुखः
rājānam anuvartantaṃ dharmaputraṃ mahāmatim
anvavartata kauravyo hṛdayena parāṅmukhaḥ

