27 shlokas
- 1
श्रीकूर्म उवाच
एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च
यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः
śrīkūrma uvāca
evaṃ bhūtāni sṛṣṭāni sthāvarāṇi carāṇi ca
yadā cāsya prajāḥ sṛṣṭā na vyavardhanta dhīmataḥ
- 2
तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुःखितः
ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्
tamomātrāvṛto brahmā tadāśocata duḥkhitaḥ
tataḥ sa vidadhe buddhimarthaniścayagāminīm
- 3
अथात्मनि समद्राक्षीत्तमोमात्रां नियामिकाम्
रजःसत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः
athātmani samadrākṣīttamomātrāṃ niyāmikām
rajaḥsattvaṃ ca saṃvṛtya vartamānāṃ svadharmataḥ
- 4
तमस्तद्व्यनुदत्पश्चात्रजःसत्त्वेन संयुतः
तत्तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत
tamastadvyanudatpaścātrajaḥsattvena saṃyutaḥ
tattamaḥ pratinunnaṃ vai mithunaṃ samajāyata
- 5
अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा
स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्
adharmācaraṇo viprā hiṃsā cāśubhalakṣaṇā
svāṃ tanuṃ sa tato brahmā tāmapohata bhāsvarām
- 7
नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम्
nārīṃ ca śatarūpākhyāṃ yoginīṃ sasṛje śubhām
- 8
यो ऽभवत्पुरुषात्पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः
yo 'bhavatpuruṣātputro virāḍavyaktajanmanaḥ
- 9
स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत्पुरुषो मुनिः
सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
svāyaṃbhuvo manurdevaḥ so 'bhavatpuruṣo muniḥ
sā devī śatarūpākhyā tapaḥ kṛtvā suduścaram
- 10
भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत
तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत
bhartāraṃ brahmaṇaḥ putraṃ manumevānupadyata
tasmācca śatarūpā sā putradvayamasūyata
- 11
प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम्
तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः
priyavratottānapādau kanyādvayamanuttamam
tayoḥ prasūtiṃ dakṣāya manuḥ kanyāṃ dadau punaḥ
- 12
प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः
आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्
यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्
prajāpatirathākūtiṃ mānaso jagṛhe ruciḥ
ākūtyāṃ mithunaṃ jajñe mānasasya ruceḥ śubham
yajñaśca dakṣiṇā caiva yābhyāṃ saṃvardhitaṃ jagat
- 15
श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा
बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी
śraddhā lakṣmīrdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā
buddhirlajjā vapuḥ śāntiḥ siddhiḥ kīrtistrayodaśī
- 16
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः
ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः
patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīḥ śubhāḥ
tābhyaḥ śiṣṭā yavīyasya ekādaśa sulocanāḥ
- 17
ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा
संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा
khyātiḥ satyatha saṃbhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā
saṃtatiścānasūyā ca ūrjā svāhā svadhā tathā
- 18
भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः
पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्
bhṛgurbhavo marīciśca tathā caivāṅgirā muniḥ
pulastyaḥ pulahaścaiva kratuḥ paramadharmavit
- 19
अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम्
ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः
atrirvasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam
khyātyādyā jagṛhuḥ kanyā munayo munisattamāḥ
- 20
श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः
धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते
śraddhāyā ātmajaḥ kāmo darpo lakṣmīsutaḥ smṛtaḥ
dhṛtyāstu niyamaḥ putrastuṣṭyāḥ saṃtoṣa ucyate
- 21
पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा
क्रियायाश्चाभवत्पुत्रो दण्डः समय एव च
puṣṭyā lābhaḥ sutaścāpi medhāputraḥ śrutastathā
kriyāyāścābhavatputro daṇḍaḥ samaya eva ca
- 22
बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत
लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः
buddhyā bodhaḥ sutastadvadapramādo vyajāyata
lajjāyā vinayaḥ putro vapuṣo vyavasāyakaḥ
- 23
क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत
यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः
kṣemaḥ śāntisutaścāpi sukhaṃ siddhirajāyata
yaśaḥ kīrtisutastadvadityete dharmasūnavaḥ
- 24
कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद्देवानन्दो व्यजायत
इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः
kāmasya harṣaḥ putro 'bhūddevānando vyajāyata
ityeṣa vai sukhodarkaḥ sargo dharmasya kīrtitaḥ
- 25
जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं सुतम्
निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च
jajñe hiṃsā tvadharmādvai nikṛtiṃ cānṛtaṃ sutam
nikṛtyanṛtayorjajñe bhayaṃ naraka eva ca
- 26
माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः
भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्
māyā ca vedanā caiva mithunaṃ tvidametayoḥ
bhayājjajñe 'tha vai māyā mṛtyuṃ bhūtāpahāriṇam
- 27
वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञे ऽथ रौरवात्
मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे
vedanā ca sutaṃ cāpi duḥkhaṃ jajñe 'tha rauravāt
mṛtyorvyādhijarāśokatṛṣṇākrodhāśca jajñire
- 28
दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः
नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः
duḥkhottarāḥ smṛtā hyete sarve cādharmalakṣaṇāḥ
naiṣāṃ bhāryāsti putro vā sarve te hyūrdhvaretasaḥ
- 29
इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः
संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवाः
ityeṣa tāmasaḥ sargo jajñe dharmaniyāmakaḥ
saṃkṣepeṇa mayā proktā visṛṣṭirmunipuṅgavāḥ
- 30
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ

