93 shlokas
- 1
सूत उवाच
अथ देवो हृषीकेशो भगवान्पुरुषोत्तमः
तताप घोरं पुत्रार्थं निदानं तपसस्तपः
sūta uvāca
atha devo hṛṣīkeśo bhagavānpuruṣottamaḥ
tatāpa ghoraṃ putrārthaṃ nidānaṃ tapasastapaḥ
- 2
स्वेच्छयाप्यवतीर्णो ऽसौ कृतकृत्यो ऽपि विश्वधृक्
चचार स्वात्मनो मूलं बोधयन्भावमैश्वरम्
svecchayāpyavatīrṇo 'sau kṛtakṛtyo 'pi viśvadhṛk
cacāra svātmano mūlaṃ bodhayanbhāvamaiśvaram
- 3
जगाम योगिभिर्जुष्टं नानापक्षिसमाकुलम्
आश्रमं तूपमन्योर्वै मुनीन्द्रस्य महात्मनः
jagāma yogibhirjuṣṭaṃ nānāpakṣisamākulam
āśramaṃ tūpamanyorvai munīndrasya mahātmanaḥ
- 4
पतत्रिराजम् आरूढः सुपर्णमतितेजसम्
शङ्खचक्रगदापाणिः श्रीवत्सकृतलक्षणः
patatrirājam ārūḍhaḥ suparṇamatitejasam
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ
- 5
नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम्
ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं वेदघोषनिनादितम्
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam
ṛṣīṇāmāśramairjuṣṭaṃ vedaghoṣanināditam
- 6
सिंहर्क्षशरभाकीर्णं शार्दूलगजसंयुतम्
विमलस्वादुपानीयैः सरोभिरुपशोभितम्
siṃharkṣaśarabhākīrṇaṃ śārdūlagajasaṃyutam
vimalasvādupānīyaiḥ sarobhirupaśobhitam
- 7
आरामैर्विविधैर्जुष्टं देवतायतनैः शुभैः
ऋषिकैरृषिपुत्रैश्च महामुनिगणैस्तथा
ārāmairvividhairjuṣṭaṃ devatāyatanaiḥ śubhaiḥ
ṛṣikairṛṣiputraiśca mahāmunigaṇaistathā
- 8
वेदाध्ययनसम्पन्नैः सेवितं चाग्निहोत्रिभिः
योगिभिर्ध्याननिरतैर्नासाग्रगतलोचनैः
vedādhyayanasampannaiḥ sevitaṃ cāgnihotribhiḥ
yogibhirdhyānaniratairnāsāgragatalocanaiḥ
- 9
उपेतं सर्वतः पुण्यं ज्ञानिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
नदीभिरभितो जुष्टं जापकैर्ब्रह्मवादिभिः
upetaṃ sarvataḥ puṇyaṃ jñānibhistattvadarśibhiḥ
nadībhirabhito juṣṭaṃ jāpakairbrahmavādibhiḥ
- 10
सेवितं तापसैः पुण्यैरीशाराधनतत्परैः
प्रशान्तैः सत्यसंकल्पैर्निःशोकैर्निरुपद्रवैः
sevitaṃ tāpasaiḥ puṇyairīśārādhanatatparaiḥ
praśāntaiḥ satyasaṃkalpairniḥśokairnirupadravaiḥ
- 11
भस्मावदातसर्वाङ्गै रुद्रजाप्यपरायणैः
मुण्डितैर्जटिलैः शुद्धैस्तथान्यैश्च शिखाजटैः
सेवितं तापसैर्नित्यं ज्ञानिभिर्ब्रह्मचारिभिः
bhasmāvadātasarvāṅgai rudrajāpyaparāyaṇaiḥ
muṇḍitairjaṭilaiḥ śuddhaistathānyaiśca śikhājaṭaiḥ
sevitaṃ tāpasairnityaṃ jñānibhirbrahmacāribhiḥ
- 12
तत्राश्रमवरे रम्ये सिद्धाश्रमविभूषिते
गङ्गा भगवती नित्यं वहत्येवाघनाशिनी
tatrāśramavare ramye siddhāśramavibhūṣite
gaṅgā bhagavatī nityaṃ vahatyevāghanāśinī
- 13
स तानन्विष्य विश्वात्मा तापसान्वीतकल्मषान्
प्रणामेनाथ वचसा पूजयामास माधवः
sa tānanviṣya viśvātmā tāpasānvītakalmaṣān
praṇāmenātha vacasā pūjayāmāsa mādhavaḥ
- 14
ते ते दृष्ट्वा जगद्योनिं शङ्खचक्रगदाधरम्
प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनां परमं गुरुम्
te te dṛṣṭvā jagadyoniṃ śaṅkhacakragadādharam
praṇemurbhaktisaṃyuktā yogināṃ paramaṃ gurum
- 15
स्तुवन्ति वैदिकैर्मन्त्रैः कृत्वा हृदि सनातनम्
प्रोचुरन्योन्यमव्यक्तमादिदेवं महामुनिम्
stuvanti vaidikairmantraiḥ kṛtvā hṛdi sanātanam
procuranyonyamavyaktamādidevaṃ mahāmunim
- 16
अयं स भगवानेकः साक्षान्नारायणः परः
आगच्छत्यधुना देवः पुराणपुरुषः स्वयम्
ayaṃ sa bhagavānekaḥ sākṣānnārāyaṇaḥ paraḥ
āgacchatyadhunā devaḥ purāṇapuruṣaḥ svayam
- 17
अयमेवाव्ययः स्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः
अमूर्तो मूर्तिमान्भूत्वा मुनीन्द्रष्टुमिहागतः
ayamevāvyayaḥ sraṣṭā saṃhartā caiva rakṣakaḥ
amūrto mūrtimānbhūtvā munīndraṣṭumihāgataḥ
- 18
एष धाता विधाता च समागच्छति सर्वगः
अनादिरक्षयो ऽनन्तो महाभूतो महेश्वरः
eṣa dhātā vidhātā ca samāgacchati sarvagaḥ
anādirakṣayo 'nanto mahābhūto maheśvaraḥ
- 19
श्रुत्वा श्रुत्वा हरिस्तेषां वचांसि वचनातिगः
ययौ स तूर्णं गोविन्दः स्थानं तस्य महात्मनः
śrutvā śrutvā haristeṣāṃ vacāṃsi vacanātigaḥ
yayau sa tūrṇaṃ govindaḥ sthānaṃ tasya mahātmanaḥ
- 20
उपस्पृश्याथ भावेन तीर्थे तीर्थे स यादवः
चकार देवकीसूनुर्देवर्षिपितृतर्पणम्
upaspṛśyātha bhāvena tīrthe tīrthe sa yādavaḥ
cakāra devakīsūnurdevarṣipitṛtarpaṇam
- 21
नदीनां तीरसंस्थानि स्थापितानि मुनीश्वरैः
लिङ्गानि पूजयामास शंभोरमिततेजसः
nadīnāṃ tīrasaṃsthāni sthāpitāni munīśvaraiḥ
liṅgāni pūjayāmāsa śaṃbhoramitatejasaḥ
- 22
दृष्ट्वा दृष्ट्वा समायान्तं यत्र यत्र जनार्दनम्
पूजयांचक्रिरे पुष्पैरक्षतैस्तत्र वासिनः
dṛṣṭvā dṛṣṭvā samāyāntaṃ yatra yatra janārdanam
pūjayāṃcakrire puṣpairakṣataistatra vāsinaḥ
- 23
समीक्ष्य वासुदेवं तं शार्ङ्गशङ्खासिधारिणम्
तस्थिरे निश्चलाः सर्वे शुभाङ्गं तन्निवासिनः
samīkṣya vāsudevaṃ taṃ śārṅgaśaṅkhāsidhāriṇam
tasthire niścalāḥ sarve śubhāṅgaṃ tannivāsinaḥ
- 24
यानि तत्रारुरुक्षूणां मानसानि जनार्दनम्
दृष्ट्वा समाहितान्यासन्निष्क्रामन्ति पुरा हरिम्
yāni tatrārurukṣūṇāṃ mānasāni janārdanam
dṛṣṭvā samāhitānyāsanniṣkrāmanti purā harim
- 25
अथावगाह्य गङ्गायां कृत्वा देवादितर्पणम्
आदाय पुष्पवर्याणि मुनीन्द्रस्याविशद्गृहम्
athāvagāhya gaṅgāyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam
ādāya puṣpavaryāṇi munīndrasyāviśadgṛham
- 26
दृष्ट्वा तं योगिनां श्रेष्ठं भस्मोद्धूलितविग्रहम्
जटाचीरधरं शान्तं ननाम शिरसा मुनिम्
dṛṣṭvā taṃ yogināṃ śreṣṭhaṃ bhasmoddhūlitavigraham
jaṭācīradharaṃ śāntaṃ nanāma śirasā munim
- 27
आलोक्य कृष्णम् आयान्तं पूजयामास तत्त्ववित्
आसने चासयामास योगिनां प्रथमातिथिम्
ālokya kṛṣṇam āyāntaṃ pūjayāmāsa tattvavit
āsane cāsayāmāsa yogināṃ prathamātithim
- 28
उवाच वचसां योनिं जानीमः परमं पदम्
विष्णुमव्यक्तसंस्थानं शिष्यभावेन संस्थितम्
uvāca vacasāṃ yoniṃ jānīmaḥ paramaṃ padam
viṣṇumavyaktasaṃsthānaṃ śiṣyabhāvena saṃsthitam
- 29
स्वागतं ते हृषीकेश सफलानि तपांसि नः
यत्साक्षादेव विश्वात्मा मद्गेहं विष्णुरागतः
svāgataṃ te hṛṣīkeśa saphalāni tapāṃsi naḥ
yatsākṣādeva viśvātmā madgehaṃ viṣṇurāgataḥ
- 30
त्वां न पश्यन्ति मुनयो यतन्तो ऽपि हि योगिनः
तादृशस्याथ भवतः किमागमनकारणम्
tvāṃ na paśyanti munayo yatanto 'pi hi yoginaḥ
tādṛśasyātha bhavataḥ kimāgamanakāraṇam

