61 shlokas
- 1
सूत उवाच
हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम्
स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः
sūta uvāca
hemakūṭagireḥ śṛṅge mahākūṭaiḥ suśobhanam
sphāṭikaṃ devadevasya vimānaṃ parameṣṭhinaḥ
- 2
अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः
देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते
atha devādidevasya bhūteśasya triśūlinaḥ
devāḥ siddhagaṇā yakṣāḥ pūjāṃ nityaṃ prakurvate
- 3
स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः
भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्
sa devo giriśaḥ sārdhaṃ mahādevyā maheśvaraḥ
bhūtaiḥ parivṛto nityaṃ bhāti tatra pinākadhṛk
- 4
विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः
निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः
तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्
vibhaktacāruśikharaḥ kailāso yatra parvataḥ
nivāsaḥ koṭiyakṣāṇāṃ kuberasya ca dhīmataḥ
tatrāpi devadevasya bhavasyāyatanaṃ mahat
- 5
मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका
नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलंकृता
mandākinī tatra divyā ramyā suvimalodakā
nadī nānāvidhaiḥ padmairanekaiḥ samalaṃkṛtā
- 6
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः
उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा
devadānavagandharvayakṣarākṣasakiṃnaraiḥ
upaspṛṣṭajalā nityaṃ supuṇyā sumanoramā
- 7
अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैर् अलंकृताः
तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः
देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च
anyāśca nadyaḥ śataśaḥ svarṇapadmair alaṃkṛtāḥ
tāsāṃ kūleṣu devasya sthānāni parameṣṭhinaḥ
devarṣigaṇajuṣṭāni tathā nārāyaṇasya ca
- 8
सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम्
तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम्
स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्
sitāntaśikhare cāpi pārijātavanaṃ śubham
tatra śakrasya vipulaṃ bhavanaṃ ratnamaṇḍitam
sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ hemagopurasaṃyutam
- 9
तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः
सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्
tatrātha devadevasya viṣṇorviśvāmareśituḥ
supuṇyaṃ bhavanaṃ ramyaṃ sarvaratnopaśobhitam
- 10
तत्र नारायणः श्रीमान्लक्ष्म्या सह जगत्पतिः
आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः
tatra nārāyaṇaḥ śrīmānlakṣmyā saha jagatpatiḥ
āste sarvāmaraśreṣṭhaḥ pūjyamānaḥ sanātanaḥ
- 11
तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम्
स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्
tathā ca vasudhāre tu vasūnāṃ ratnamaṇḍitam
sthānānāmaṣṭakaṃ puṇyaṃ durādharṣaṃ suradviṣām
- 12
रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम्
सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु
ratnadhāre girivare saptarṣīṇāṃ mahātmanām
saptāśramāṇi puṇyāni siddhāvāsayutāni tu
- 13
तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम्
सुपुण्यं सुमहत्स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
tatra haimaṃ caturdvāraṃ vajranīlādimaṇḍitam
supuṇyaṃ sumahatsthānaṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
- 14
तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे
उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्
tatra devarṣayo viprāḥ siddhā brahmarṣayo 'pare
upāsate sadā devaṃ pitāmahamajaṃ param
- 15
स तैः सम्पूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः
आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः
sa taiḥ sampūjito nityaṃ devyā saha caturmukhaḥ
āste hitāya lokānāṃ śāntānāṃ paramā gatiḥ
- 16
अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैर् अलंकृतम्
स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत्सरः
athaikaśṛṅgaśikhare mahāpadmair alaṃkṛtam
svacchāmṛtajalaṃ puṇyaṃ sugandhaṃ sumahatsaraḥ
- 17
जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम्
तत्रासौ भगवान्नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः
प्रशान्तदोषैर् अक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः
jaigīṣavyāśramaṃ tatra yogīndrairupaśobhitam
tatrāsau bhagavānnityamāste śiṣyaiḥ samāvṛtaḥ
praśāntadoṣair akṣudrairbrahmavidbhirmahātmabhiḥ
- 18
शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च
सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः
śaṅkho manoharaścaiva kauśikaḥ kṛṣṇa eva ca
sumanā vedanādaśca śiṣyāstasya pradhānataḥ
- 19
सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः
उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः
sarve yogaratāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
upāsate mahāvīryā brahmavidyāparāyaṇāḥ
- 20
तेषाम् अनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम्
सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः
teṣām anugrihārthāya yatīnāṃ śāntacetasām
sānnidhyaṃ kurute bhūyo devyā saha maheśvaraḥ
- 21
अन्यानि चाश्रमाणि स्युस्तस्मिन्गिरिवरोत्तमे
मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा
anyāni cāśramāṇi syustasmingirivarottame
munīnāṃ yuktamanasāṃ sarāṃsi saritastathā
- 22
तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः
ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः
teṣu yogaratā viprā jāpakāḥ saṃyatendriyāḥ
brahmaṇyāsaktamanaso ramante jñānatatparāḥ
- 23
आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम्
ध्यायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्
ātmanyātmānamādhāya śikhāntāntaramāsthitam
dhyāyanti devamīśānaṃ yena sarvamidaṃ tatam
- 24
सुमेघे वासवस्थानं सहस्रादित्यसंनिभम्
तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः
sumeghe vāsavasthānaṃ sahasrādityasaṃnibham
tatrāste bhagavānindraḥ śacyā saha sureśvaraḥ
- 25
गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम्
आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी
gajaśaile tu durgāyā bhavanaṃ maṇitāraṇam
āste bhagavatī durgā tatra sākṣānmaheśvarī
- 26
उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः
पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्
upāsyamānā vividhaiḥ śaktibhedairitastataḥ
pītvā yogāmṛtaṃ labdhvā sākṣādānandamaiśvaram
- 27
सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले
राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः
sunīlasya gireḥ śṛṅge nānādhātusamujjvale
rākṣasānāṃ purāṇi syuḥ sarāṃsi śataśo dvijāḥ
- 28
तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले
स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्
tathā puraśataṃ viprāḥ śataśṛṅge mahācale
sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ yakṣāṇāmamitaujasām
- 29
श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः
प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्
śvetodaragireḥ śṛṅge suparṇasya mahātmanaḥ
prākāragopuropetaṃ maṇitoraṇamaṇḍitam
- 30
स तत्र गरुडः श्रीमान्साक्षाद्विष्णुरिवापरः
ध्यात्वास्ते तत्परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्
sa tatra garuḍaḥ śrīmānsākṣādviṣṇurivāparaḥ
dhyātvāste tatparaṃ jyotirātmānaṃ viṣṇumavyayam

