62 shlokas
- 1
सूत उवाच
त्रिधन्वा राजपुत्रस्तु धर्मेणापालयन्महीम्
तस्य पुत्रो ऽभवद्विद्वांस्त्रय्यारुण इति स्मृतः
sūta uvāca
tridhanvā rājaputrastu dharmeṇāpālayanmahīm
tasya putro 'bhavadvidvāṃstrayyāruṇa iti smṛtaḥ
- 2
तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः
भार्या सत्यधना नाम हरिश्चन्द्रमजीजनत्
tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūnmahābalaḥ
bhāryā satyadhanā nāma hariścandramajījanat
- 3
हरिश्चन्द्रस्य पुत्रो ऽभूद्रोहितो नाम वीर्यवान्
हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतो ऽभवत्
hariścandrasya putro 'bhūdrohito nāma vīryavān
harito rohitasyātha dhundhustasya suto 'bhavat
- 4
विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः
विजयस्याभवत्पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्
vijayaśca sudevaśca dhundhuputrau babhūvatuḥ
vijayasyābhavatputraḥ kāruko nāma vīryavān
- 5
कारुकस्य वृकः पुत्रस्तस्माद्बाहुरजायत
सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद्राजा परमधार्मिकः
kārukasya vṛkaḥ putrastasmādbāhurajāyata
sagarastasya putro 'bhūdrājā paramadhārmikaḥ
- 6
द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा
ताभ्यामाराधितः प्रादादौर्वाग्निर्वरमुत्तमम्
dve bhārye sagarasyāpi prabhā bhānumatī tathā
tābhyāmārādhitaḥ prādādaurvāgnirvaramuttamam
- 7
एकं भानुमती पुत्रमगृह्णादसमञ्जसम्
प्रभा षष्टिसहस्रं तु पुत्राणां जगृहे शुभा
ekaṃ bhānumatī putramagṛhṇādasamañjasam
prabhā ṣaṣṭisahasraṃ tu putrāṇāṃ jagṛhe śubhā
- 8
असमञ्जस्य तनयो ह्यंशुमान्नाम पार्थिवः
तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात्तु भगीरथः
asamañjasya tanayo hyaṃśumānnāma pārthivaḥ
tasya putro dilīpastu dilīpāttu bhagīrathaḥ
- 9
येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता
प्रसादाद्देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः
yena bhāgīrathī gaṅgā tapaḥ kṛtvāvatāritā
prasādāddevadevasya mahādevasya dhīmataḥ
- 10
भगीरथस्य तपसा देवः प्रीतमना हरः
बभार शिरसा गङ्गां सोमान्ते सोमभूषणः
bhagīrathasya tapasā devaḥ prītamanā haraḥ
babhāra śirasā gaṅgāṃ somānte somabhūṣaṇaḥ
- 11
भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह
नाभागस्तस्य दायादः सिन्धुद्वीपस्ततो ऽभवत्
bhagīrathasutaścāpi śruto nāma babhūva ha
nābhāgastasya dāyādaḥ sindhudvīpastato 'bhavat
- 12
अयुतायुः सुतस्तस्य ऋतुपर्णस्तु तत्सुतः
ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत्सुदासो नाम धार्मिकाः
सौदासस्तस्य तनयः ख्यातः कल्माषपादकः
ayutāyuḥ sutastasya ṛtuparṇastu tatsutaḥ
ṛtuparṇasya putro 'bhūtsudāso nāma dhārmikāḥ
saudāsastasya tanayaḥ khyātaḥ kalmāṣapādakaḥ
- 13
वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके
अश्मकं जनयामास तमिक्ष्वाकुकुलध्वजम्
vasiṣṭhastu mahātejāḥ kṣetre kalmāṣapādake
aśmakaṃ janayāmāsa tamikṣvākukuladhvajam
- 14
अश्मकस्योत्कलायां तु नकुलो नाम पार्थिवः
स हि रामभयाद्राजा वनं प्राप सुदुःखितः
aśmakasyotkalāyāṃ tu nakulo nāma pārthivaḥ
sa hi rāmabhayādrājā vanaṃ prāpa suduḥkhitaḥ
- 15
बिभ्रत्स नारीकवचं तस्माच्छतरथो ऽभवत्
तस्माद्बिलिबिलिः श्रीमान्वृद्धशर्मा च तत्सुतः
bibhratsa nārīkavacaṃ tasmācchataratho 'bhavat
tasmādbilibiliḥ śrīmānvṛddhaśarmā ca tatsutaḥ
- 16
तस्माद्विश्वसहस्तस्मात्खट्वाङ्ग इति विश्रुतः
दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
tasmādviśvasahastasmātkhaṭvāṅga iti viśrutaḥ
dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata
- 17
रघोरजः समुत्पन्नो राजा दशरथस्ततः
रामो दाशरथिर्वीरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः
raghorajaḥ samutpanno rājā daśarathastataḥ
rāmo dāśarathirvīro dharmajño lokaviśrutaḥ
- 18
भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः
सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः
जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्
bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaśca mahābalaḥ
sarve śakrasamā yuddhe viṣṇuśaktisamanvitāḥ
jajñe rāvaṇanāśārthaṃ viṣṇuraṃśena viśvakṛt
- 19
रामस्य सुभगा भार्या जनकस्यात्मजा शुभा
सीता त्रिलोकविख्याता शीलौदार्यगुणान्विता
rāmasya subhagā bhāryā janakasyātmajā śubhā
sītā trilokavikhyātā śīlaudāryaguṇānvitā
- 20
तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा
प्रायच्छज्जानकीं सीतां राममेवाश्रिता पतिम्
tapasā toṣitā devī janakena girīndrajā
prāyacchajjānakīṃ sītāṃ rāmamevāśritā patim
- 21
प्रीतश्च भगवानीशस्त्रिशूली नीललोहितः
प्रददौ शत्रुनाशार्थं जनकायाद्भुतं धनुः
prītaśca bhagavānīśastriśūlī nīlalohitaḥ
pradadau śatrunāśārthaṃ janakāyādbhutaṃ dhanuḥ
- 22
स राजा जनको विद्वान्दातुकामः सुतामिमाम्
अघोषयदमित्रघ्नो लोके ऽस्मिन्द्विजपुङ्गवाः
sa rājā janako vidvāndātukāmaḥ sutāmimām
aghoṣayadamitraghno loke 'smindvijapuṅgavāḥ
- 23
इदं धनुः समादातुं यः शक्नोति जगत्त्रये
देवो वा दानवो वापि स सीतां लब्धुमर्हति
idaṃ dhanuḥ samādātuṃ yaḥ śaknoti jagattraye
devo vā dānavo vāpi sa sītāṃ labdhumarhati
- 24
विज्ञाय रामो बलवान्जनकस्य गृहं प्रभुः
भञ्जयामास चादाय गत्वासौ लीलयैव हि
vijñāya rāmo balavānjanakasya gṛhaṃ prabhuḥ
bhañjayāmāsa cādāya gatvāsau līlayaiva hi
- 25
उद्ववाह च तां कन्यां पार्वतीमिव शङ्करः
रामः परमधर्मात्मा सेनामिव च षण्मुखः
udvavāha ca tāṃ kanyāṃ pārvatīmiva śaṅkaraḥ
rāmaḥ paramadharmātmā senāmiva ca ṣaṇmukhaḥ
- 26
ततो बहुतिथे काले राजा दशरथः स्वयम्
रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुमारभत्
tato bahutithe kāle rājā daśarathaḥ svayam
rāmaṃ jyeṣṭhaṃ sutaṃ vīraṃ rājānaṃ kartumārabhat
- 27
तस्याथ पत्नी सुभगा कैकेयी चारुभाषिणी
निवारयामास पतिं प्राह संभ्रान्तमानसा
tasyātha patnī subhagā kaikeyī cārubhāṣiṇī
nivārayāmāsa patiṃ prāha saṃbhrāntamānasā
- 28
मत्सुतं भरतं वीरं राजानं कर्तुमर्हसि
पूर्वमेव वरो यस्माद्दत्तो मे भवता यतः
matsutaṃ bharataṃ vīraṃ rājānaṃ kartumarhasi
pūrvameva varo yasmāddatto me bhavatā yataḥ
- 29
स तस्या वचनं श्रुत्वा राजा दुःखितमानसः
बाढमित्यब्रवीद्वाक्यं तथा रामो ऽपि धर्मवित्
sa tasyā vacanaṃ śrutvā rājā duḥkhitamānasaḥ
bāḍhamityabravīdvākyaṃ tathā rāmo 'pi dharmavit
- 30
प्रणम्याथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सहाच्युतः
ययौ वनं सपत्नीकः कृत्वा समयमात्मवान्
praṇamyātha pituḥ pādau lakṣmaṇena sahācyutaḥ
yayau vanaṃ sapatnīkaḥ kṛtvā samayamātmavān

