37 shlokas
- 1
सूत उवाच
ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च
जगाम भगवान्व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः
sūta uvāca
tataḥ sarvāṇi guhyāni tīrthānyāyatanāni ca
jagāma bhagavānvyāso jaiminipramukhairvṛtaḥ
- 2
प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम्
विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थम् अनुत्तमम्
prayāgaṃ paramaṃ tīrthaṃ prayāgādadhikaṃ śubham
viśvarūpaṃ tathā tīrthaṃ tālatīrtham anuttamam
- 3
आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम्
स्वर्नीलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्
ākāśākhyaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caivārṣabhaṃ param
svarnīlaṃ ca mahātīrthaṃ gaurītīrthamanuttamam
- 4
प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च
जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्
prājāpatyaṃ tathā tīrthaṃ svargadvāraṃ tathaiva ca
jambukeśvaramityuktaṃ dharmākhyaṃ tīrthamuttamam
- 5
गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी
नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्
gayātīrthaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caiva mahānadī
nārāyaṇaṃ paraṃ tīrthaṃ vāyutīrthamanuttamam
- 6
ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम्
यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्
jñānatīrthaṃ paraṃ guhyaṃ vārāhaṃ tīrthamuttamam
yamatīrthaṃ mahāpuṇyaṃ tīrthaṃ saṃvartakaṃ śubham
- 7
अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम्
नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च
agnitīrthaṃ dvijaśreṣṭhāḥ kalaśeśvaramuttamam
nāgatīrthaṃ somatīrthaṃ sūryatīrthaṃ tathaiva ca
- 8
पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम्
घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्
parvatākhyaṃ mahāguhyaṃ maṇikarṇamanuttamam
ghaṭotkacaṃ tīrthavaraṃ śrītīrthaṃ ca pitāmaham
- 9
गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम्
कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्
gaṅgātīrthaṃ tu deveśaṃ yayātestīrthamuttamam
kāpilaṃ caiva someśaṃ brahmatīrthamanuttamam
- 10
अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः
तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्
atra liṅgaṃ purānīya brahmā snātuṃ yadā gataḥ
tadānīṃ sthāpayāmāsa viṣṇustalliṅgamaiśvaram
- 11
ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम्
मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात्स्थापितवानसि
tataḥ snātvā samāgatya brahmā provāca taṃ harim
mayānītamidaṃ liṅgaṃ kasmātsthāpitavānasi
- 12
तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम
तस्मात्प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति
tamāha viṣṇustvatto 'pi rudre bhaktirdṛḍhā mama
tasmātpratiṣṭhitaṃ liṅgaṃnāmnā tava bhaviṣyati
- 13
भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम्
गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्
bhūteśvaraṃ tathā tīrthaṃ tīrthaṃ dharmasamudbhavam
gandharvatīrthaṃ paramaṃ vāhneyaṃ tīrthamuttamam
- 14
दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः
चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्
daurvāsikaṃ vyomatīrthaṃ candratīrthaṃ dvijottamāḥ
citrāṅgadeśvaraṃ puṇyaṃ puṇyaṃ vidyādhareśvaram
- 15
केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम्
सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्
kedāratīrthamugrākhyaṃ kālañjaramanuttamam
sārasvataṃ prabhāsaṃ ca bhadrakarṇaṃ hradaṃ śubham
- 16
लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम्
हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्
laukikākhyaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caiva vṛṣadhvajam
hiraṇyagarbhaṃ goprekṣyaṃ tīrthaṃ caiva vṛṣadhvajam
- 17
उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम्
त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्
upaśāntaṃ śivaṃ caiva vyāghreśvaramanuttamam
trilocanaṃ mahātīrthaṃ lolārkaṃ cottarāhvayam
- 18
कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम्
शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्
kapālamocanaṃ tīrthaṃ brahmahatyāvināśanam
śukreśvaraṃ mahāpuṇyamānandapuramuttamam
- 19
एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात्कथितानि तु
न शक्यं विस्तराद्वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजोत्तमाः
evamādīni tīrthāni prādhānyātkathitāni tu
na śakyaṃ vistarādvaktuṃ tīrthasaṃkhyā dvijottamāḥ
- 20
तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम्
उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः
teṣu sarveṣu tīrtheṣu snātvābhyarcya pinākinam
upoṣya tatra tatrāsau pārāśaryo mahāmuniḥ
- 21
तर्पयित्वा पितॄन्देवान्कृत्वा पिण्डप्रदानकम्
जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः
tarpayitvā pitṝndevānkṛtvā piṇḍapradānakam
jagāma punarevāpi yatra viśveśvaraḥ śivaḥ
- 22
स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः
उवाच शिष्यान्धर्मात्मा स्वान्देशान्गन्तुम् अर्हथ
snātvābhyarcya paraṃ liṅgaṃ śiṣyaiḥ saha mahāmuniḥ
uvāca śiṣyāndharmātmā svāndeśāngantum arhatha
- 23
ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः
वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः
te praṇamya mahātmānaṃ jagmuḥ pailādayo dvijāḥ
vāsaṃ ca tatra niyato vārāṇasyāṃ cakāra saḥ
- 24
शान्तो दान्तस्त्रिषवणं स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम्
भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः
śānto dāntastriṣavaṇaṃ snātvābhyarcya pinākinam
bhaikṣāhāro viśuddhātmā brahmacaryaparāyaṇaḥ
- 25
कदाचिद्वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा
भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः
kadācidvasatā tatra vyāsenāmitatejasā
bhramamāṇena bhikṣā tu naiva labdhā dvijottamāḥ
- 26
ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम्
विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते
tataḥ krodhāvṛtatanurnarāṇāmiha vāsinām
vighnaṃ sṛjāmi sarveṣāṃ yena siddhirvihīyate
- 27
तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी
प्रादुरासीत्स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्
tatkṣaṇe sā mahādevī śaṅkarārdhaśarīriṇī
prādurāsītsvayaṃ prītyā veṣaṃ kṛtvā tu mānuṣam
- 28
भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि
गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा
bho bho vyāsa mahābuddhe śaptavyā bhavatā na hi
gṛhāṇa bhikṣāṃ mattastvamuktvaivaṃ pradadau śivā
- 29
उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान्यतः
इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा
uvāca ca mahādevī krodhanastvaṃ bhavānyataḥ
iha kṣetre na vastavyaṃ kṛtaghno 'si tvayā sadā
- 30
एवमुक्तः स भगवान्ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम्
उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः
evamuktaḥ sa bhagavāndhyānājjñātvā parāṃ śivām
uvāca praṇato bhūtvā stutvā ca pravaraiḥ stavaiḥ

