18 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता
समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगा
mārkaṇḍeya uvāca
tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā
samāgatā mahābhāgā yamunā yatra nimnagā
- 2
येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता
योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशनी
yenaiva niḥsṛtā gaṅgā tenaiva yamunā gatā
yojanānāṃ sahasreṣu kīrtanātpāpanāśanī
- 3
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर
सर्वपापविनिर्मुक्तः पुनात्यासप्तमं कुलम्
प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
tatra snātvā ca pītvā ca yamunāyāṃ yudhiṣṭhira
sarvapāpavinirmuktaḥ punātyāsaptamaṃ kulam
prāṇāṃstyajati yastatra sa yāti paramāṃ gatim
- 4
अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिणे तटे
पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं त्वनरकं स्मृतम्
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
agnitīrthamiti khyātaṃ yamunādakṣiṇe taṭe
paścime dharmarājasya tīrthaṃ tvanarakaṃ smṛtam
tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ
- 5
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा संतर्पयेच्छुचिः
धर्मराजं महापापैर्मुच्यते नात्र संशयः
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ snātvā saṃtarpayecchuciḥ
dharmarājaṃ mahāpāpairmucyate nātra saṃśayaḥ
- 6
दश तीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथापराः
प्रयागे संस्थितानि स्युरेवमाहुर्मनीषिणः
daśa tīrthasahasrāṇi triṃśatkoṭyastathāparāḥ
prayāge saṃsthitāni syurevamāhurmanīṣiṇaḥ
- 7
तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत्
दिवि भूम्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता
tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt
divi bhūmyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā
- 8
यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत्तपोवनम्
सिद्धिक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम्
yatra gaṅgā mahābhāgā sa deśastattapovanam
siddhikṣetraṃ tu tajjñeyaṃ gaṅgātīrasamāśritam
- 9
यत्र देवो महादेवो देव्या सह महेश्वरः
आस्ते वटेश्वरो नित्यं तत्तीर्थं तत्तपोवनम्
yatra devo mahādevo devyā saha maheśvaraḥ
āste vaṭeśvaro nityaṃ tattīrthaṃ tattapovanam
- 10
इदं सत्यं द्विजातीनां साधूनामात्मजस्य च
सुहृदां च जपेत्कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य तु
idaṃ satyaṃ dvijātīnāṃ sādhūnāmātmajasya ca
suhṛdāṃ ca japetkarṇe śiṣyasyānugatasya tu
- 11
इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं मेध्यमिदं सुखम्
इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम्
idaṃ dhanyamidaṃ svargyamidaṃ medhyamidaṃ sukham
idaṃ puṇyamidaṃ ramyaṃ pāvanaṃ dharmyamuttamam
- 12
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम्
अत्राधीत्य द्विजो ऽध्यायं निर्मलत्वमवाप्नुयात्
maharṣīṇāmidaṃ guhyaṃ sarvapāpapramocanam
atrādhītya dvijo 'dhyāyaṃ nirmalatvamavāpnuyāt
- 13
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः
जातिस्मरत्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते
yaścedaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ
jātismaratvaṃ labhate nākapṛṣṭhe ca modate
- 14
प्राप्यन्ते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः
स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव
prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ
snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava
- 15
एवमुक्त्वा स भगवान्मार्कण्डेयो महामुनिः
तीर्थानि कथयामास पृथिव्यां यानि कानिचित्
evamuktvā sa bhagavānmārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
tīrthāni kathayāmāsa pṛthivyāṃ yāni kānicit
- 16
भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणं ज्योतिषां स्थितम्
पृष्टः प्रोवाच सकलमुक्त्वाथ प्रययौ मुनिः
bhūsamudrādisaṃsthānaṃ pramāṇaṃ jyotiṣāṃ sthitam
pṛṣṭaḥ provāca sakalamuktvātha prayayau muniḥ
- 17
य इदं कल्यमुत्थाय पठते ऽथ शृणोति वा
मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
ya idaṃ kalyamutthāya paṭhate 'tha śṛṇoti vā
mucyate sarvapāpebhyo rudralokaṃ sa gacchati
- 18
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptatriṃśo 'dhyāyaḥ

