24 shlokas
- 1
सूत उवाच
भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया
देवौ धाताविधातारौ मेरोर्जामातरौ तथा
sūta uvāca
bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpannā lakṣmīrnārāyaṇapriyā
devau dhātāvidhātārau merorjāmātarau tathā
- 2
आयतिर्नियतिर्मेरोः कन्ये चैव महात्मनः
धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ
āyatirniyatirmeroḥ kanye caiva mahātmanaḥ
dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutāvubhau
- 3
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः
तथा वेदशिरा नाम प्राणस्य द्युतिमान्सुतः
prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ
tathā vedaśirā nāma prāṇasya dyutimānsutaḥ
- 4
मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत
कन्याचतुष्टयं चैव सर्वलक्षणसंयुतम्
marīcerapi saṃbhūtiḥ paurṇamāsamasūyata
kanyācatuṣṭayaṃ caiva sarvalakṣaṇasaṃyutam
- 5
तुष्टिर्ज्येष्ठा तथा वृष्टिः कृष्टिश्चापचितिस्तथा
विरजाः पर्वतश्चैव पौर्णमासस्य तौ सुतौ
tuṣṭirjyeṣṭhā tathā vṛṣṭiḥ kṛṣṭiścāpacitistathā
virajāḥ parvataścaiva paurṇamāsasya tau sutau
- 6
क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलहस्य प्रजापतेः
कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमम्
kṣamā tu suṣuve putrānpulahasya prajāpateḥ
kardamaṃ ca varīyāṃsaṃ sahiṣṇuṃ munisattamam
- 7
तथैव च कनीयांसं तपोनिर्धूतकल्मषम्
अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्मषान्
tathaiva ca kanīyāṃsaṃ taponirdhūtakalmaṣam
anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalmaṣān
- 8
सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम्
स्मृतिश्चाङ्गिरसः पुत्रीर्जज्ञे लक्षणसंयुताः
somaṃ durvāsasaṃ caiva dattātreyaṃ ca yoginam
smṛtiścāṅgirasaḥ putrīrjajñe lakṣaṇasaṃyutāḥ
- 9
सिनीवालीं कुहूं चैव राकामनुमतिं तथा
प्रीत्यां पुलस्त्यो भगवान्दत्तात्रिमसृजत्प्रभुः
sinīvālīṃ kuhūṃ caiva rākāmanumatiṃ tathā
prītyāṃ pulastyo bhagavāndattātrimasṛjatprabhuḥ
- 10
पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे
वेदबाहुं तथा कन्यां संनतिं नाम नामतः
pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare
vedabāhuṃ tathā kanyāṃ saṃnatiṃ nāma nāmataḥ
- 11
पुत्राणां षष्टिसाहस्रं संततिः सुषुवे क्रतोः
ते चोर्ध्वरेतसः सर्वे वालखिल्या इति स्मृताः
putrāṇāṃ ṣaṣṭisāhasraṃ saṃtatiḥ suṣuve kratoḥ
te cordhvaretasaḥ sarve vālakhilyā iti smṛtāḥ
- 12
वसिष्ठश्च तथोर्जायां सप्तपुत्रानजीजनत्
कन्यां च पुण्डरीकाक्षां सर्वशोभासमन्विताम्
vasiṣṭhaśca tathorjāyāṃ saptaputrānajījanat
kanyāṃ ca puṇḍarīkākṣāṃ sarvaśobhāsamanvitām
- 13
रजोहश्चोर्ध्वबाहुश्च सवनश्चानघस्तथा
सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्रा महौजसः
rajohaścordhvabāhuśca savanaścānaghastathā
sutapāḥ śukra ityete sapta putrā mahaujasaḥ
- 14
यो ऽसौ रुद्रात्मको वह्निर्ब्रह्मणस्तनयो द्विजाः
स्वाहा तस्मात्सुतान्लेभे त्रीनुदारान्महौजसः
yo 'sau rudrātmako vahnirbrahmaṇastanayo dvijāḥ
svāhā tasmātsutānlebhe trīnudārānmahaujasaḥ
- 15
पावकः पवमानश्च शुचिरग्निश्च ते त्रयः
निर्मथ्यः पवमानः स्याद्वैद्युतः पावकः स्मृतः
pāvakaḥ pavamānaśca śuciragniśca te trayaḥ
nirmathyaḥ pavamānaḥ syādvaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ
- 16
यश्चासौ तपते सूर्यः शुचिरग्निस्त्वसौ स्मृतः
तेषां तु संततावन्ये चत्वारिंशच्च पञ्च च
yaścāsau tapate sūryaḥ śuciragnistvasau smṛtaḥ
teṣāṃ tu saṃtatāvanye catvāriṃśacca pañca ca
- 17
पावकः पवमानश्च शुचिस्तेषां पिता च यः
एते चैकोनपञ्चाशद्वह्नयः परिकीर्तितः
pāvakaḥ pavamānaśca śucisteṣāṃ pitā ca yaḥ
ete caikonapañcāśadvahnayaḥ parikīrtitaḥ
- 18
सर्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्वे यज्ञेषु भागिनः
रुद्रात्मकाः स्मृताः सर्वे त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः
sarve tapasvinaḥ proktāḥ sarve yajñeṣu bhāginaḥ
rudrātmakāḥ smṛtāḥ sarve tripuṇḍrāṅkitamastakāḥ
- 19
अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः स्मृताः
अग्निष्वात्ता बर्हिषदो द्विधा तेषां व्यवस्थितिः
ayajvānaśca yajvānaḥ pitaro brahmaṇaḥ smṛtāḥ
agniṣvāttā barhiṣado dvidhā teṣāṃ vyavasthitiḥ
- 20
तेभ्यः स्वधा सुतां जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा
ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ मुनिसत्तमाः
tebhyaḥ svadhā sutāṃ jajñe menāṃ vaitaraṇīṃ tathā
te ubhe brahmavādinyau yoginyau munisattamāḥ
- 21
असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजं तथा
गङ्गा हिमवतो जज्ञे सर्वलोकैकपावनी
asūta menā mainākaṃ krauñcaṃ tasyānujaṃ tathā
gaṅgā himavato jajñe sarvalokaikapāvanī
- 22
स्वयोगाग्निबलाद्देवीं लेभे पुत्रीं महेश्वरीं
यथावत्कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्
svayogāgnibalāddevīṃ lebhe putrīṃ maheśvarīṃ
yathāvatkathitaṃ pūrvaṃ devyā māhātmyamuttamam
- 23
एषा दक्षस्य कन्यानां मयापत्यानुसंततिः
व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत
eṣā dakṣasya kanyānāṃ mayāpatyānusaṃtatiḥ
vyākhyātā bhavatāmadya manoḥ sṛṣṭiṃ nibodhata
- 24
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvādaśo 'dhyāyaḥ

