33 shlokas
- 1
सूत उवाच
उषित्वा तत्र भगवान्कपर्देशान्तिके पुनः
द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान्प्रभुः
sūta uvāca
uṣitvā tatra bhagavānkapardeśāntike punaḥ
draṣṭuṃ yayau madhyameśaṃ bahuvarṣagaṇānprabhuḥ
- 2
तत्र मन्दाकिनीं पुण्याम् ऋषिसङ्घनिषेविताम्
नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः
tatra mandākinīṃ puṇyām ṛṣisaṅghaniṣevitām
nadīṃ vimalapānīyāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭo 'bhavanmuniḥ
- 3
स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः
चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्
sa tāmanvīkṣya munibhiḥ saha dvaipāyanaḥ prabhuḥ
cakāra bhāvapūtātmā snānaṃ snānavidhānavit
- 4
संतर्प्य विधिवद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा
पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्
saṃtarpya vidhivaddevānṛṣīnpitṛgaṇāṃstathā
pūjayāmāsa lokādiṃ puṣpairnānāvidhairbhavam
- 5
प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः
मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्
praviśya śiṣyapravaraiḥ sārdhaṃ satyavatīsutaḥ
madhyameśvaramīśānamarcayāmāsa śūlinam
- 6
ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः
द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
tataḥ pāśupatāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
draṣṭuṃ samāgatā rudraṃ madhyameśvaramīśvaram
- 7
ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः
जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः
oṅkārāsaktamanaso vedādhyayanatatparāḥ
jaṭilā muṇḍitāścāpi śuklayajñopavītinaḥ
- 8
कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः
ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः
kaupīnavasanāḥ kecidapare cāpyavāsasaḥ
brahmacaryaratāḥ śāntā vedāntajñānatatparāḥ
- 9
दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम्
पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्
dṛṣṭvā dvaipāyanaṃ viprāḥ śiṣyaiḥ parivṛtaṃ munim
pūjayitvā yathānyāyamidaṃ vacanamabruvan
- 10
को भवान्कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने
प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन्ब्रह्मभावितान्
ko bhavānkuta āyātaḥ saha śiṣyairmahāmune
procuḥ pailādayaḥ śiṣyāstānṛṣīnbrahmabhāvitān
- 11
अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः
व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक्कृताः
ayaṃ satyavatīsūnuḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ
vyāsaḥ svayaṃ hṛṣīkeśo yena vedāḥ pṛthakkṛtāḥ
- 12
यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक्
अंशांशेनाभवत्पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः
yasya devo mahādevaḥ sākṣādeva pinākadhṛk
aṃśāṃśenābhavatputro nāmnā śuka iti prabhuḥ
- 13
यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम्
प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्
yaḥ sa sākṣānmahādevaṃ sarvabhāvena śaṅkaram
prapannaḥ parayā bhaktyā yasya tajjñānamaiśvaram
- 14
ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः
नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्
tataḥ pāśupatāḥ sarve hṛṣṭasarvatanūruhāḥ
nemuravyagramanasaḥ procuḥ satyavatīsutam
- 15
भगवन्भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः
प्रसादाद्देवदेवस्य यत्तन्माहेश्वरं परम्
bhagavanbhavatā jñātaṃ vijñānaṃ parameṣṭhinaḥ
prasādāddevadevasya yattanmāheśvaraṃ param
- 16
तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम्
क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्
tadvadāsmākamavyaktaṃ rahasyaṃ guhyamuttamam
kṣipraṃ paśyema taṃ devaṃ śrutvā bhagavato mukhāt
- 17
विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान्सुमन्तुप्रमुखांस्ततः
प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः
visarjayitvā tāñchiṣyānsumantupramukhāṃstataḥ
provāca tatparaṃ jñānaṃ yogibhyo yogavittamaḥ
- 18
तत्क्षणादेव विमलं सम्भूतं ज्योतिरुत्तमम्
लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत
tatkṣaṇādeva vimalaṃ sambhūtaṃ jyotiruttamam
līnāstatraiva te viprāḥ kṣaṇādantaradhīyata
- 19
ततः शिष्यान्समाहूय भगवान्ब्रह्मवित्तमः
प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्
tataḥ śiṣyānsamāhūya bhagavānbrahmavittamaḥ
provāca madhyameśasya māhātmyaṃ pailapūrvakān
- 20
अस्मिन्स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः
रमते भगवान्नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः
asminsthāne svayaṃ devo devyā saha maheśvaraḥ
ramate bhagavānnityaṃ rudraiśca parivāritaḥ
- 21
अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः
उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः
atra pūrvaṃ hṛṣīkeśo viśvātmā devakīsutaḥ
uvāsa vatsaraṃ kṛṣṇaḥ sadā pāśupatairvṛtaḥ
- 22
भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः
आराधयन्हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्
bhasmoddhūlitasarvāṅgo rudrādhyayanatatparaḥ
ārādhayanhariḥ śaṃbhuṃ kṛtvā pāśupataṃ vratam
- 23
तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः
लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
tasya te bahavaḥ śiṣyā brahmacaryaparāyaṇāḥ
labdhvā tadvacanājjñānaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram
- 24
तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः
ददौ कृष्णस्य भगवान्वरदो वरमुत्तमम्
tasya devo mahādevaḥ pratyakṣaṃ nīlalohitaḥ
dadau kṛṣṇasya bhagavānvarado varamuttamam
- 25
ये ऽर्चयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम्
तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय
ye 'rcayiṣyanti govindaṃ madbhaktā vidhipūrvakam
teṣāṃ tadaiśvaraṃ jñānamutpatsyati jaganmaya
- 26
नमस्यो ऽर्चयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः
भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्द्विजातिभिः
namasyo 'rcayitavyaśca dhyātavyo matparairjanaiḥ
bhaviṣyasi na saṃdeho matprasādāddvijātibhiḥ
- 27
ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम्
ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति
ye 'tra drakṣyanti deveśaṃ snātvā rudraṃ pinākinam
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ teṣāmāśu vinaśyati
- 28
प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि
ते यान्ति तत्परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा
prāṇāṃstyajanti ye martyāḥ pāpakarmaratā api
te yānti tatparaṃ sthānaṃ nātra kāryā vicāraṇā
- 29
धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः
अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
dhanyāstu khalu te viprā mandākinyāṃ kṛtodakāḥ
arcayanti mahādevaṃ madhyameśvaramīśvaram
- 30
स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह
एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्
snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ piṇḍanirvapaṇaṃ tviha
ekaikaśaḥ kṛtaṃ viprāḥ punātyāsaptamaṃ kulam

