89 shlokas
- 1
अथातो वाजीकरणविधिम् अध्यायं व्याख्यास्यामः
इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः
वाजीकरणम् अन्विच्छेत्सततं विषयी पुमान्
तुष्टिः पुष्टिरपत्यं च गुणवत्तत्र संश्रितम्
athāto vājīkaraṇavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ
vājīkaraṇam anvicchetsatataṃ viṣayī pumān
tuṣṭiḥ puṣṭirapatyaṃ ca guṇavattatra saṃśritam
- 2
अपत्यसंतानकरं यत्सद्यः संप्रहर्षणम्
वाजीवातिबलो येन यात्य् अप्रतिहतो ऽङ्गनाः
apatyasaṃtānakaraṃ yatsadyaḥ saṃpraharṣaṇam
vājīvātibalo yena yāty apratihato 'ṅganāḥ
- 3
भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते
तद्वाजीकरणं तद्धि देहस्योर्जस्करं परम्
bhavatyatipriyaḥ strīṇāṃ yena yenopacīyate
tadvājīkaraṇaṃ taddhi dehasyorjaskaraṃ param
- 4
धर्म्यं यशस्यम् आयुष्यं लोकद्वयरसायनम्
अनुमोदामहे ब्रह्मचर्यम् एकान्तनिर्मलम्
dharmyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ lokadvayarasāyanam
anumodāmahe brahmacaryam ekāntanirmalam
- 5
अल्पसत्त्वस्य तु क्लेशैर्बाध्यमानस्य रागिणः
शरीरक्षयरक्षार्थं वाजीकरणम् उच्यते
alpasattvasya tu kleśairbādhyamānasya rāgiṇaḥ
śarīrakṣayarakṣārthaṃ vājīkaraṇam ucyate
- 6
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवार्यते
kalyasyodagravayaso vājīkaraṇasevinaḥ
sarveṣvṛtuṣvaharaharvyavāyo na nivāryate
- 7
अथ स्निग्धविशुद्धानां निरूहान्सानुवासनान्
घृततैलरसक्षीरशर्कराक्षौद्रसंयुतान्
atha snigdhaviśuddhānāṃ nirūhānsānuvāsanān
ghṛtatailarasakṣīraśarkarākṣaudrasaṃyutān
- 8
योगविद्योजयेत्पूर्वं क्षीरमांसरसाशिनाम्
ततो वाजीकरान्योगान्शुक्रापत्यबलप्रदान्
yogavidyojayetpūrvaṃ kṣīramāṃsarasāśinām
tato vājīkarānyogānśukrāpatyabalapradān
- 9
अच्छायः पूतिकुसुमः फलेन रहितो द्रुमः
यथैकश्चैकशाखश्च निरपत्यस्तथा नरः
acchāyaḥ pūtikusumaḥ phalena rahito drumaḥ
yathaikaścaikaśākhaśca nirapatyastathā naraḥ
- 10
स्खलद्गमनम् अव्यक्तवचनं धूलिधूसरम्
अपि लालाविलमुखं हृदयाह्लादकारकम्
skhaladgamanam avyaktavacanaṃ dhūlidhūsaram
api lālāvilamukhaṃ hṛdayāhlādakārakam
- 11
अपत्यं तुल्यतां केन दर्शनस्पर्शनादिषु
किं पुनर्यद्यशोधर्ममानश्रीकुलवर्धनम्
apatyaṃ tulyatāṃ kena darśanasparśanādiṣu
kiṃ punaryadyaśodharmamānaśrīkulavardhanam
- 12
शुद्धकाये यथाशक्ति वृष्ययोगान्प्रयोजयेत्
शरेक्षुकुशकाशानां विदार्या वीरणस्य च
śuddhakāye yathāśakti vṛṣyayogānprayojayet
śarekṣukuśakāśānāṃ vidāryā vīraṇasya ca
- 13
मूलानि कण्टकार्याश्च जीवकर्षभकौ बलाम्
मेदे द्वे द्वे च काकोल्यौ शूर्पपर्ण्यौ शतावरीम्
mūlāni kaṇṭakāryāśca jīvakarṣabhakau balām
mede dve dve ca kākolyau śūrpaparṇyau śatāvarīm
- 14
अश्वगन्धाम् अतिबलां आत्मगुप्तां पुनर्नवाम्
वीरां पयस्यां जीवन्तीम् ऋद्धिं रास्नां त्रिकण्टकम्
aśvagandhām atibalāṃ ātmaguptāṃ punarnavām
vīrāṃ payasyāṃ jīvantīm ṛddhiṃ rāsnāṃ trikaṇṭakam
- 15
मधुकं शालिपर्णीं च भागांस्त्रिपलिकान्पृथक्
माषाणाम् आढकं चैतद्द्विद्रोणे साधयेद् अपाम्
madhukaṃ śāliparṇīṃ ca bhāgāṃstripalikānpṛthak
māṣāṇām āḍhakaṃ caitaddvidroṇe sādhayed apām
- 16
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्
दत्त्वा विदारीधात्रीक्षुरसानाम् आढकाढकम्
rasenāḍhakaśeṣeṇa pacettena ghṛtāḍhakam
dattvā vidārīdhātrīkṣurasānām āḍhakāḍhakam
- 17
घृताच्चतुर्गुणं क्षीरं पेष्याणीमानि चावपेत्
वीरां स्वगुप्तां काकोल्यौ यष्टीं फल्गूनि पिप्पलीम्
ghṛtāccaturguṇaṃ kṣīraṃ peṣyāṇīmāni cāvapet
vīrāṃ svaguptāṃ kākolyau yaṣṭīṃ phalgūni pippalīm
- 18
द्राक्षां विदारीं खर्जूरं मधुकानि शतावरीम्
तत्सिद्धपूतं चूर्णस्य पृथक्प्रस्थेन योजयेत्
drākṣāṃ vidārīṃ kharjūraṃ madhukāni śatāvarīm
tatsiddhapūtaṃ cūrṇasya pṛthakprasthena yojayet
- 19
शर्करायास्तुगायाश्च पिप्पल्याः कुडवेन च
मरिचस्य प्रकुञ्चेन पृथग् अर्धपलोन्मितैः
śarkarāyāstugāyāśca pippalyāḥ kuḍavena ca
maricasya prakuñcena pṛthag ardhapalonmitaiḥ
- 20
त्वगेलाकेसरैः श्लक्ष्णैः क्षौद्रद्विकुडवेन च
पलमात्रं ततः खादेत्प्रत्यहं रसदुग्धभुक्
tvagelākesaraiḥ ślakṣṇaiḥ kṣaudradvikuḍavena ca
palamātraṃ tataḥ khādetpratyahaṃ rasadugdhabhuk
- 21
तेनारोहति वाजीव कुलिङ्ग इव हृष्यति
विदारीपिप्पलीशालिप्रियालेक्षुरकाद्रजः
tenārohati vājīva kuliṅga iva hṛṣyati
vidārīpippalīśālipriyālekṣurakādrajaḥ
- 22
पृथक्स्वगुप्तामूलाच्च कुडवांशं तथा मधु
तुलार्धं शर्कराचूर्णात्प्रस्थार्धं नवसर्पिषः
pṛthaksvaguptāmūlācca kuḍavāṃśaṃ tathā madhu
tulārdhaṃ śarkarācūrṇātprasthārdhaṃ navasarpiṣaḥ
- 23
सो ऽक्षमात्रम् अतः खादेत्यस्य रामाशतं गृहे
सात्मगुप्ताफलान्क्षीरे गोधूमान्साधितान्हिमान्
so 'kṣamātram ataḥ khādetyasya rāmāśataṃ gṛhe
sātmaguptāphalānkṣīre godhūmānsādhitānhimān
- 24
माषान्वा सघृतक्षौद्रान्खादन्गृष्टिपयोऽनुपः
जागर्ति रात्रिं सकलाम् अखिन्नः खेदयन्स्त्रियः
māṣānvā saghṛtakṣaudrānkhādangṛṣṭipayo'nupaḥ
jāgarti rātriṃ sakalām akhinnaḥ khedayanstriyaḥ
- 25
बस्ताण्डसिद्धे पयसि भावितान् असकृत्तिलान्
यः खादेत्ससितान्गच्छेत्स स्त्रीशतम् अपूर्ववत्
bastāṇḍasiddhe payasi bhāvitān asakṛttilān
yaḥ khādetsasitāngacchetsa strīśatam apūrvavat
- 26
चूर्णं विदार्या बहुशः स्वरसेनैव भावितम्
क्षौद्रसर्पिर्युतं लीढ्वा प्रमदाशतम् ऋच्छति
cūrṇaṃ vidāryā bahuśaḥ svarasenaiva bhāvitam
kṣaudrasarpiryutaṃ līḍhvā pramadāśatam ṛcchati
- 27
कृष्णाधात्रीफलरजः स्वरसेन सुभावितम्
शर्करामधुसर्पिर्भिर्लीढ्वा यो ऽनु पयः पिबेत्
kṛṣṇādhātrīphalarajaḥ svarasena subhāvitam
śarkarāmadhusarpirbhirlīḍhvā yo 'nu payaḥ pibet
- 28
स नरो ऽशीतिवर्षो ऽपि युवेव परिहृष्यति
कर्षं मधुकचूर्णस्य घृतक्षौद्रसमन्वितम्
sa naro 'śītivarṣo 'pi yuveva parihṛṣyati
karṣaṃ madhukacūrṇasya ghṛtakṣaudrasamanvitam
- 29
पयोऽनुपानं यो लिह्यान्नित्यवेगः स ना भवेत्
कुलीरशृङ्ग्या यः कल्कम् आलोड्य पयसा पिबेत्
payo'nupānaṃ yo lihyānnityavegaḥ sa nā bhavet
kulīraśṛṅgyā yaḥ kalkam āloḍya payasā pibet
- 30
सिताघृतपयोऽन्नाशी स नारीषु वृषायते
यः पयस्यां पयःसिद्धां खादेन्मधुघृतान्विताम्
sitāghṛtapayo'nnāśī sa nārīṣu vṛṣāyate
yaḥ payasyāṃ payaḥsiddhāṃ khādenmadhughṛtānvitām

