100 shlokas
- 1
अथातस्तिमिरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः
तिमिरं काचतां याति काचो ऽप्यान्ध्यम् उपेक्षया
नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद्द्रुतम्
athātastimirapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ
timiraṃ kācatāṃ yāti kāco 'pyāndhyam upekṣayā
netrarogeṣvato ghoraṃ timiraṃ sādhayeddrutam
- 2
तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणे ऽपां पादशेषिते
तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घृतप्रस्थं विपाचयेत्
tulāṃ paceta jīvantyā droṇe 'pāṃ pādaśeṣite
tatkvāthe dviguṇakṣīraṃ ghṛtaprasthaṃ vipācayet
- 3
प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः
शताह्वामधुकद्राक्षासितादारुफलत्रयैः
prapauṇḍarīkakākolīpippalīlodhrasaindhavaiḥ
śatāhvāmadhukadrākṣāsitādāruphalatrayaiḥ
- 4
कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठाकाकोलीद्वयजीवकैः
kārṣikairniśi tatpītaṃ timirāpaharaṃ param
drākṣācandanamañjiṣṭhākākolīdvayajīvakaiḥ
- 5
सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः
पचेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः
sitāśatāvarīmedāpuṇḍrāhvamadhukotpalaiḥ
pacejjīrṇaghṛtaprasthaṃ samakṣīraṃ picūnmitaiḥ
- 6
हन्ति तत्काचतिमिररक्तराजीशिरोरुजः
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्
hanti tatkācatimiraraktarājīśirorujaḥ
paṭolanimbakaṭukādārvīsevyavarāvṛṣam
- 7
सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्
प्रस्थम् आमलकानां च क्वाथयेन्नल्वणे ऽम्भसि
sadhanvayāsatrāyantīparpaṭaṃ pālikaṃ pṛthak
prastham āmalakānāṃ ca kvāthayennalvaṇe 'mbhasi
- 8
तदाढके ऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्
मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीच्यचन्दनैः
tadāḍhake 'rdhapalikaiḥ piṣṭaiḥ prasthaṃ ghṛtātpacet
mustabhūnimbayaṣṭyāhvakuṭajodīcyacandanaiḥ
- 9
सपिप्पलीकैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णास्यरोगजित्
विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्
sapippalīkaistatsarpirghrāṇakarṇāsyarogajit
vidradhijvaraduṣṭārurvisarpāpacikuṣṭhanut
- 10
विशेषाच्छुक्रतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्
त्रिफलाष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके
viśeṣācchukratimiranaktāndhyoṣṇāmladāhahṛt
triphalāṣṭapalaṃ kvāthyaṃ pādaśeṣaṃ jalāḍhake
- 11
तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्
अर्धप्रस्थो घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा
tena tulyapayaskena triphalāpalakalkavān
ardhaprastho ghṛtātsiddhaḥ sitayā mākṣikeṇa vā
- 12
युक्तं पिबेत्तत्तिमिरी तद्युक्तं वा वरारसम्
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः
yuktaṃ pibettattimirī tadyuktaṃ vā varārasam
yaṣṭīmadhudvikākolīvyāghrīkṛṣṇāmṛtotpalaiḥ
- 13
पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत्समैः
अजाक्षीरवरावसामार्कवस्वरसैः पृथक्
pālikaiḥ sasitādrākṣairghṛtaprasthaṃ pacetsamaiḥ
ajākṣīravarāvasāmārkavasvarasaiḥ pṛthak
- 14
महात्रैफलम् इत्येतत्परं दृष्टिविकारजित्
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि
mahātraiphalam ityetatparaṃ dṛṣṭivikārajit
traiphalenātha haviṣā lihānastriphalāṃ niśi
- 15
यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्
मासम् एकं हिताहारः पिबन्न् आमलकोदकम्
yaṣṭīmadhukasaṃyuktāṃ madhunā ca pariplutām
māsam ekaṃ hitāhāraḥ pibann āmalakodakam
- 16
सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान्निमिः
ताप्यायोहेमयष्ट्याह्वसिताजीर्णाज्यमाक्षिकैः
sauparṇaṃ labhate cakṣurityāha bhagavānnimiḥ
tāpyāyohemayaṣṭyāhvasitājīrṇājyamākṣikaiḥ
- 17
संयोजिता यथाकामं तिमिरघ्नी वरा वरा
सघृतं वा वराक्वाथं शीलयेत्तिमिरामयी
saṃyojitā yathākāmaṃ timiraghnī varā varā
saghṛtaṃ vā varākvāthaṃ śīlayettimirāmayī
- 18
अपूपसूपसक्तून्वा त्रिफलाचूर्णसंयुतान्
पायसं वा वरायुक्तं शीतं समधुशर्करम्
apūpasūpasaktūnvā triphalācūrṇasaṃyutān
pāyasaṃ vā varāyuktaṃ śītaṃ samadhuśarkaram
- 19
प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वम् अद्यात्पथ्यां पृथक्पृथक्
मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः
prātarbhaktasya vā pūrvam adyātpathyāṃ pṛthakpṛthak
mṛdvīkāśarkarākṣaudraiḥ satataṃ timirāturaḥ
- 20
स्रोतोजांशांश्चतुःषष्टिं ताम्रायोरूप्यकाञ्चनैः
युक्तान्प्रत्येकम् एकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्
srotojāṃśāṃścatuḥṣaṣṭiṃ tāmrāyorūpyakāñcanaiḥ
yuktānpratyekam ekāṃśairandhamūṣodarasthitān
- 21
ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्
रसस्कन्धकषायेषु सप्तकृत्वः पृथक्पृथक्
dhmāpayitvā samāvṛttaṃ tatastacca niṣecayet
rasaskandhakaṣāyeṣu saptakṛtvaḥ pṛthakpṛthak
- 22
वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः
चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वतिमिरापहम्
vaiḍūryamuktāśaṅkhānāṃ tribhirbhāgairyutaṃ tataḥ
cūrṇāñjanaṃ prayuñjīta tatsarvatimirāpaham
- 23
मांसीत्रिजातकायःकुङ्कुमनीलोत्पलाभयातुत्थैः
सितकाचशङ्खफेनकमरिचाञ्जनपिप्पलीमधुकैः
māṃsītrijātakāyaḥkuṅkumanīlotpalābhayātutthaiḥ
sitakācaśaṅkhaphenakamaricāñjanapippalīmadhukaiḥ
- 24
चन्द्रे ऽश्विनीसनाथे सुचूर्णितैरञ्जयेद्युगलं अक्ष्णोः
तिमिरार्मरक्तराजीकण्डूकाचादिशमम् इच्छन्
candre 'śvinīsanāthe sucūrṇitairañjayedyugalaṃ akṣṇoḥ
timirārmaraktarājīkaṇḍūkācādiśamam icchan
- 25
मरिचवरलवणभागौ भागौ द्वौ कणसमुद्रफेनाभ्याम्
सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफामयजित्
maricavaralavaṇabhāgau bhāgau dvau kaṇasamudraphenābhyām
sauvīrabhāganavakaṃ citrāyāṃ cūrṇitaṃ kaphāmayajit
- 26
द्राक्षामृणालीस्वरसे क्षीरमद्यवसासु च
पृथक्दिव्याप्सु स्रोतोजं सप्तकृत्वो निषेचयेत्
drākṣāmṛṇālīsvarase kṣīramadyavasāsu ca
pṛthakdivyāpsu srotojaṃ saptakṛtvo niṣecayet
- 27
तच्चूर्णितं स्थितं शङ्खे दृक्प्रसादनम् अञ्जनम्
शस्तं सर्वाक्षिरोगेषु विदेहपतिनिर्मितम्
taccūrṇitaṃ sthitaṃ śaṅkhe dṛkprasādanam añjanam
śastaṃ sarvākṣirogeṣu videhapatinirmitam
- 28
निर्दग्धं बादराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निषेचितम्
क्रमादजापयःसर्पिःक्षौद्रे तस्मात्पलद्वयम्
nirdagdhaṃ bādarāṅgāraistutthaṃ cetthaṃ niṣecitam
kramādajāpayaḥsarpiḥkṣaudre tasmātpaladvayam
- 29
कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः
पटुलोध्रशिलापथ्याकणैलाञ्जनफेनकैः
kārṣikaistāpyamaricasrotojakaṭukānataiḥ
paṭulodhraśilāpathyākaṇailāñjanaphenakaiḥ
- 30
युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्
हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः
yuktaṃ palena yaṣṭyāśca mūṣāntardhmātacūrṇitam
hanti kācārmanaktāndhyaraktarājīḥ suśīlitaḥ

