53 shlokas
- 1
यद् उत्तरायणं तद् अहर्देवानाम्
yad uttarāyaṇaṃ tad ahardevānām
- 2
दक्षिणायनं रात्रिः
dakṣiṇāyanaṃ rātriḥ
- 3
संवत्सरो ऽहोरात्रः
saṃvatsaro 'horātraḥ
- 4
तत्त्रिंशता मासाः
tattriṃśatā māsāḥ
- 5
मासा द्वादश वर्षम्
māsā dvādaśa varṣam
- 6
द्वादश वर्षशतानि दिव्यानि कलियुगम्
dvādaśa varṣaśatāni divyāni kaliyugam
- 7
द्विगुणानि द्वापरम्
dviguṇāni dvāparam
- 8
त्रिगुणानि त्रेता
triguṇāni tretā
- 9
चतुर्गुणानि कृतयुगम्
caturguṇāni kṛtayugam
- 10
द्वादशवर्षसहस्राणि दिव्यानि चतुर्युगम्
dvādaśavarṣasahasrāṇi divyāni caturyugam
- 11
चतुर्युगाणाम् एकसप्ततिर्मन्वन्तरम्
caturyugāṇām ekasaptatirmanvantaram
- 12
चतुर्युगसहस्रम्च कल्पः
caturyugasahasramca kalpaḥ
- 13
स च पितामहस्याहः
sa ca pitāmahasyāhaḥ
- 14
तावती चास्य रात्रिः
tāvatī cāsya rātriḥ
- 15
एवंविधेनाहोरात्रेण मासवर्षगणनया सर्वस्यैव ब्रह्मणो वर्षशतम् आयुः
evaṃvidhenāhorātreṇa māsavarṣagaṇanayā sarvasyaiva brahmaṇo varṣaśatam āyuḥ
- 16
ब्रह्मायुषा च परिच्छिन्नः पौरुषो दिवसः
brahmāyuṣā ca paricchinnaḥ pauruṣo divasaḥ
- 17
तस्यान्ते महाकल्पः
tasyānte mahākalpaḥ
- 18
तावत्य् एवास्य निशा
tāvaty evāsya niśā
- 19
पौरूषेयाणाम् अहोरात्राणाम् अतीतानां संख्यैव नास्ति
paurūṣeyāṇām ahorātrāṇām atītānāṃ saṃkhyaiva nāsti
- 20
न च भविष्याणाम्
na ca bhaviṣyāṇām
- 21
अनाद्यन्तत्वात्कालस्य
anādyantatvātkālasya
- 22
एवम् अस्मिन्निरालम्बे काले सततयायिनि
न तद्भूतं प्रपश्यामि स्थितिर्यस्य भवेद्ध्रुवा
evam asminnirālambe kāle satatayāyini
na tadbhūtaṃ prapaśyāmi sthitiryasya bhaveddhruvā
- 23
गङ्गायाः सिकता धारास्तथा वर्षति वासवे
शक्या गणयितुं लोके न व्यतीताः पितामहाः
gaṅgāyāḥ sikatā dhārāstathā varṣati vāsave
śakyā gaṇayituṃ loke na vyatītāḥ pitāmahāḥ
- 24
चतुर्दश विनश्यन्ति कल्पे कल्पे सुरेश्वराः
सर्वलोकप्रधानाश्च मनवश्च चतुर्दश
caturdaśa vinaśyanti kalpe kalpe sureśvarāḥ
sarvalokapradhānāśca manavaśca caturdaśa
- 25
बहूनीन्द्रसहस्राणि दैत्येन्द्रनियुतानि च
विनष्टानीह कालेन मनुजेष्वथ का कथा
bahūnīndrasahasrāṇi daityendraniyutāni ca
vinaṣṭānīha kālena manujeṣvatha kā kathā
- 26
राजर्षयश्च बहवः सर्वैः समुदिता गुणैः
देवा ब्रह्मर्षयश्चैव कालेन निधनं गताः
rājarṣayaśca bahavaḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ
devā brahmarṣayaścaiva kālena nidhanaṃ gatāḥ
- 27
ये समर्था जगत्यस्मिन्सृष्टिसंहारकारणे
ते ऽपि कालेन नीयन्ते कालो हि दुरतिक्रमः
ye samarthā jagatyasminsṛṣṭisaṃhārakāraṇe
te 'pi kālena nīyante kālo hi duratikramaḥ
- 28
आक्रम्य सर्वः कालेन परलोकं च नीयते
कर्मपाशवशो जन्तुस्तत्र का परिदेवना
ākramya sarvaḥ kālena paralokaṃ ca nīyate
karmapāśavaśo jantustatra kā paridevanā
- 29
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च
अर्थे दुष्परिहार्ये ऽस्मिन्नास्ति लोके सहायता
jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca
arthe duṣparihārye 'sminnāsti loke sahāyatā
- 30
शोचन्तो नोपकुर्वन्ति मृतस्येह जना यतः
अतो न रोदितव्यं हि क्रिया कार्या स्वशक्तितः
śocanto nopakurvanti mṛtasyeha janā yataḥ
ato na roditavyaṃ hi kriyā kāryā svaśaktitaḥ

