19 shlokas
- 1
ईश्वर उवाच
अन्यद्गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः
येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम्
īśvara uvāca
anyadguhyatamaṃ jñānaṃ vakṣye brāhmaṇapuṅgavāḥ
yenāsau tarate janturghoraṃ saṃsārasāgaram
- 2
अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः
एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः
ahaṃ brahmamayaḥ śāntaḥ śāśvato nirmalo 'vyayaḥ
ekākī bhagavānuktaḥ kevalaḥ parameśvaraḥ
- 3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम्
मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत्
mama yonirmahadbrahma tatra garbhaṃ dadhāmyaham
mūlaṃ māyābhidhānaṃ tu tato jātamidaṃ jagat
- 4
प्रधानं पुरुषो ह्यात्मा महान्भूतादिरेव च
तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे
pradhānaṃ puruṣo hyātmā mahānbhūtādireva ca
tanmātrāṇi mahābhūtānīndriyāṇi ca jajñire
- 5
ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम्
तस्मिन्जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः
tato 'ṇḍamabhavaddhaimaṃ sūryakoṭisamaprabham
tasminjajñe mahābrahmā macchaktyā copabṛṃhitaḥ
- 6
ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते
न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः
ye cānye bahavo jīvā manmayāḥ sarva eva te
na māṃ paśyanti pitaraṃ māyayā mama mohitāḥ
- 7
याश्च योनिषु सर्वासु सम्भवन्ति हि मूर्तयः
तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः
yāśca yoniṣu sarvāsu sambhavanti hi mūrtayaḥ
tāsāṃ māyā parā yonirmāmeva pitaraṃ viduḥ
- 8
यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम्
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति
yo māmevaṃ vijānāti bījinaṃ pitaraṃ prabhum
sa dhīraḥ sarvalokeṣu na mohamadhigacchati
- 9
ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः
ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः
īśānaḥ sarvavidyānāṃ bhūtānāṃ parameśvaraḥ
oṅkāramūrtirbhagavānahaṃ brahmā prajāpatiḥ
- 10
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्
विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति
samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram
vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati
- 11
समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्
न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम्
samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram
na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim
- 12
विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम्
प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति
viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgaṃ ca maheśvaram
pradhānaviniyogajñaḥ paraṃ brahmādhigacchati
- 13
सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः
अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य
sarvajñatā tṛptiranādibodhaḥ svatantratā nityamaluptaśaktiḥ
anantaśaktiśca vibhorviditvā ṣaḍāhuraṅgāni maheśvarasya
- 14
तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्ततत्त्वात्मकानि
या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन
tanmātrāṇi mana ātmā ca tāni sūkṣmāṇyāhuḥ saptatattvātmakāni
yā sā hetuḥ prakṛtiḥ sā pradhānaṃ bandhaḥ prokto viniyogo 'pi tena
- 15
या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः
तस्या एकः परमेष्ठी परस्तान्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः
yā sā śaktiḥ prakṛtau līnarūpā vedeṣūktā kāraṇaṃ brahmayoniḥ
tasyā ekaḥ parameṣṭhī parastānmaheśvaraḥ puruṣaḥ satyarūpaḥ
- 16
ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान्व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः
एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव
brahmā yogī paramātmā mahīyānvyomavyāpī vedavedyaḥ purāṇaḥ
eko rudro mṛtyuravyaktamekaṃ bījaṃ viśvaṃ deva ekaḥ sa eva
- 17
तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः
अणोरणीयान्महतो ऽसौ महीयान्महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः
tamevaikaṃ prāhuranye 'pyanekaṃ tvekātmānaṃ kecidanyattathāhuḥ
aṇoraṇīyānmahato 'sau mahīyānmahādevaḥ procyate vedavidbhiḥ
- 18
एवम्हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं सबुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति
evamhi yo veda guhāśayaṃ paraṃ prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam
hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sabuddhimānbuddhimatītya tiṣṭhati
- 19
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु अष्टमो ऽध्यायः
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge īśvaragītāsu aṣṭamo 'dhyāyaḥ

