49 shlokas
- 1
व्यास उवाच
अथ श्राद्धममावास्यां प्राप्य कार्यं द्विजोत्तमैः
पिण्डान्वाहार्यकं भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
vyāsa uvāca
atha śrāddhamamāvāsyāṃ prāpya kāryaṃ dvijottamaiḥ
piṇḍānvāhāryakaṃ bhaktyā bhuktimuktiphalapradam
- 2
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं क्षीणे राजनि शस्यते
अपराह्ने द्विजातीनां प्रशस्तेनामिषेण च
piṇḍānvāhāryakaṃ śrāddhaṃ kṣīṇe rājani śasyate
aparāhne dvijātīnāṃ praśastenāmiṣeṇa ca
- 3
प्रतिपत्प्रभृति ह्यन्यास्तिथयः कृष्णपक्षके
चतुर्दशीं वर्जयित्वा प्रशस्ता ह्युत्तरोत्तराः
pratipatprabhṛti hyanyāstithayaḥ kṛṣṇapakṣake
caturdaśīṃ varjayitvā praśastā hyuttarottarāḥ
- 4
अमावास्याष्टकास्तिस्रः पौषमासादिषु त्रिषु
तिस्रश्चान्वष्टकाः पुण्या माघी पञ्चदशी तथा
amāvāsyāṣṭakāstisraḥ pauṣamāsādiṣu triṣu
tisraścānvaṣṭakāḥ puṇyā māghī pañcadaśī tathā
- 5
त्रयोदशी मघायुक्ता वर्षासु तु विशेषतः
शस्यापाकश्राद्धकाला नित्याः प्रोक्ता दिने दिने
trayodaśī maghāyuktā varṣāsu tu viśeṣataḥ
śasyāpākaśrāddhakālā nityāḥ proktā dine dine
- 6
नैमित्तिकं तु कर्तव्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
बान्धवानां च मरणे नारकी स्यादतो ऽन्यथा
naimittikaṃ tu kartavyaṃ grahaṇe candrasūryayoḥ
bāndhavānāṃ ca maraṇe nārakī syādato 'nyathā
- 7
काम्यानि चैव श्राद्धानि शस्यन्ते ग्रहणादिषु
अयने विषुवे चैव व्यतीपाते ऽप्यनन्तकम्
kāmyāni caiva śrāddhāni śasyante grahaṇādiṣu
ayane viṣuve caiva vyatīpāte 'pyanantakam
- 8
संक्रान्त्यमक्षयं श्राद्धं तथा जन्मदिनेष्वपि
नक्षत्रेषु च सर्वेषु कार्यं काम्यं विशेषतः
saṃkrāntyamakṣayaṃ śrāddhaṃ tathā janmadineṣvapi
nakṣatreṣu ca sarveṣu kāryaṃ kāmyaṃ viśeṣataḥ
- 9
स्वर्गं च लभते कृत्वा कृत्तिकासु द्विजोत्तमः
अपत्यमथ रोहिण्यां सौम्ये तु ब्रह्मवर्चसम्
svargaṃ ca labhate kṛtvā kṛttikāsu dvijottamaḥ
apatyamatha rohiṇyāṃ saumye tu brahmavarcasam
- 10
रौद्राणां कर्मणां सिद्धिमार्द्रायां शौर्यमेव च
पुनर्वसौ तथा भूमिं श्रियं पुष्ये तथैव च
raudrāṇāṃ karmaṇāṃ siddhimārdrāyāṃ śauryameva ca
punarvasau tathā bhūmiṃ śriyaṃ puṣye tathaiva ca
- 11
सर्वान्कामांस्तथा सार्पे पित्र्ये सौभाग्यमेव च
अर्यम्णे तु धनं विन्द्यात्फाल्गुन्यां पापनाशनम्
sarvānkāmāṃstathā sārpe pitrye saubhāgyameva ca
aryamṇe tu dhanaṃ vindyātphālgunyāṃ pāpanāśanam
- 12
ज्ञातिश्रैष्ठ्यं तथा हस्ते चित्रायां च बहून्सुतान्
वाणिज्यसिद्धिं स्वातौ तु विशाखासु सुवर्णकम्
jñātiśraiṣṭhyaṃ tathā haste citrāyāṃ ca bahūnsutān
vāṇijyasiddhiṃ svātau tu viśākhāsu suvarṇakam
- 13
मैत्रे बहूनि मित्राणि राज्यं शाक्रे तथैव च
मूले कृषिं लभेद्यानसिद्धिमाप्ये समुद्रतः
maitre bahūni mitrāṇi rājyaṃ śākre tathaiva ca
mūle kṛṣiṃ labhedyānasiddhimāpye samudrataḥ
- 14
सर्वान्कामान्वैश्वदेवे श्रैष्ठ्यं तु श्रवणे पुनः
श्रविष्ठायां तथा कामान्वारुणे च परं बलम्
sarvānkāmānvaiśvadeve śraiṣṭhyaṃ tu śravaṇe punaḥ
śraviṣṭhāyāṃ tathā kāmānvāruṇe ca paraṃ balam
- 15
अजैकपादे कुप्यं स्याद् अहिर्बुध्न्ये गृहं शुभम्
रेवत्यां बहवो गावो ह्यश्विन्यां तुरगांस्तथा
याम्ये ऽथ जीवनं तत्स्याद्यदि श्राद्धं प्रयच्छति
ajaikapāde kupyaṃ syād ahirbudhnye gṛhaṃ śubham
revatyāṃ bahavo gāvo hyaśvinyāṃ turagāṃstathā
yāmye 'tha jīvanaṃ tatsyādyadi śrāddhaṃ prayacchati
- 16
आदित्यवारे त्वारोग्यं चन्द्रे सौभाग्यमेव च
कौजे सर्वत्र विजयं सर्वान्कामान्बुधस्य तु
ādityavāre tvārogyaṃ candre saubhāgyameva ca
kauje sarvatra vijayaṃ sarvānkāmānbudhasya tu
- 17
विद्याम् अभीष्टां जीवे तु धनं वै भार्गवे पुनः
शमैश्वरे लभेदायुः प्रतिपत्सु सुतान्शुभान्
vidyām abhīṣṭāṃ jīve tu dhanaṃ vai bhārgave punaḥ
śamaiśvare labhedāyuḥ pratipatsu sutānśubhān
- 18
कन्यकां वै द्वितीयायां तृतीयायां तु वन्दिनः
पशून्क्षुद्रांश्चतुर्थ्यां तु पञ्चम्यांशोभनान्सुतान्
kanyakāṃ vai dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ tu vandinaḥ
paśūnkṣudrāṃścaturthyāṃ tu pañcamyāṃśobhanānsutān
- 19
षष्ट्यां द्यूतं कृषिं चापि सप्तम्यां लभते नरः
अष्टम्यामपि वाणिज्यं लभते श्राद्धदः सदा
ṣaṣṭyāṃ dyūtaṃ kṛṣiṃ cāpi saptamyāṃ labhate naraḥ
aṣṭamyāmapi vāṇijyaṃ labhate śrāddhadaḥ sadā
- 20
स्यान्नवम्यामेकखुरं दशम्यां द्विखुरं बहु
एकादश्यां तथा रूप्यं ब्रह्मवर्चस्विनः सुतान्
syānnavamyāmekakhuraṃ daśamyāṃ dvikhuraṃ bahu
ekādaśyāṃ tathā rūpyaṃ brahmavarcasvinaḥ sutān
- 21
द्वादश्यां जातरूपं च रजतं कुप्यमेव च
ज्ञातिश्रैष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां तु क्रुप्रजाः
पञ्चदश्यां सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा
dvādaśyāṃ jātarūpaṃ ca rajataṃ kupyameva ca
jñātiśraiṣṭhyaṃ trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ tu kruprajāḥ
pañcadaśyāṃ sarvakāmānāpnoti śrāddhadaḥ sadā
- 22
तस्माच्छ्राद्धं न कर्तव्यं चतुर्दश्यां द्विजातिभिः
शस्त्रेण तु हतानां वै तत्र श्राद्धं प्रकल्पयेत्
tasmācchrāddhaṃ na kartavyaṃ caturdaśyāṃ dvijātibhiḥ
śastreṇa tu hatānāṃ vai tatra śrāddhaṃ prakalpayet
- 23
द्रव्यब्राह्मणसंपत्तौ न कालनियमः कृतः
तस्माद्भोगापवर्गार्थं श्राद्धं कुर्युर्द्विजातयः
dravyabrāhmaṇasaṃpattau na kālaniyamaḥ kṛtaḥ
tasmādbhogāpavargārthaṃ śrāddhaṃ kuryurdvijātayaḥ
- 24
कर्मारम्भेषु सर्वेषु कुर्याद् आ अभ्युदयं पुनः
पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम्
karmārambheṣu sarveṣu kuryād ā abhyudayaṃ punaḥ
putrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvaṇaṃ parvaṇi smṛtam
- 25
अहन्यहनि नित्यं स्यात्काम्यं नैमित्तिकं पुनः
एकोद्दिष्टादि विज्ञेयं वृद्धिश्राद्धं तु पार्वणम्
ahanyahani nityaṃ syātkāmyaṃ naimittikaṃ punaḥ
ekoddiṣṭādi vijñeyaṃ vṛddhiśrāddhaṃ tu pārvaṇam
- 26
एतत्पञ्चविधं श्राद्धं मनुना परिकीर्तितम्
यात्रायां षष्ठमाख्यातं तत्प्रयत्नेन पालयेत्
etatpañcavidhaṃ śrāddhaṃ manunā parikīrtitam
yātrāyāṃ ṣaṣṭhamākhyātaṃ tatprayatnena pālayet
- 27
शुद्धये सप्तमं श्राद्धं ब्रह्मणा परिभाषितम्
दैविकं चाष्टमं श्राद्धं यत्कृत्वा मुच्यते भयात्
śuddhaye saptamaṃ śrāddhaṃ brahmaṇā paribhāṣitam
daivikaṃ cāṣṭamaṃ śrāddhaṃ yatkṛtvā mucyate bhayāt
- 28
संध्यारात्र्योर्न कर्तव्यं राहोरन्यत्र दर्शनात्
देशानां च विशेषेण भवेत्पुण्यमनन्तकम्
saṃdhyārātryorna kartavyaṃ rāhoranyatra darśanāt
deśānāṃ ca viśeṣeṇa bhavetpuṇyamanantakam
- 29
गङ्गायामक्षयं श्राद्धं प्रयागे ऽमरकण्टके
गायन्ति पितरो गाथां कीर्तयन्ति मनीषिणः
gaṅgāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ prayāge 'marakaṇṭake
gāyanti pitaro gāthāṃ kīrtayanti manīṣiṇaḥ
- 30
एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः
तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्
eṣṭavyā bahavaḥ putrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ
teṣāṃ tu samavetānāṃ yadyeko 'pi gayāṃ vrajet

