101 shlokas
- 1
व्यास उवाच
गोमयेनोदकैर्भूमिं शोधयित्वा समाहितः
संनिपात्य द्विजान्सर्वान्साधुभिः संनिमन्त्रयेत्
vyāsa uvāca
gomayenodakairbhūmiṃ śodhayitvā samāhitaḥ
saṃnipātya dvijānsarvānsādhubhiḥ saṃnimantrayet
- 2
श्वो भविष्यति मे श्राद्धं पूर्वेद्युरभिपूज्य च
असंभवे परेद्युर्वा यथोक्तैर्लक्षणैर्युतान्
śvo bhaviṣyati me śrāddhaṃ pūrvedyurabhipūjya ca
asaṃbhave paredyurvā yathoktairlakṣaṇairyutān
- 3
तस्य ते पितरः श्रुत्वा श्राद्धकालमुपस्थितम्
अन्योन्यं मनसा ध्यात्वा संपतन्ति मनोजवाः
tasya te pitaraḥ śrutvā śrāddhakālamupasthitam
anyonyaṃ manasā dhyātvā saṃpatanti manojavāḥ
- 4
ब्राह्मणैस्ते सहाश्नन्ति पितरो ह्यन्तरिक्षगाः
वायुभूतास्तु तिष्ठन्ति भुक्त्वा यान्ति परां गतिम्
brāhmaṇaiste sahāśnanti pitaro hyantarikṣagāḥ
vāyubhūtāstu tiṣṭhanti bhuktvā yānti parāṃ gatim
- 5
आमन्त्रिताश्च ते विप्राः श्राद्धकाल उपस्थिते
वसेयुर्नियताः सर्वे ब्रह्मचर्यपरायणाः
āmantritāśca te viprāḥ śrāddhakāla upasthite
vaseyurniyatāḥ sarve brahmacaryaparāyaṇāḥ
- 6
अक्रोधनो ऽत्वरो ऽमत्तः सत्यवादी समाहितः
भारं मैथुनमध्वानं श्राद्धकृद्वर्जयेज्जपम्
akrodhano 'tvaro 'mattaḥ satyavādī samāhitaḥ
bhāraṃ maithunamadhvānaṃ śrāddhakṛdvarjayejjapam
- 7
आमन्त्रितो ब्राह्मणो वा यो ऽन्यस्मै कुरुते क्षणम्
स याति नरकं घोरं सूकरत्वं प्रायाति च
āmantrito brāhmaṇo vā yo 'nyasmai kurute kṣaṇam
sa yāti narakaṃ ghoraṃ sūkaratvaṃ prāyāti ca
- 8
आमन्त्रयित्वा यो मोहादन्यं चामन्त्रयेद्द्विजम्
स तस्मादधिकः पापी विष्ठाकीटो ऽभिजायते
āmantrayitvā yo mohādanyaṃ cāmantrayeddvijam
sa tasmādadhikaḥ pāpī viṣṭhākīṭo 'bhijāyate
- 9
श्राद्धे निमन्त्रितो विप्रो मैथुनं यो ऽधिगच्छति
ब्रह्महत्यामवाप्नोति तिर्यग्योनौ च जायते
śrāddhe nimantrito vipro maithunaṃ yo 'dhigacchati
brahmahatyāmavāpnoti tiryagyonau ca jāyate
- 10
निमन्त्रितस्तु यो विप्रो ह्यध्वानं याति दुर्मतिः
भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं पांशुभोजनाः
nimantritastu yo vipro hyadhvānaṃ yāti durmatiḥ
bhavanti pitarastasya taṃ māsaṃ pāṃśubhojanāḥ
- 11
निमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे प्रकुर्यात्कलहं द्विजः
भवन्ति तस्य तन्मासं पितरो मलभोजनाः
nimantritastu yaḥ śrāddhe prakuryātkalahaṃ dvijaḥ
bhavanti tasya tanmāsaṃ pitaro malabhojanāḥ
- 12
तस्मान्निमन्त्रितः श्राद्धे नियतात्मा भवेद्द्विजः
अक्रोधनः शौचपरः कर्ता चैव जितेन्द्रियः
tasmānnimantritaḥ śrāddhe niyatātmā bhaveddvijaḥ
akrodhanaḥ śaucaparaḥ kartā caiva jitendriyaḥ
- 13
श्वोभूते दक्षिणां गत्वा दिशं दर्भान्समाहितः
समूलानाहरेद्वारि दक्षिणाग्रान्सुनिर्मलान्
śvobhūte dakṣiṇāṃ gatvā diśaṃ darbhānsamāhitaḥ
samūlānāharedvāri dakṣiṇāgrānsunirmalān
- 14
दक्षिणाप्रवणं स्निग्धं विभक्तं शुभलक्षणम्
शुचिं देशं विविक्तं च गोमयेनोपलेपयेत्
dakṣiṇāpravaṇaṃ snigdhaṃ vibhaktaṃ śubhalakṣaṇam
śuciṃ deśaṃ viviktaṃ ca gomayenopalepayet
- 15
नदीतीरेषु तीर्थेषु स्वभूमौ चैव सानुषु
विविक्तेषु च तुष्यन्ति दत्तेन पितरः सदा
nadītīreṣu tīrtheṣu svabhūmau caiva sānuṣu
vivikteṣu ca tuṣyanti dattena pitaraḥ sadā
- 16
पारक्ये भूमिभागे तु पितॄणां नैव निर्वपेत्
स्वामिभिस्तद्विहन्येत मोहाद्यत्क्रियते नरैः
pārakye bhūmibhāge tu pitṝṇāṃ naiva nirvapet
svāmibhistadvihanyeta mohādyatkriyate naraiḥ
- 17
अटव्यः पर्वताः पुण्यास्तीर्थान्यायतनानि च
सर्वाण्यस्वामिकान्याहुर्न हि तेषु परिग्रहः
aṭavyaḥ parvatāḥ puṇyāstīrthānyāyatanāni ca
sarvāṇyasvāmikānyāhurna hi teṣu parigrahaḥ
- 18
तिलान्प्रविकिरेत्तत्र सर्वतो बन्धयेदजान्
असुरोपहतं सर्वं तिलैः शुध्यत्यजेन वा
tilānpravikirettatra sarvato bandhayedajān
asuropahataṃ sarvaṃ tilaiḥ śudhyatyajena vā
- 19
ततो ऽन्नं बहुसंस्कारं नैकव्यञ्जनमच्युतम्
चोष्यपेयसमृद्धं च यथाशक्त्या प्रकल्पयेत्
tato 'nnaṃ bahusaṃskāraṃ naikavyañjanamacyutam
coṣyapeyasamṛddhaṃ ca yathāśaktyā prakalpayet
- 20
ततो निवृत्ते मध्याह्ने लुप्तलोमनखान्द्विजान्
अभिगम्य यथामार्गं प्रयच्छेद्दन्तधावनम्
tato nivṛtte madhyāhne luptalomanakhāndvijān
abhigamya yathāmārgaṃ prayaccheddantadhāvanam
- 21
तैलमभ्यञ्जनं स्नानं स्नानीयं च पृथग्विधम्
पात्रैरौदुम्बरैर्दद्याद्वैश्वदैवत्यपूर्वकम्
tailamabhyañjanaṃ snānaṃ snānīyaṃ ca pṛthagvidham
pātrairaudumbarairdadyādvaiśvadaivatyapūrvakam
- 22
ततः स्नात्वा निवृत्तेभ्यः प्रत्युत्थायकृताञ्जलिः
पाद्यमाचमनीयं च सम्प्रयच्छेद्यथाक्रमम्
tataḥ snātvā nivṛttebhyaḥ pratyutthāyakṛtāñjaliḥ
pādyamācamanīyaṃ ca samprayacchedyathākramam
- 23
ये चात्र विश्वेदेवानां विप्राः पूर्वं निमन्त्रिताः
प्राङ्मुखान्यासनान्येषां त्रिदर्भोपहितानि च
ye cātra viśvedevānāṃ viprāḥ pūrvaṃ nimantritāḥ
prāṅmukhānyāsanānyeṣāṃ tridarbhopahitāni ca
- 24
दक्षिणामुखयुक्तानि पितॄणाम् आसनानि च
दक्षिणाग्रैकदर्भाणि प्रोक्षितानि तिलोदकैः
dakṣiṇāmukhayuktāni pitṝṇām āsanāni ca
dakṣiṇāgraikadarbhāṇi prokṣitāni tilodakaiḥ
- 25
तेषूपवेशयेद् एतान् आसनं स्पृश्य स द्विजम्
आसध्वमिति संजल्पन् आसनास्ते पृथक्पृथक्
teṣūpaveśayed etān āsanaṃ spṛśya sa dvijam
āsadhvamiti saṃjalpan āsanāste pṛthakpṛthak
- 26
द्वौ दैवे प्राङ्मुखौ पित्र्ये त्रयश्चोदङ्मुखास्तथा
एकैकं वा भवेत्तत्र देवमातामहेष्वपि
dvau daive prāṅmukhau pitrye trayaścodaṅmukhāstathā
ekaikaṃ vā bhavettatra devamātāmaheṣvapi
- 27
सत्क्रियां देशकालौ च शौचं ब्राह्मणसंपदम्
पञ्चैतान्विस्तरो हन्ति तस्मान्नेहेत विस्तरम्
satkriyāṃ deśakālau ca śaucaṃ brāhmaṇasaṃpadam
pañcaitānvistaro hanti tasmānneheta vistaram
- 28
अपि वा भोजयेदेकं ब्राह्मणं वेदपारगम्
श्रुतशीलादिसम्पन्नम् अलक्षणविवर्जितम्
api vā bhojayedekaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam
śrutaśīlādisampannam alakṣaṇavivarjitam
- 29
उद्धृत्य पात्रे चान्नं तत्सर्वस्मात्प्रकृतात्पुनः
देवतायतने चास्मै निवेद्यान्यत्प्रवर्तयेत्
uddhṛtya pātre cānnaṃ tatsarvasmātprakṛtātpunaḥ
devatāyatane cāsmai nivedyānyatpravartayet
- 30
प्रास्येदग्नौ तदन्नं तु दद्याद्वा ब्रह्मचारिणे
तस्मादेकमपि श्रेष्ठं विद्वांसं भोजयेद्द्विजम्
prāsyedagnau tadannaṃ tu dadyādvā brahmacāriṇe
tasmādekamapi śreṣṭhaṃ vidvāṃsaṃ bhojayeddvijam

