48 shlokas
- 1
व्यास उवाच
एतावदुक्त्वा भगवान्योगिनां परमेश्वरः
ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्
vyāsa uvāca
etāvaduktvā bhagavānyogināṃ parameśvaraḥ
nanarta paramaṃ bhāvamaiśvaraṃ saṃpradarśayan
- 2
तं ते ददृशुरीशानं तेजसां परमं निधिम्
नृत्यमानं महादेवं विष्णुना गगने ऽमले
taṃ te dadṛśurīśānaṃ tejasāṃ paramaṃ nidhim
nṛtyamānaṃ mahādevaṃ viṣṇunā gagane 'male
- 3
यं विदुर्योगतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः
तमीशं सर्वभूतानाम् आकाशे ददृशुः किल
yaṃ viduryogatattvajñā yogino yatamānasāḥ
tamīśaṃ sarvabhūtānām ākāśe dadṛśuḥ kila
- 4
यस्य मायामयं सर्वं येनेदं प्रेर्यते जगत्
नृत्यमानः स्वयं विप्रैर्विश्वेशः खलु दृश्यते
yasya māyāmayaṃ sarvaṃ yenedaṃ preryate jagat
nṛtyamānaḥ svayaṃ viprairviśveśaḥ khalu dṛśyate
- 5
यत्पादपङ्कजं स्मृत्वा पुरुषो ऽज्ञानजं भयम्
जहति नृत्यमानं तं भूतेशं ददृशुः किल
yatpādapaṅkajaṃ smṛtvā puruṣo 'jñānajaṃ bhayam
jahati nṛtyamānaṃ taṃ bhūteśaṃ dadṛśuḥ kila
- 6
यं विनिद्रा जितश्वासाः शान्ता भक्तिसमन्विताः
ज्योतिर्मयं प्रपश्यन्ति स योगी दृश्यते किल
yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ śāntā bhaktisamanvitāḥ
jyotirmayaṃ prapaśyanti sa yogī dṛśyate kila
- 7
यो ऽज्ञानान्मोचयेत्क्षिप्रं प्रसन्नो भक्तवत्सलः
तमेव मोचकं रुद्रमाकाशे ददृशुः परम्
yo 'jñānānmocayetkṣipraṃ prasanno bhaktavatsalaḥ
tameva mocakaṃ rudramākāśe dadṛśuḥ param
- 8
सहस्रशिरसं देवं सहस्रचरणाकृतिम्
सहस्रबाहुं जटिलं चन्द्रार्धकृतशेखरम्
sahasraśirasaṃ devaṃ sahasracaraṇākṛtim
sahasrabāhuṃ jaṭilaṃ candrārdhakṛtaśekharam
- 9
वसानं चर्म वैयाघ्रं शूलासक्तमहाकरम्
दण्डपाणिं त्रयीनेत्रं सूर्यसोमाग्निलोचनम्
vasānaṃ carma vaiyāghraṃ śūlāsaktamahākaram
daṇḍapāṇiṃ trayīnetraṃ sūryasomāgnilocanam
- 10
ब्रह्माण्डं तेजसा स्वेन सर्वमावृत्य च स्थितम्
दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं सूर्यकोटिसमप्रभम्
brahmāṇḍaṃ tejasā svena sarvamāvṛtya ca sthitam
daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣaṃ sūryakoṭisamaprabham
- 11
अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमभ्यन्तरं परम्
सृजन्तमनलज्वालं दहन्तमखिलं जगत्
नृत्यन्तं ददृशुर्देवं विश्वकर्माणमीश्वरम्
aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamabhyantaraṃ param
sṛjantamanalajvālaṃ dahantamakhilaṃ jagat
nṛtyantaṃ dadṛśurdevaṃ viśvakarmāṇamīśvaram
- 12
महादेवं महायोगं देवानामपि दैवतम्
पशूनां पतिमीशानं ज्योतिषां ज्योतिरव्ययम्
mahādevaṃ mahāyogaṃ devānāmapi daivatam
paśūnāṃ patimīśānaṃ jyotiṣāṃ jyotiravyayam
- 13
पिनाकिनं विशालाक्षं भेषजं भवरोगिणाम्
कालात्मानं कालकालं देवदेवं महेश्वरम्
pinākinaṃ viśālākṣaṃ bheṣajaṃ bhavarogiṇām
kālātmānaṃ kālakālaṃ devadevaṃ maheśvaram
- 14
उमापतिं विरूपाक्षं योगानन्दमयं परम्
ज्ञानवैराग्यनिलयं ज्ञानयोगं सनातनम्
umāpatiṃ virūpākṣaṃ yogānandamayaṃ param
jñānavairāgyanilayaṃ jñānayogaṃ sanātanam
- 15
शाश्वतैश्वर्यविभवं धर्माधारं दुरासदम्
महेन्द्रोपेन्द्रनमितं महर्षिगणवन्दितम्
śāśvataiśvaryavibhavaṃ dharmādhāraṃ durāsadam
mahendropendranamitaṃ maharṣigaṇavanditam
- 16
आधारं सर्वशक्तीनां महायोगेश्वरेश्वरम्
योगिनां परमं ब्रह्म योगिनां योगवन्दितम्
योगिनां हृदि तिष्ठन्तं योगमायासमावृतम्
ādhāraṃ sarvaśaktīnāṃ mahāyogeśvareśvaram
yogināṃ paramaṃ brahma yogināṃ yogavanditam
yogināṃ hṛdi tiṣṭhantaṃ yogamāyāsamāvṛtam
- 17
क्षणेन जगतो योनिं नारायणमनामयम्
ईश्वरेणैकतापन्नमपश्यन्ब्रह्मवादिनः
kṣaṇena jagato yoniṃ nārāyaṇamanāmayam
īśvareṇaikatāpannamapaśyanbrahmavādinaḥ
- 18
दृष्ट्वा तदैश्वरं रूपं रुद्रनारायणात्मकम्
कृतार्थं मेनिरे सन्तः स्वात्मानं ब्रह्मवादिनः
dṛṣṭvā tadaiśvaraṃ rūpaṃ rudranārāyaṇātmakam
kṛtārthaṃ menire santaḥ svātmānaṃ brahmavādinaḥ
- 19
सनत्कुमारः सनको भृगुश्च सनातनश्चैव सनन्दनश्च
रुद्रो ऽङ्गिरा वामदवाथ शुक्रो महर्षिरत्रिः कपिलो मरीचिः
sanatkumāraḥ sanako bhṛguśca sanātanaścaiva sanandanaśca
rudro 'ṅgirā vāmadavātha śukro maharṣiratriḥ kapilo marīciḥ
- 20
दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं त पद्मनाभाश्रितवामभागम्
ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः
dṛṣṭvātha rudraṃ jagadīśitāraṃ ta padmanābhāśritavāmabhāgam
dhyātvā hṛdisthaṃ praṇipatya mūrdhnā baddhvāñjaliṃ sveṣu śiraḥsu bhūyaḥ
- 21
ओङ्कारमुच्चार्य विलोक्य देवम् अन्तः शरीरे निहितं गुहायाम्
समस्तुवन्ब्रह्ममयैर्वचोभिर् आनन्दपूर्णायतमानसास्ते
oṅkāramuccārya vilokya devam antaḥ śarīre nihitaṃ guhāyām
samastuvanbrahmamayairvacobhir ānandapūrṇāyatamānasāste
- 22
मुनय ऊचुः
त्वामेकमीशं पुरुषं पुराणं प्राणेश्वरं रुद्रमनन्तयोगम्
नमाम सर्वे हृदि संनिविष्टं प्रचेतसं ब्रह्ममयं पवित्रम्
munaya ūcuḥ
tvāmekamīśaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ prāṇeśvaraṃ rudramanantayogam
namāma sarve hṛdi saṃniviṣṭaṃ pracetasaṃ brahmamayaṃ pavitram
- 23
त्वां पश्यन्ति मुनयो ब्रह्मयोनिं दान्ताः शान्ता विमलं रुक्मवर्णम्
ध्यात्वात्मस्थमचलं स्वे शरीरे कविं परेभ्यः परमं तत्परं च
tvāṃ paśyanti munayo brahmayoniṃ dāntāḥ śāntā vimalaṃ rukmavarṇam
dhyātvātmasthamacalaṃ sve śarīre kaviṃ parebhyaḥ paramaṃ tatparaṃ ca
- 24
त्वत्तः प्रसूता जगतः प्रसूतिः सर्वात्मभूस्त्वं परमाणुभूतः
अणोरणीयान्महतो महीयांस्त्वामेव सर्वं प्रवदन्ति सन्तः
tvattaḥ prasūtā jagataḥ prasūtiḥ sarvātmabhūstvaṃ paramāṇubhūtaḥ
aṇoraṇīyānmahato mahīyāṃstvāmeva sarvaṃ pravadanti santaḥ
- 25
हिरण्यगर्भो जगदन्तरात्मा त्वत्तो ऽधिजातः पुरुषः पुराणः
संजायमानो भवता विसृष्टो यथाविधानं सकलं ससर्ज
hiraṇyagarbho jagadantarātmā tvatto 'dhijātaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ
saṃjāyamāno bhavatā visṛṣṭo yathāvidhānaṃ sakalaṃ sasarja
- 26
त्वत्तो वेदाः सकलाः सम्प्रसूतास्त्वय्येवान्ते संस्थितिं ते लभन्ते
पश्यामस्त्वां जगतो हेतुभूतं नृत्यन्तं स्वे हृदये संनिविष्टम्
tvatto vedāḥ sakalāḥ samprasūtāstvayyevānte saṃsthitiṃ te labhante
paśyāmastvāṃ jagato hetubhūtaṃ nṛtyantaṃ sve hṛdaye saṃniviṣṭam
- 27
त्वयैवेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रं मायावी त्वं जगतामेकनाथः
नमामस्त्वां शरणं सम्प्रपन्ना योगात्मानं चित्पतिं दिव्यनृत्यम्
tvayaivedaṃ bhrāmyate brahmacakraṃ māyāvī tvaṃ jagatāmekanāthaḥ
namāmastvāṃ śaraṇaṃ samprapannā yogātmānaṃ citpatiṃ divyanṛtyam
- 28
पश्यामस्त्वां परमाकाशमध्ये नृत्यन्तं ते महिमानं स्मरामः
सर्वात्मानं बहुधा संनिविष्टं ब्रह्मानन्दम् अनुभूयानुभूय
paśyāmastvāṃ paramākāśamadhye nṛtyantaṃ te mahimānaṃ smarāmaḥ
sarvātmānaṃ bahudhā saṃniviṣṭaṃ brahmānandam anubhūyānubhūya
- 29
ओङ्कारस्ते वाचको मुक्तिबीजं त्वमक्षरं प्रकृतौ गूढरूपम्
तत्त्वां सत्यं प्रवदन्तीह सन्तः स्वयंप्रभं भवतो यत्प्रकाशम्
oṅkāraste vācako muktibījaṃ tvamakṣaraṃ prakṛtau gūḍharūpam
tattvāṃ satyaṃ pravadantīha santaḥ svayaṃprabhaṃ bhavato yatprakāśam
- 30
स्तुवन्ति त्वां सततं सर्ववेदा नमन्ति त्वामृषयः क्षीणदोषाः
शान्तात्मानः सत्यसंधा वरिष्ठं विशन्ति त्वां यतयो ब्रह्मनिष्ठाः
stuvanti tvāṃ satataṃ sarvavedā namanti tvāmṛṣayaḥ kṣīṇadoṣāḥ
śāntātmānaḥ satyasaṃdhā variṣṭhaṃ viśanti tvāṃ yatayo brahmaniṣṭhāḥ

