60 shlokas
- 1
व्यास उवाच
सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत्
तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः
vyāsa uvāca
surāpastu surāṃ taptāmagnivarṇāṃ svayaṃ pibet
tayā sa kāye nirdagdhe mucyate tu dvijottamaḥ
- 2
गोमूत्रम् अग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा
पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात्ततः
gomūtram agnivarṇaṃ vā gośakṛdrasameva vā
payo ghṛtaṃ jalaṃ vātha mucyate pātakāttataḥ
- 3
जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम्
ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत्तत्पापशान्तये
jalārdravāsāḥ prayato dhyātvā nārāyaṇaṃ harim
brahmahatyāvrataṃ cātha carettatpāpaśāntaye
- 4
सुवर्णस्तेयकृद्विप्रो राजानमभिगम्य तु
स्वकर्म ख्यापयन्ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति
suvarṇasteyakṛdvipro rājānamabhigamya tu
svakarma khyāpayanbrūyānmāṃ bhavānanuśāstviti
- 5
गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद्धन्यात्ततः स्वयम्
वधे तु शुध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा
gṛhītvā musalaṃ rājā sakṛddhanyāttataḥ svayam
vadhe tu śudhyate steno brāhmaṇastapasaiva vā
- 6
स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम्
शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा
skandhenādāya musalaṃ lakuṭaṃ vāpi khādiram
śaktiṃ cobhayatastīkṣṇāmāyasaṃ daṇḍameva vā
- 7
राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता
आचक्षाणेन तत्पापम् एवंकर्मास्मि शाधि माम्
rājā tena ca gantavyo muktakeśena dhāvatā
ācakṣāṇena tatpāpam evaṃkarmāsmi śādhi mām
- 8
शासनाद्वा विमोक्षाद्वा स्तेनः स्तेयाद्विमुच्यते
अशासित्वा तु तं राजा स्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्
śāsanādvā vimokṣādvā stenaḥ steyādvimucyate
aśāsitvā tu taṃ rājā stenasyāpnoti kilbiṣam
- 9
तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम्
चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद्ब्रह्महणो व्रतम्
tapasāpanunutsustu suvarṇasteyajaṃ malam
cīravāsā dvijo 'raṇye caredbrahmahaṇo vratam
- 10
स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः
प्रदद्याद्वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्
snātvāśvamedhāvabhṛthe pūtaḥ syādathavā dvijaḥ
pradadyādvātha viprebhyaḥ svātmatulyaṃ hiraṇyakam
- 11
चरेद्वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः
ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये
caredvā vatsaraṃ kṛcchraṃ brahmacaryaparāyaṇaḥ
brāhmaṇaḥ svarṇahārī tu tatpāpasyāpanuttaye
- 12
गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः
अवगूहेत्स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्
gurorbhāryāṃ samāruhya brāhmaṇaḥ kāmamohitaḥ
avagūhetstriyaṃ taptāṃ dīptāṃ kārṣṇāyasīṃ kṛtām
- 13
स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ
आतिष्ठेद्दक्षिणाम् आशाम् आ निपाताद् अजिह्मगः
svayaṃ vā śiśnavṛṣaṇāvutkṛtyādhāya cāñcalau
ātiṣṭheddakṣiṇām āśām ā nipātād ajihmagaḥ
- 14
गुर्वर्थं वा हतः शुध्येच्चरेद्वा ब्रह्महा व्रतम्
शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम्
अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
gurvarthaṃ vā hataḥ śudhyeccaredvā brahmahā vratam
śākhāṃ vā kaṇṭakopetāṃ pariṣvajyātha vatsaram
adhaḥ śayīta niyato mucyate gurutalpagaḥ
- 15
कृच्छ्रं वाब्दं चरेद्विप्रश्चीरवासाः समाहितः
अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुध्यते नरः
kṛcchraṃ vābdaṃ caredvipraścīravāsāḥ samāhitaḥ
aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā śudhyate naraḥ
- 16
काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती
स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्न् अपः
kāle 'ṣṭame vā bhuñjāno brahmacārī sadāvratī
sthānāsanābhyāṃ viharaṃstrirahno 'bhyupayann apaḥ
- 17
अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद्व्यपोहति पातकम्
चान्द्रायणानि वा कुर्यात्पञ्च चत्वारि वा पुनः
adhaḥ śāyī tribhirvarṣaistadvyapohati pātakam
cāndrāyaṇāni vā kuryātpañca catvāri vā punaḥ
- 18
पतितैः सम्प्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम्
पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः
स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्
patitaiḥ samprayuktānāmatha vakṣyāmi niṣkṛtim
patitena tu saṃsargaṃ yo yena kurute dvijaḥ
sa tatpāpāpanodārthaṃ tasyaiva vratamācaret
- 19
तप्तकृच्छ्रं चरेद्वाथ संवत्सरमतन्द्रितः
षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति
taptakṛcchraṃ caredvātha saṃvatsaramatandritaḥ
ṣāṇmāsike tu saṃsarge prāyaścittārdhamarhati
- 20
एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम्
पुण्यतीर्थाभिगमनात्पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः
ebhirvratairapohanti mahāpātakino malam
puṇyatīrthābhigamanātpṛthivyāṃ vātha niṣkṛtiḥ
- 21
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः
कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः
brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ
kṛtvā taiścāpi saṃsargaṃ brāhmaṇaḥ kāmakārataḥ
- 22
कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः
ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्
kuryādanaśanaṃ vipraḥ puṇyatīrthe samāhitaḥ
jvalantaṃ vā viśedagniṃ dhyātvā devaṃ kapardinam
- 23
न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः
तस्मात्पुण्येषु तीर्थेषु दहेद्वापि स्वदेहकम्
na hyanyā niṣkṛtirdṛṣṭā munibhirdharmavādibhiḥ
tasmātpuṇyeṣu tīrtheṣu dahedvāpi svadehakam
- 24
गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि
प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः
gatvā duhitaraṃ vipraḥ svasāraṃ vā snuṣāmapi
praviśejjvalanaṃ dīptaṃ matipūrvamiti sthitiḥ
- 25
मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम्
भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात्कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ
mātṛṣvasāṃ mātulānīṃ tathaiva ca pitṛṣvasām
bhāgineyīṃ samāruhya kuryātkṛcchrātikṛcchrakau
- 26
चान्द्रायणं च कुर्वीत तस्य पापस्य शान्तये
ध्यायन्देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्
cāndrāyaṇaṃ ca kurvīta tasya pāpasya śāntaye
dhyāyandevaṃ jagadyonimanādinidhanaṃ param
- 27
भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात्तत्पापशान्तये
चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः
bhrātṛbhāryāṃ samāruhya kuryāttatpāpaśāntaye
cāndrāyaṇāni catvāri pañca vā susamāhitaḥ
- 28
पैतृष्वस्रेयीं गत्वा तु स्वस्रेयां मातुरेव च
मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
paitṛṣvasreyīṃ gatvā tu svasreyāṃ mātureva ca
mātulasya sutāṃ vāpi gatvā cāndrāyaṇaṃ caret
- 29
सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च
अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
sakhibhāryāṃ samāruhya gatvā śyālīṃ tathaiva ca
ahorātroṣito bhūtvā taptakṛcchraṃ samācaret
- 30
उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति
चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः
सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
udakyāgamane viprastrirātreṇa viśudhyati
cāṇḍālīgamane caiva taptakṛcchratrayaṃ viduḥ
saha sāṃtapanenāsya nānyathā niṣkṛtiḥ smṛtā

