154 shlokas
- 1
व्यास उवाच
मनुष्याणां तु हरणं कृत्वा स्त्रीणां गृहस्य च
वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु
vyāsa uvāca
manuṣyāṇāṃ tu haraṇaṃ kṛtvā strīṇāṃ gṛhasya ca
vāpīkūpajalānāṃ ca śudhyeccāndrāyaṇena tu
- 2
द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः
चरेत्सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये
dravyāṇāmalpasārāṇāṃ steyaṃ kṛtvānyaveśmataḥ
caretsāṃtapanaṃ kṛcchraṃ tanniryātyātmaśuddhaye
- 3
धान्यान्नधनचौर्यं तु कृत्वा कामाद्द्विजोत्तमः
स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुध्यति
dhānyānnadhanacauryaṃ tu kṛtvā kāmāddvijottamaḥ
svajātīyagṛhādeva kṛcchrārdhena viśudhyati
- 4
भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च
पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्
bhakṣabhojyāpaharaṇe yānaśayyāsanasya ca
puṣpamūlaphalānāṃ ca pañcagavyaṃ viśodhanam
- 5
तृणकाष्ठद्रुमाणां च शुष्कान्नस्य गुडस्य च
चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्
tṛṇakāṣṭhadrumāṇāṃ ca śuṣkānnasya guḍasya ca
cailacarmāmiṣāṇāṃ ca trirātraṃ syādabhojanam
- 6
मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च
अयःकांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्
maṇimuktāpravālānāṃ tāmrasya rajatasya ca
ayaḥkāṃsyopalānāṃ ca dvādaśāhaṃ kaṇāśanam
- 7
कार्पासकीटजोर्णानां द्विशफैकशफस्य च
पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः
kārpāsakīṭajorṇānāṃ dviśaphaikaśaphasya ca
pakṣigandhauṣadhīnāṃ ca rajvāścaiva tryahaṃ payaḥ
- 8
नरमांसाशनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत्
काकं चैव तथा श्वानं जग्ध्वा हस्तिनमेव च
वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
naramāṃsāśanaṃ kṛtvā cāndrāyaṇamathācaret
kākaṃ caiva tathā śvānaṃ jagdhvā hastinameva ca
varāhaṃ kukkuṭaṃ cātha taptakṛcchreṇa śudhyati
- 9
क्रव्यादानां च मांसानि पुरीषं मूत्रमेव च
गोगोमायुकपीनां च तदेव व्रतमाचरेत्
उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद्घृतम्
kravyādānāṃ ca māṃsāni purīṣaṃ mūtrameva ca
gogomāyukapīnāṃ ca tadeva vratamācaret
upoṣya dvādaśāhaṃ tu kūṣmāṇḍairjuhuyādghṛtam
- 10
नकुलोलूकमार्जारं जग्ध्वा सांतपनं चरेत्
श्वापदोष्ट्रखराञ्जग्ध्वा तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु
nakulolūkamārjāraṃ jagdhvā sāṃtapanaṃ caret
śvāpadoṣṭrakharāñjagdhvā taptakṛcchreṇa śudhyati
vratavaccaiva saṃskāraṃ pūrveṇa vidhinaiva tu
- 11
बकं चैव बलाकं च हंसं कारण्डवं तथा
चक्रवाकं प्लवं जग्ध्वा द्वादशाहमभोजनम्
bakaṃ caiva balākaṃ ca haṃsaṃ kāraṇḍavaṃ tathā
cakravākaṃ plavaṃ jagdhvā dvādaśāhamabhojanam
- 12
कपोतं टिट्टिभं चैव शुकं सारसमेव च
उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद्व्रतं चरेत्
kapotaṃ ṭiṭṭibhaṃ caiva śukaṃ sārasameva ca
ulūkaṃ jālapādaṃ ca jagdhvāpyetadvrataṃ caret
- 13
शिशुमारं तथा चाषं मत्स्यमांसं तथैव च
जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद्व्रतम्
śiśumāraṃ tathā cāṣaṃ matsyamāṃsaṃ tathaiva ca
jagdhvā caiva kaṭāhārametadeva caredvratam
- 14
कोकिलं चैव मत्स्यांश्च मण्डूकं भुजगं तथा
गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुध्यति
kokilaṃ caiva matsyāṃśca maṇḍūkaṃ bhujagaṃ tathā
gomūtrayāvakāhāro māsenaikena śudhyati
- 15
जलेचरांश्च जलजान्प्रतुदान्नखविष्किरान्
रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्
jalecarāṃśca jalajānpratudānnakhaviṣkirān
raktapādāṃstathā jagdhvā saptāhaṃ caitadācaret
- 16
शुनो मांसं शुष्कमांसमात्मार्थं च तथा कृतम्
भुक्त्वा मासं चरेदेतत्तत्पापस्यापनुत्तये
śuno māṃsaṃ śuṣkamāṃsamātmārthaṃ ca tathā kṛtam
bhuktvā māsaṃ caredetattatpāpasyāpanuttaye
- 17
वार्ताकं भूस्तृणं शिग्रुं खुखुण्डं करकं तथा
प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च
vārtākaṃ bhūstṛṇaṃ śigruṃ khukhuṇḍaṃ karakaṃ tathā
prājāpatyaṃ carejjagdhvā śaṅkhaṃ kumbhīkameva ca
- 18
पलाण्डुं लशुनं चैव भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्
नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुध्यति
palāṇḍuṃ laśunaṃ caiva bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
nālikāṃ taṇḍulīyaṃ ca prājāpatyena śudhyati
- 19
अश्मान्तकं तथा पोतं तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात्कक्कुभाण्डस्य भक्षणे
aśmāntakaṃ tathā potaṃ taptakṛcchreṇa śudhyati
prājāpatyena śuddhiḥ syātkakkubhāṇḍasya bhakṣaṇe
- 20
अलाबुं किंशुकं चैव भुक्त्वा चैतद्व्रतं चरेत्
उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
alābuṃ kiṃśukaṃ caiva bhuktvā caitadvrataṃ caret
udumbaraṃ ca kāmena taptakṛcchreṇa śudhyati
- 21
वृथा कृसरसंयावं पायसापूपसंकुलम्
भुक्त्वा चैवंविधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुध्यति
vṛthā kṛsarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpasaṃkulam
bhuktvā caivaṃvidhaṃ tvannaṃ trirātreṇa viśudhyati
- 22
पीत्वा क्षीराण्यपेयानि ब्रह्मचारी समाहितः
गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुध्यति
pītvā kṣīrāṇyapeyāni brahmacārī samāhitaḥ
gomūtrayāvakāhāro māsenaikena śudhyati
- 23
अनिर्दशाहं गोक्षीरं माहिषं चाजमेव च
संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन्क्षीरमिदं चरेत्
anirdaśāhaṃ gokṣīraṃ māhiṣaṃ cājameva ca
saṃdhinyāśca vivatsāyāḥ pibankṣīramidaṃ caret
- 24
एतेषां च विकाराणि पीत्वा मोहेन मानवः
गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुध्यति
eteṣāṃ ca vikārāṇi pītvā mohena mānavaḥ
gomūtrayāvakāhāraḥ saptarātreṇa śudhyati
- 25
भुक्त्वा चैव नवश्राद्धे मृतके सूतके तथा
चान्द्रायणेन शुध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः
bhuktvā caiva navaśrāddhe mṛtake sūtake tathā
cāndrāyaṇena śudhyeta brāhmaṇastu samāhitaḥ
- 26
यस्याग्नौ हूयते नित्यं न यस्याग्रं न दीयते
चान्द्रायणं चरेत्सम्यक्तस्यान्नप्राशने द्विजः
yasyāgnau hūyate nityaṃ na yasyāgraṃ na dīyate
cāndrāyaṇaṃ caretsamyaktasyānnaprāśane dvijaḥ
- 27
अभोज्यानां तु सर्वेषां भुक्त्वा चान्नमुपस्कृतम्
अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
abhojyānāṃ tu sarveṣāṃ bhuktvā cānnamupaskṛtam
antāvasāyināṃ caiva taptakṛcchreṇa śudhyati
- 28
चाण्डालान्नं द्विजो भुक्त्वा सम्यक्चान्द्रायणं चरेत्
बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च
cāṇḍālānnaṃ dvijo bhuktvā samyakcāndrāyaṇaṃ caret
buddhipūrvaṃ tu kṛcchrābdaṃ punaḥ saṃskārameva ca
- 29
असुरामद्यपानेन कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्
अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुध्यति
asurāmadyapānena kuryāccāndrāyaṇavratam
abhojyānnaṃ tu bhuktvā ca prājāpatyena śudhyati
- 30
विण्मूत्रपाशनं कृत्वा रेतसश्चैतदाचरेत्
अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः
viṇmūtrapāśanaṃ kṛtvā retasaścaitadācaret
anādiṣṭeṣu caikāhaṃ sarvatra tu yathārthataḥ

