42 shlokas
- 1
सूत उवाच
इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिषम् उत्तमम्
महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्
sūta uvāca
idaṃ trailokyavikhyātaṃ tīrthaṃ naimiṣam uttamam
mahādevapriyakaraṃ mahāpātakanāśanam
- 2
महादेवं दिदृक्षूणाम् ऋषीणां परमेष्ठिनाम्
ब्रह्मणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः
mahādevaṃ didṛkṣūṇām ṛṣīṇāṃ parameṣṭhinām
brahmaṇā nirmitaṃ sthānaṃ tapastaptuṃ dvijottamāḥ
- 3
मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा
भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
marīcayo 'trayo viprā vasiṣṭhāḥ kratavastathā
bhṛgavo 'ṅgirasaḥ pūrvā brahmāṇaṃ kamalodbhavam
- 4
समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्तिचतुर्मुखम्
पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्
sametya sarvavaradaṃ caturmūrticaturmukham
pṛcchanti praṇipatyainaṃ viśvakarmāṇamacyutam
- 5
षट्कुलीया ऊचुः
भगवन्देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम्
केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्
ṣaṭkulīyā ūcuḥ
bhagavandevamīśānaṃ bhargamekaṃ kapardinam
kenopāyena paśyāmo brūhi devanamaskṛtam
- 6
ब्रह्मोवाच
सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः
देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन्देशे चरिष्यथ
brahmovāca
satraṃ sahasramāsadhvaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ
deśaṃ ca vaḥ pravakṣyāmi yasmindeśe cariṣyatha
- 7
उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह
क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत माचिरम्
यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः
uktvā manomayaṃ cakraṃ sa sṛṣṭvā tānuvāca ha
kṣiptametanmayā cakramanuvrajata māciram
yatrāsya nemiḥ śīryeta sa deśaḥ puruṣarṣabhāḥ
- 8
ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन्
तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत
नैमिषं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्
tato mumoca taccakraṃ te ca tatsamanuvrajan
tasya vai vrajataḥ kṣipraṃ yatra nemiraśīryata
naimiṣaṃ tatsmṛtaṃ nāmnā puṇyaṃ sarvatra pūjitam
- 9
सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम्
स्थानं भगवतः शंभोर् एतन्नैमिषम् उत्तमम्
siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ yakṣagandharvasevitam
sthānaṃ bhagavataḥ śaṃbhor etannaimiṣam uttamam
- 10
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः
तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान्वरान्
atra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ
tapastaptvā purā devā lebhire pravarānvarān
- 11
इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः
सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
imaṃ deśaṃ samāśritya ṣaṭkulīyāḥ samāhitāḥ
satreṇārādhya deveśaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram
- 12
अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत्
एकैकं पावयेत्पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः
atra dānaṃ tapastaptaṃ snānaṃ japyādikaṃ ca yat
ekaikaṃ pāvayetpāpaṃ saptajanmakṛtaṃ dvijāḥ
- 13
अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम्
प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्
atra pūrvaṃ sa bhagavānṛṣīṇāṃ satramāsatām
provāca vāyurbrahmāṇḍaṃ purāṇaṃ brahmabhāṣitam
- 14
अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत्
रमते ऽध्यापि भगवान्प्रमथैः परिवारितः
atra devo mahādevo rudrāṇyā kila viśvakṛt
ramate 'dhyāpi bhagavānpramathaiḥ parivāritaḥ
- 15
अत्र प्राणान्परित्यज्य नियमेन द्विजातयः
ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते
atra prāṇānparityajya niyamena dvijātayaḥ
brahmalokaṃ gamiṣyanti yatra gatvā na jāyate
- 16
अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम्
जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः
anyacca tīrthapravaraṃ jāpyeśvaramitiśrutam
jajāpa rudramaniśaṃ yatra nandī mahāgaṇaḥ
- 17
प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक्
ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च
prītastasya mahādevo devyā saha pinākadhṛk
dadāvātmasamānatvaṃ mṛtyuvañcanameva ca
- 18
अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित्
आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्
abhūdṛṣiḥ sa dharmātmā śilādo nāma dharmavit
ārādhayanmahādevaṃ putrārthaṃ vṛṣabhadhvajam
- 19
तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत्
शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत
tasya varṣasahasrānte tapyamānasya viśvakṛt
śarvaḥ somo gaṇavṛto varado 'smītyabhāṣata
- 20
स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम्
अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्
sa vavre varamīśānaṃ vareṇyaṃ girijāpatim
ayonijaṃ mṛtyuhīnaṃ dehi putraṃ tvayā samam
- 21
तथास्त्वित्याह भगवान्देव्या सह महेश्वरः
पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः
tathāstvityāha bhagavāndevyā saha maheśvaraḥ
paśyatastasya viprarṣerantardhānaṃ gato haraḥ
- 22
ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः
चकर्ष लाङ्गलेनोर्वीं भित्त्वादृश्यत शोभनः
tato yiyakṣuḥ svāṃ bhūmiṃ śilādo dharmavittamaḥ
cakarṣa lāṅgalenorvīṃ bhittvādṛśyata śobhanaḥ
- 23
संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव
रूपलावण्यसम्पन्नस्तेजसा भासयन्दिशः
saṃvartakānalaprakhyaḥ kumāraḥ prahasanniva
rūpalāvaṇyasampannastejasā bhāsayandiśaḥ
- 24
कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा
शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः
kumāratulyo 'pratimo meghagambhīrayā girā
śilādaṃ tāta tāteti prāha nandī punaḥ punaḥ
- 25
तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे
मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः
taṃ dṛṣṭvā nandanaṃ jātaṃ śilādaḥ pariṣasvaje
munibhyo darśayāmāsa ye tadāśramavāsinaḥ
- 26
जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह
उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत्सुतम्
jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyāstasya cakāra ha
upanīya yathāśāstraṃ vedamadhyāpayatsutam
- 27
अधीतवेदो भगवान्नन्दी मतिमनुत्तमाम्
चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्
adhītavedo bhagavānnandī matimanuttamām
cakre maheśvaraṃ draṣṭuṃ jeṣye mṛtyumiti prabhum
- 28
स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः
जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः
sa gatvā saritaṃ puṇyāmekāgraśraddhayānvitaḥ
jajāpa rudramaniśaṃ maheśāsaktamānasaḥ
- 29
तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः
आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह
tasya koṭyāṃ tu pūrṇāyāṃ śaṅkaro bhaktavatsalaḥ
āgatya sāmbaḥ sagaṇo varado 'smītyuvāca ha
- 30
स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम्
तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर
sa vavre punarevāhaṃ japeyaṃ koṭimīśvaram
tāvadāyurmahādeva dehīti varamīśvara

