Sanskrit

26 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3

    रक्षाभूषणनिमित्तं बालस्य कर्णौ विध्येते

    तौ षष्ठे मासि सप्तमे वा शुक्लपक्षे प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनं धात्र्यङ्के कुमारधाराङ्के वा कुमारम् उपवेश्य बालक्रीडनकैः प्रलोभ्याभिसान्त्वयन्भिषग्वामहस्तेनाकृष्य कर्णं दैवकृते छिद्र आदित्यकरावभासिते शनैः शनैर्दक्षिणहस्तेनर्जु विध्येत्प्रतनुकं सूच्या बहलम् आरया पूर्वं दक्षिणं कुमारस्य वामं कुमार्याः ततः पिचुवर्तिं प्रवेशयेत्

    rakṣābhūṣaṇanimittaṃ bālasya karṇau vidhyete

    tau ṣaṣṭhe māsi saptame vā śuklapakṣe praśasteṣu tithikaraṇamuhūrtanakṣatreṣu kṛtamaṅgalasvastivācanaṃ dhātryaṅke kumāradhārāṅke vā kumāram upaveśya bālakrīḍanakaiḥ pralobhyābhisāntvayanbhiṣagvāmahastenākṛṣya karṇaṃ daivakṛte chidra ādityakarāvabhāsite śanaiḥ śanairdakṣiṇahastenarju vidhyetpratanukaṃ sūcyā bahalam ārayā pūrvaṃ dakṣiṇaṃ kumārasya vāmaṃ kumāryāḥ tataḥ picuvartiṃ praveśayet

  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10

    तत्र समासेन पञ्चदशकर्णबन्धाकृतयः

    तद्यथा नेमिसंधानक उत्पलभेद्यको वल्लूरक आसङ्गिमो गण्डकर्ण आहार्यो निर्वेधिमो व्यायोजिमः कपाटसंधिको ऽर्धकपाटसंधिकः संक्षिप्तो हीनकर्णो वल्लीकर्णो यष्टिकर्णः काकौष्ठक इति

    तेषु पृथुलायतसमोभयपालिर्नेमिसंधानकः वृत्तायतसमोभयपालिरुत्पलभेद्यकः ह्रस्ववृत्तसमोभयपालिर्वल्लूरकः अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरासङ्गिमः बाह्यदीर्घैकपालिर्गण्डकर्णः अपालिरुभयतो ऽप्याहार्यः पीठोपमपालिरुभयतः स्थूलाणुसमविषमपालिर्व्यायोजिमः क्षीणपुत्रिकाश्रितो अभ्यन्तरदीर्घैकपालिरितराल्पपालिः निर्वेधिमः कपाटसंधिकः बाह्यदीर्घैकपालिर् इतराल्पपालिर् अर्धकपाटसंधिकः

    तत्र दशैते कर्णबन्धविकल्पाः साध्याः तेषां स्वनामभिर् एवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः

    संक्षिप्तादयः पञ्चासाध्याः

    तत्र शुष्कशष्कुलिरुत्सन्नपालिरितराल्पपालिः संक्षिप्तः अनधिष्ठानपालिः पर्यन्तयोः क्षीणमांसो हीनकर्णः तनुविषमाल्पपालिर्वल्लीकर्णः ग्रथितमांसस्तब्धसिरासंततसूक्ष्मपालिर्यष्टिकर्णः निर्मांससंक्षिप्ताग्राल्पशोणितपालिः काकौष्ठक इति

    बद्धेष्वपि तु शोफदाहरागपाकपिडकास्रावयुक्ता न सिद्धिम् उपयान्ति

    tatra samāsena pañcadaśakarṇabandhākṛtayaḥ

    tadyathā nemisaṃdhānaka utpalabhedyako vallūraka āsaṅgimo gaṇḍakarṇa āhāryo nirvedhimo vyāyojimaḥ kapāṭasaṃdhiko 'rdhakapāṭasaṃdhikaḥ saṃkṣipto hīnakarṇo vallīkarṇo yaṣṭikarṇaḥ kākauṣṭhaka iti

    teṣu pṛthulāyatasamobhayapālirnemisaṃdhānakaḥ vṛttāyatasamobhayapālirutpalabhedyakaḥ hrasvavṛttasamobhayapālirvallūrakaḥ abhyantaradīrghaikapālirāsaṅgimaḥ bāhyadīrghaikapālirgaṇḍakarṇaḥ apālirubhayato 'pyāhāryaḥ pīṭhopamapālirubhayataḥ sthūlāṇusamaviṣamapālirvyāyojimaḥ kṣīṇaputrikāśrito abhyantaradīrghaikapāliritarālpapāliḥ nirvedhimaḥ kapāṭasaṃdhikaḥ bāhyadīrghaikapālir itarālpapālir ardhakapāṭasaṃdhikaḥ

    tatra daśaite karṇabandhavikalpāḥ sādhyāḥ teṣāṃ svanāmabhir evākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ

    saṃkṣiptādayaḥ pañcāsādhyāḥ

    tatra śuṣkaśaṣkulirutsannapāliritarālpapāliḥ saṃkṣiptaḥ anadhiṣṭhānapāliḥ paryantayoḥ kṣīṇamāṃso hīnakarṇaḥ tanuviṣamālpapālirvallīkarṇaḥ grathitamāṃsastabdhasirāsaṃtatasūkṣmapāliryaṣṭikarṇaḥ nirmāṃsasaṃkṣiptāgrālpaśoṇitapāliḥ kākauṣṭhaka iti

    baddheṣvapi tu śophadāharāgapākapiḍakāsrāvayuktā na siddhim upayānti

  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15

    अतोऽन्यतमं बन्धं चिकीर्षुर् अग्रोपहरणीयोक्तोपसंभृतसम्भारं विशेषतश्चात्रोपहरेत्सुरामण्डं क्षीरमुदकं धान्याम्लं कपालचूर्णं चेति

    ततो ऽङ्गनां पुरुषं वा ग्रथितकेशान्तं लघु भुक्तवन्तमाप्तैः सुपरिगृहीतं च कृत्वा बन्धम् उपधार्य छेद्यभेद्यलेख्यव्यधनैर् उपपन्नैर् उपपाद्य कर्णशोणितमवेक्ष्य दुष्टमदुष्टं वेति तत्र वातदुष्टे धान्याम्लोष्णोदकाभ्यां पित्तदुष्टे शीतोदकपयोभ्यां श्लेष्मदुष्टे सुरामण्डोष्णोदकाभ्यां प्रक्षाल्य कर्णौ पुनर् अवलिख्यानुन्नतम् अहीनम् अविषमं च कर्णसंधिं संनिवेश्य स्थितरक्तं संदध्यात्

    ततो मधुघृतेनाभ्यज्य पिचुप्लोतयोर् अन्यतरेणावगुण्ठ्य सूत्रेणानवगाढम् अनतिशिथिलं च बद्ध्वा कपालचूर्णेनावकीर्याचारिकम् उपदिशेद्द्विव्रणीयोक्तेन च विधानेनोपचरेत्

    ato'nyatamaṃ bandhaṃ cikīrṣur agropaharaṇīyoktopasaṃbhṛtasambhāraṃ viśeṣataścātropaharetsurāmaṇḍaṃ kṣīramudakaṃ dhānyāmlaṃ kapālacūrṇaṃ ceti

    tato 'ṅganāṃ puruṣaṃ vā grathitakeśāntaṃ laghu bhuktavantamāptaiḥ suparigṛhītaṃ ca kṛtvā bandham upadhārya chedyabhedyalekhyavyadhanair upapannair upapādya karṇaśoṇitamavekṣya duṣṭamaduṣṭaṃ veti tatra vātaduṣṭe dhānyāmloṣṇodakābhyāṃ pittaduṣṭe śītodakapayobhyāṃ śleṣmaduṣṭe surāmaṇḍoṣṇodakābhyāṃ prakṣālya karṇau punar avalikhyānunnatam ahīnam aviṣamaṃ ca karṇasaṃdhiṃ saṃniveśya sthitaraktaṃ saṃdadhyāt

    tato madhughṛtenābhyajya picuplotayor anyatareṇāvaguṇṭhya sūtreṇānavagāḍham anatiśithilaṃ ca baddhvā kapālacūrṇenāvakīryācārikam upadiśeddvivraṇīyoktena ca vidhānenopacaret

  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26