12 shlokas
- 1
अथातो ऽध्ययनसंप्रदानीयम् अध्यायं व्याख्यास्यामः
athāto 'dhyayanasaṃpradānīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 2
यथोवाच भगवान्धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavāndhanvantariḥ
- 3
प्रागभिहितं सविंशम् अध्यायशतं पञ्चसु स्थानेषु
तत्र सूत्रस्थानम् अध्यायाः षट्चत्वारिंशत्षोडश निदानानि दश शारीराणि चत्वारिंशच्चिकित्सितानि अष्टौ कल्पाः तद् उत्तरं षट्सष्टिः
prāgabhihitaṃ saviṃśam adhyāyaśataṃ pañcasu sthāneṣu
tatra sūtrasthānam adhyāyāḥ ṣaṭcatvāriṃśatṣoḍaśa nidānāni daśa śārīrāṇi catvāriṃśaccikitsitāni aṣṭau kalpāḥ tad uttaraṃ ṣaṭsaṣṭiḥ
- 4
वेदोत्पत्तिः शिष्यनयस्तथाध्ययनदानिकः
प्रभाषणाग्रहरणाव् ऋतुचर्याथ यान्त्रिकः
vedotpattiḥ śiṣyanayastathādhyayanadānikaḥ
prabhāṣaṇāgraharaṇāv ṛtucaryātha yāntrikaḥ
- 5
शस्त्रावचारणं योग्या विशिखा क्षारकल्पनम्
अग्निकर्मजलौकाख्याव् अध्यायौ रक्तवर्णनम्
śastrāvacāraṇaṃ yogyā viśikhā kṣārakalpanam
agnikarmajalaukākhyāv adhyāyau raktavarṇanam
- 6
दोषधातुमलाद्यानां विज्ञानाध्याय एव च
कर्णव्यधामपक्वैषाव् आलेपो व्रण्युपासनम्
doṣadhātumalādyānāṃ vijñānādhyāya eva ca
karṇavyadhāmapakvaiṣāv ālepo vraṇyupāsanam
- 7
हिताहितो व्रणप्रश्नो व्रणास्रावश्च यः पृथक्
कृत्याकृत्यविधिर्व्याधिसमुद्देशीय एव च
hitāhito vraṇapraśno vraṇāsrāvaśca yaḥ pṛthak
kṛtyākṛtyavidhirvyādhisamuddeśīya eva ca
- 8
विनिश्चयः शस्त्रविधौ प्रनष्टज्ञानिकस्तथा
शल्योद्धृतिर्व्रणज्ञानं दूतस्वप्ननिदर्शनम्
viniścayaḥ śastravidhau pranaṣṭajñānikastathā
śalyoddhṛtirvraṇajñānaṃ dūtasvapnanidarśanam
- 9
पञ्चेन्द्रियं तथा छाया स्वभावाद्वैकृतं तथा
वारणो युक्तसेनीय आतुरक्रमभूमिकौ
pañcendriyaṃ tathā chāyā svabhāvādvaikṛtaṃ tathā
vāraṇo yuktasenīya āturakramabhūmikau
- 10
मिश्रकाख्यो द्रव्यगणः संशुद्धौ शमने च यः
द्रव्यादीनां च विज्ञानं विशेषो द्रव्यगो ऽपरः
miśrakākhyo dravyagaṇaḥ saṃśuddhau śamane ca yaḥ
dravyādīnāṃ ca vijñānaṃ viśeṣo dravyago 'paraḥ
- 22
वाजीकरं च यत्क्षीणे सर्वाबाधशमो ऽपि च
मेधायुष्करणं चापि स्वभावव्याधिवारणम्
vājīkaraṃ ca yatkṣīṇe sarvābādhaśamo 'pi ca
medhāyuṣkaraṇaṃ cāpi svabhāvavyādhivāraṇam
- 23
निवृत्तसंतापकरं कीर्तितं च रसायनम्
स्नेहोपयौगिकः स्वेदो वमने च विरेचने
nivṛttasaṃtāpakaraṃ kīrtitaṃ ca rasāyanam
snehopayaugikaḥ svedo vamane ca virecane

