51 shlokas
- 1
पराशर उवाच
कदाचिच्छकटस्याधः शयानो मधुसूदनः
चिक्षेप चरणावूर्ध्वं स्तन्यार्थी प्ररुरोद च
parāśara uvāca
kadācicchakaṭasyādhaḥ śayāno madhusūdanaḥ
cikṣepa caraṇāvūrdhvaṃ stanyārthī praruroda ca
- 2
तस्य पादप्रहारेण शकटं परिवर्तितम्
विध्वस्तकुम्भभाण्डं तद्विपरीतं पपात च
tasya pādaprahāreṇa śakaṭaṃ parivartitam
vidhvastakumbhabhāṇḍaṃ tadviparītaṃ papāta ca
- 3
ततो हाहाकृतः सर्वो गोपगोपीजनो द्विज
आजगामाथ ददृशे बालमुत्तानशायिनम्
tato hāhākṛtaḥ sarvo gopagopījano dvija
ājagāmātha dadṛśe bālamuttānaśāyinam
- 4
गोपाः केनेति केनेदं शकटं परिवर्तितम्
तत्रैव बालकाः प्रोचुर्बालेनानेन पातितम्
gopāḥ keneti kenedaṃ śakaṭaṃ parivartitam
tatraiva bālakāḥ procurbālenānena pātitam
- 5
रुदता दृष्टमस्माभिः पादविक्षेपताडितम्
शकटं परिवृत्तं वै नैतदन्यस्य चेष्टितम्
rudatā dṛṣṭamasmābhiḥ pādavikṣepatāḍitam
śakaṭaṃ parivṛttaṃ vai naitadanyasya ceṣṭitam
- 6
ततः पुनरतीवासन्गोपा विस्मितचेतसः
नन्दगोपो ऽपि जग्राह बालमत्यन्तविस्मितः
tataḥ punaratīvāsangopā vismitacetasaḥ
nandagopo 'pi jagrāha bālamatyantavismitaḥ
- 7
यशोदा शकटारूढभग्नभाण्डकपालिकाः
शकटं चार्चयामास दधिपुष्पफलाक्षतैः
yaśodā śakaṭārūḍhabhagnabhāṇḍakapālikāḥ
śakaṭaṃ cārcayāmāsa dadhipuṣpaphalākṣataiḥ
- 8
गर्गश्च गोकुले तत्र वसुदेवप्रचोदितः
प्रच्छन्न एव गोपानां संस्कारानकरोत्तयोः
gargaśca gokule tatra vasudevapracoditaḥ
pracchanna eva gopānāṃ saṃskārānakarottayoḥ
- 9
ज्येष्ठं च राममित्याह कृष्णं चैव तथापरम्
गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो नाम कुर्वन्महामतिः
jyeṣṭhaṃ ca rāmamityāha kṛṣṇaṃ caiva tathāparam
gargo matimatāṃ śreṣṭho nāma kurvanmahāmatiḥ
- 10
स्वल्पेनैव हि कालेन रिङ्गिणौ तौ तदा व्रजे
घृष्टजानुकरौ विप्र बभूवतुरुभावपि
svalpenaiva hi kālena riṅgiṇau tau tadā vraje
ghṛṣṭajānukarau vipra babhūvaturubhāvapi
- 11
करीषभस्मदिग्धाङ्गौ भ्रममाणावितस्ततः
न निवारयितुं सेहे यशोदा न च रोहिणी
karīṣabhasmadigdhāṅgau bhramamāṇāvitastataḥ
na nivārayituṃ sehe yaśodā na ca rohiṇī
- 12
गोवाटमध्ये क्रीडन्तौ वत्सवाटगतौ पुनः
तदहर्जातगोवत्सपुच्छाकर्षणतत्परौ
govāṭamadhye krīḍantau vatsavāṭagatau punaḥ
tadaharjātagovatsapucchākarṣaṇatatparau
- 13
यदा यशोदा तौ बालावेकस्थानचरावुभौ
शशाक नो वारयितुं क्रीडन्तावतिचञ्चलौ
yadā yaśodā tau bālāvekasthānacarāvubhau
śaśāka no vārayituṃ krīḍantāvaticañcalau
- 14
दाम्ना बद्ध्वा तदा मध्ये निबबन्ध उलूखले
कृष्णमक्लिष्टकर्माणम् आह चेदममर्षिता
dāmnā baddhvā tadā madhye nibabandha ulūkhale
kṛṣṇamakliṣṭakarmāṇam āha cedamamarṣitā
- 15
यदि शक्नोषि गच्छ त्वमतिचञ्चलचेष्टित
इत्युक्त्वा च निजं कर्म सा चकार कुटुम्बिनी
yadi śaknoṣi gaccha tvamaticañcalaceṣṭita
ityuktvā ca nijaṃ karma sā cakāra kuṭumbinī
- 16
व्यग्रायामथ तस्यां स कर्षमाण उलूखलम्
यमलार्जुनमध्येन जगाम कमलेक्षणः
vyagrāyāmatha tasyāṃ sa karṣamāṇa ulūkhalam
yamalārjunamadhyena jagāma kamalekṣaṇaḥ
- 17
कर्षता वृक्षयोर्मध्ये तिर्यग्गतम् उलूखलम्
भग्नावुत्तुङ्गशाखाग्रौ तेन तौ यमलार्जुनौ
karṣatā vṛkṣayormadhye tiryaggatam ulūkhalam
bhagnāvuttuṅgaśākhāgrau tena tau yamalārjunau
- 18
ततः कटकटाशब्दसमाकर्णनकातरः
आजगाम व्रजजनो ददृशे च महाद्रुमौ
tataḥ kaṭakaṭāśabdasamākarṇanakātaraḥ
ājagāma vrajajano dadṛśe ca mahādrumau
- 19
भग्नस्कन्धौ निपतितौ भग्नशाखौ महीतले
नवोद्गताल्पदन्तांशुसितहासं च बालकम्
तयोर्मध्यगतं बद्धं दाम्ना गाढं तथोदरे
bhagnaskandhau nipatitau bhagnaśākhau mahītale
navodgatālpadantāṃśusitahāsaṃ ca bālakam
tayormadhyagataṃ baddhaṃ dāmnā gāḍhaṃ tathodare
- 20
ततश्च दामोदरतां स ययौ दामबन्धनात्
tataśca dāmodaratāṃ sa yayau dāmabandhanāt
- 21
गोपवृद्धास्ततः सर्वे नन्दगोपपुरोगमाः
मन्त्रयामासुरुद्विग्ना महोत्पातातिभीरवः
gopavṛddhāstataḥ sarve nandagopapurogamāḥ
mantrayāmāsurudvignā mahotpātātibhīravaḥ
- 22
स्थानेनेह न नः कार्यं व्रजामो ऽन्यन्महावनम्
उत्पाता बहवो ह्यत्र दृश्यन्ते नाशहेतवः
sthāneneha na naḥ kāryaṃ vrajāmo 'nyanmahāvanam
utpātā bahavo hyatra dṛśyante nāśahetavaḥ
- 23
पूतनाया विनाशश्च शकटस्य विपर्ययः
विना वातादिदोषेण द्रुमयोः पतनं तथा
pūtanāyā vināśaśca śakaṭasya viparyayaḥ
vinā vātādidoṣeṇa drumayoḥ patanaṃ tathā
- 24
वृन्दावनमितः स्थानात्तस्माद्गच्छाम माचिरम्
यावद्भौममहोत्पातदोषो नाभिभवेद्व्रजम्
vṛndāvanamitaḥ sthānāttasmādgacchāma māciram
yāvadbhaumamahotpātadoṣo nābhibhavedvrajam
- 25
इति कृत्वा मतिं सर्वे गमने ते व्रजौकसः
ऊचुः स्वं स्वं कुलं शीघ्रं गम्यतां मा विलम्ब्यताम्
iti kṛtvā matiṃ sarve gamane te vrajaukasaḥ
ūcuḥ svaṃ svaṃ kulaṃ śīghraṃ gamyatāṃ mā vilambyatām
- 26
ततः क्षणेन प्रययुः शकटैर्गोधनैस्तथा
यूथशो वत्सपालांश्च कालयन्तो व्रजौकसः
tataḥ kṣaṇena prayayuḥ śakaṭairgodhanaistathā
yūthaśo vatsapālāṃśca kālayanto vrajaukasaḥ
- 27
द्रव्यावयवनिर्धूतं क्षणमात्रेण तत्तदा
काकभाससमाकीर्णं व्रजस्थानमभूद्द्विज
dravyāvayavanirdhūtaṃ kṣaṇamātreṇa tattadā
kākabhāsasamākīrṇaṃ vrajasthānamabhūddvija
- 28
वृन्दावनं भगवता कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा
शुभेन मनसा ध्यातं गवां वृद्धिमभीप्सता
vṛndāvanaṃ bhagavatā kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā
śubhena manasā dhyātaṃ gavāṃ vṛddhimabhīpsatā
- 29
ततस्तत्रातिरूक्षे ऽपि घर्मकाले द्विजोत्तम
प्रावृट्काल इवोद्भूतं नवशष्पं समन्ततः
tatastatrātirūkṣe 'pi gharmakāle dvijottama
prāvṛṭkāla ivodbhūtaṃ navaśaṣpaṃ samantataḥ
- 30
स समावासितः सर्वो व्रजो वृन्दावने ततः
शकटीवाटपर्यन्तश्चन्द्रार्धाकारसंस्थितिः
sa samāvāsitaḥ sarvo vrajo vṛndāvane tataḥ
śakaṭīvāṭaparyantaścandrārdhākārasaṃsthitiḥ

