23 shlokas
- 1
पराशर उवाच
मैत्रेय श्रूयतां तस्य बलस्य बलशालिनः
कृतं यदन्यत्तेनाभूत्तदपि श्रूयतां त्वया
parāśara uvāca
maitreya śrūyatāṃ tasya balasya balaśālinaḥ
kṛtaṃ yadanyattenābhūttadapi śrūyatāṃ tvayā
- 2
नरकस्यासुरेन्द्रस्य देवपक्षविरोधिनः
सखाभवन्महावीर्यो द्विविदो नाम वानरः
narakasyāsurendrasya devapakṣavirodhinaḥ
sakhābhavanmahāvīryo dvivido nāma vānaraḥ
- 3
वैरानुबन्धं बलवान्स चकार सुरान्प्रति
नरकं हतवान्कृष्णो देवराजेन चोदितः
vairānubandhaṃ balavānsa cakāra surānprati
narakaṃ hatavānkṛṣṇo devarājena coditaḥ
- 4
करिष्ये सर्वदेवानां तस्मादेष प्रतिक्रियाम्
यज्ञविध्वंसनं कुर्वन्मर्त्यलोकक्षयं तथा
kariṣye sarvadevānāṃ tasmādeṣa pratikriyām
yajñavidhvaṃsanaṃ kurvanmartyalokakṣayaṃ tathā
- 5
ततो विध्वंसयामास यज्ञानज्ञानमोहितः
बिभेद साधुमर्यादां क्षयं चक्रे च देहिनाम्
tato vidhvaṃsayāmāsa yajñānajñānamohitaḥ
bibheda sādhumaryādāṃ kṣayaṃ cakre ca dehinām
- 6
ददाह चपलो देशान्पुरग्रामान्तराणि च
क्वचिच्च पर्वताक्षेपैर्ग्रामादीन्समचूर्णयत्
dadāha capalo deśānpuragrāmāntarāṇi ca
kvacicca parvatākṣepairgrāmādīnsamacūrṇayat
- 7
शैलानुत्पाट्य तोयेषु मुमोचाम्बुनिधौ तथा
पुनश्चार्णवमध्यस्थः क्षोभयामास सागरम्
śailānutpāṭya toyeṣu mumocāmbunidhau tathā
punaścārṇavamadhyasthaḥ kṣobhayāmāsa sāgaram
- 8
तेन विक्षोभितश्चाब्धिरुद्वेलो द्विज जायते
प्लावयंस्तीरजान्ग्रामान्पुरादीनतिवेगवान्
tena vikṣobhitaścābdhirudvelo dvija jāyate
plāvayaṃstīrajāngrāmānpurādīnativegavān
- 9
कामरूपी महारूपं कृत्वा सस्यान्यशेषतः
लुठन्भ्रमणसंमर्दैः संचूर्णयति वानरः
kāmarūpī mahārūpaṃ kṛtvā sasyānyaśeṣataḥ
luṭhanbhramaṇasaṃmardaiḥ saṃcūrṇayati vānaraḥ
- 10
तेन विप्रकृतं सर्वं जगदेतद्दुरात्मना
निःस्वाध्यायवषट्कारं मैत्रेयासीत्सुदुःखितम्
tena viprakṛtaṃ sarvaṃ jagadetaddurātmanā
niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ maitreyāsītsuduḥkhitam
- 11
एकदा रैवतोद्याने पपौ पानं हलायुधः
रेवती च महाभागा तथैवान्या वरस्त्रियः
ekadā raivatodyāne papau pānaṃ halāyudhaḥ
revatī ca mahābhāgā tathaivānyā varastriyaḥ
- 12
उपगीयमानो विलसल्ललनामौलिमध्यगः
रेमे यदुवरश्रेष्ठः कुबेर इव मन्दरे
upagīyamāno vilasallalanāmaulimadhyagaḥ
reme yaduvaraśreṣṭhaḥ kubera iva mandare
- 13
ततः स वानरो ऽभ्येत्य गृहीत्वा सीरिणो हलम्
मुसलं च चकारास्य संमुखं सविडम्बनम्
tataḥ sa vānaro 'bhyetya gṛhītvā sīriṇo halam
musalaṃ ca cakārāsya saṃmukhaṃ saviḍambanam
- 14
तथैव योषितां तासां जहासाभिमुखं कपिः
पानपूर्णांश्च करकाञ्चिक्षेपाहत्य वै पदा
tathaiva yoṣitāṃ tāsāṃ jahāsābhimukhaṃ kapiḥ
pānapūrṇāṃśca karakāñcikṣepāhatya vai padā
- 15
ततः कोपपरीतात्मा भर्त्सयामास तं बलः
तथापि तमवज्ञाय चक्रे किलकिलाध्वनिम्
tataḥ kopaparītātmā bhartsayāmāsa taṃ balaḥ
tathāpi tamavajñāya cakre kilakilādhvanim
- 16
ततः समुत्थाय बलो जगृहे मुसलं रुषा
सो ऽपि शैलशिलां भीमां जग्राह प्लवगोत्तमः
tataḥ samutthāya balo jagṛhe musalaṃ ruṣā
so 'pi śailaśilāṃ bhīmāṃ jagrāha plavagottamaḥ
- 17
चिक्षेप च स तां क्षिप्तां मुसलेन सहस्रधा
बिभेद यादवश्रेष्ठः सा पपात महीतले
cikṣepa ca sa tāṃ kṣiptāṃ musalena sahasradhā
bibheda yādavaśreṣṭhaḥ sā papāta mahītale
- 18
आपतन्मुसलं चासौ समुल्लङ्घ्य प्लवंगमः
वेगेनागम्य रोषेण तलेनोरस्यताडयत्
āpatanmusalaṃ cāsau samullaṅghya plavaṃgamaḥ
vegenāgamya roṣeṇa talenorasyatāḍayat
- 19
ततो बलेन कोपेन मुष्टिना मूर्ध्नि ताडितः
पपात रुधिरोद्गारी द्विविदः क्षीणजीवितः
tato balena kopena muṣṭinā mūrdhni tāḍitaḥ
papāta rudhirodgārī dvividaḥ kṣīṇajīvitaḥ
- 20
पतता तच्छरीरेण गिरेः शृङ्गमशीर्यत
मैत्रेय शतधा वज्रिवज्रेणेव हि ताडितम्
patatā taccharīreṇa gireḥ śṛṅgamaśīryata
maitreya śatadhā vajrivajreṇeva hi tāḍitam
- 21
पुष्पवृष्टिं ततो देवा रामस्योपरि चिक्षिपुः
प्रशशंसुस्तथाभ्येत्य साध्वेतत्ते महत्कृतम्
puṣpavṛṣṭiṃ tato devā rāmasyopari cikṣipuḥ
praśaśaṃsustathābhyetya sādhvetatte mahatkṛtam
- 22
अनेन दुष्टकपिना दैत्यपक्षोपकारिणा
जगन्निराकृतं वीर दिष्ट्या स क्षयमागतः
anena duṣṭakapinā daityapakṣopakāriṇā
jagannirākṛtaṃ vīra diṣṭyā sa kṣayamāgataḥ
- 23
पराशर उवाच
एवंविधान्यनेकानि बलदेवस्य धीमतः
कर्माण्यपरिमेयानि शेषस्य धरणीभृतः
parāśara uvāca
evaṃvidhānyanekāni baladevasya dhīmataḥ
karmāṇyaparimeyāni śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ

