31 shlokas
- 1
पराशर उवाच
तौ समुत्पन्नविज्ञानौ भगवत्कर्मदर्शनात्
देवकीवसुदेवौ तु दृष्ट्वा मायां पुनर्हरिः
मोहाय यदुचक्रस्य विततान स वैष्णवीम्
parāśara uvāca
tau samutpannavijñānau bhagavatkarmadarśanāt
devakīvasudevau tu dṛṣṭvā māyāṃ punarhariḥ
mohāya yaducakrasya vitatāna sa vaiṣṇavīm
- 2
उवाच चाम्ब भोस्तात चिरादुत्कण्ठितेन मे
भवन्तौ कंसभीतेन दृष्टौ संकर्षणेन च
uvāca cāmba bhostāta cirādutkaṇṭhitena me
bhavantau kaṃsabhītena dṛṣṭau saṃkarṣaṇena ca
- 3
कुर्वतां याति यः कालो मातापित्रोरपूजनम्
तत्खण्डमायुषो व्यर्थं साधूनामुपजायते
kurvatāṃ yāti yaḥ kālo mātāpitrorapūjanam
tatkhaṇḍamāyuṣo vyarthaṃ sādhūnāmupajāyate
- 4
गुरुदेवद्विजातीनां मातापित्रोश्च पूजनम्
कुर्वतां सफलं जन्म देहिनां तात जायते
gurudevadvijātīnāṃ mātāpitrośca pūjanam
kurvatāṃ saphalaṃ janma dehināṃ tāta jāyate
- 5
तत्क्षन्तव्यमिदं सर्वमतिक्रमकृतं पितः
कंसप्रतापवीर्याभ्यामावयोः परवश्ययोः
tatkṣantavyamidaṃ sarvamatikramakṛtaṃ pitaḥ
kaṃsapratāpavīryābhyāmāvayoḥ paravaśyayoḥ
- 6
पराशर उवाच
इत्युक्त्वाथ प्रणम्योभौ यदुवृद्धाननुक्रमात्
यथावदभिपूज्याथ चक्रतुः पौरमाननम्
parāśara uvāca
ityuktvātha praṇamyobhau yaduvṛddhānanukramāt
yathāvadabhipūjyātha cakratuḥ pauramānanam
- 7
कंसपत्न्यस्ततः कंसं परिवार्य हतं भुवि
विलेपुर्मातरश्चास्य दुःखशोकपरिप्लुताः
kaṃsapatnyastataḥ kaṃsaṃ parivārya hataṃ bhuvi
vilepurmātaraścāsya duḥkhaśokapariplutāḥ
- 8
बहुप्रकारमत्यर्थं पश्चात्तापातुरो हरिः
ताः समाश्वासयामास स्वयमस्राविलेक्षणः
bahuprakāramatyarthaṃ paścāttāpāturo hariḥ
tāḥ samāśvāsayāmāsa svayamasrāvilekṣaṇaḥ
- 9
उग्रसेनं ततो बन्धान्मुमोच मधुसूदनः
अभ्यषिञ्चत्तथैवैनं निजराज्ये हतात्मजम्
ugrasenaṃ tato bandhānmumoca madhusūdanaḥ
abhyaṣiñcattathaivainaṃ nijarājye hatātmajam
- 10
राज्ये ऽभिषिक्तः कृष्णेन यदुसिंहः सुतस्य सः
चकार प्रेतकार्याणि ये चान्ये तत्र घातिताः
rājye 'bhiṣiktaḥ kṛṣṇena yadusiṃhaḥ sutasya saḥ
cakāra pretakāryāṇi ye cānye tatra ghātitāḥ
- 11
कृतौर्ध्वदैहिकं चैनं सिंहासनगतं हरिः
उवाचाज्ञापय विभो यत्कार्यम् अविशङ्कितः
kṛtaurdhvadaihikaṃ cainaṃ siṃhāsanagataṃ hariḥ
uvācājñāpaya vibho yatkāryam aviśaṅkitaḥ
- 12
ययातिशापाद्वंशो ऽयम् अराज्यार्हो ऽपि साम्प्रतम्
मयि भृत्ये स्थिते देवानाज्ञापयतु किं नृपैः
yayātiśāpādvaṃśo 'yam arājyārho 'pi sāmpratam
mayi bhṛtye sthite devānājñāpayatu kiṃ nṛpaiḥ
- 13
पराशर उवाच
इत्युक्त्वा सो ऽस्मरद्वायुमाजगाम च तत्क्षणात्
उवाच चैनं भगवान्केशवः कार्यमानुषः
parāśara uvāca
ityuktvā so 'smaradvāyumājagāma ca tatkṣaṇāt
uvāca cainaṃ bhagavānkeśavaḥ kāryamānuṣaḥ
- 14
गच्छेन्द्रं ब्रूहि वायो त्वमलं गर्वेण वासव
दीयतामुग्रसेनाय सुधर्मा भवता सभा
gacchendraṃ brūhi vāyo tvamalaṃ garveṇa vāsava
dīyatāmugrasenāya sudharmā bhavatā sabhā
- 15
कृष्णो ब्रवीति राजार्हमेतद्रत्नमनुत्तमम्
सुधर्माख्या सभा युक्तमस्यां यदुभिरासितुम्
kṛṣṇo bravīti rājārhametadratnamanuttamam
sudharmākhyā sabhā yuktamasyāṃ yadubhirāsitum
- 16
पराशर उवाच
इत्युक्तः पवनो गत्वा सर्वमाह शचीपतिम्
ददौ सो ऽपि सुधर्माख्यां सभां वायोः पुरंदरः
parāśara uvāca
ityuktaḥ pavano gatvā sarvamāha śacīpatim
dadau so 'pi sudharmākhyāṃ sabhāṃ vāyoḥ puraṃdaraḥ
- 17
वायुना चाहृतां दिव्यां सभां ते यदुपुंगवाः
बुभुजुः सर्वरत्नाढ्यां गोविन्दभुजसंश्रयात्
vāyunā cāhṛtāṃ divyāṃ sabhāṃ te yadupuṃgavāḥ
bubhujuḥ sarvaratnāḍhyāṃ govindabhujasaṃśrayāt
- 18
विदिताखिलविज्ञानौ सर्वज्ञानमयावपि
शिष्याचार्यक्रमं वीरौ ख्यापयन्तौ यदूत्तमौ
viditākhilavijñānau sarvajñānamayāvapi
śiṣyācāryakramaṃ vīrau khyāpayantau yadūttamau
- 19
ततः सांदीपनिं काश्यमवन्तीपुरवासिनम्
अस्त्रार्थं जग्मतुर्वीरौ बलदेवजनार्दनौ
tataḥ sāṃdīpaniṃ kāśyamavantīpuravāsinam
astrārthaṃ jagmaturvīrau baladevajanārdanau
- 20
तस्य शिष्यत्वमभ्येत्य गुरुवृत्तिपरौ हि तौ
दर्शयांचक्रतुर्वीरावाचारमखिले जने
tasya śiṣyatvamabhyetya guruvṛttiparau hi tau
darśayāṃcakraturvīrāvācāramakhile jane
- 21
सरहस्यं धनुर्वेदं ससंग्रहम् अधीयताम्
अहोरात्रैश्चतुःषष्ट्या तदद्भुतमभूद्द्विज
sarahasyaṃ dhanurvedaṃ sasaṃgraham adhīyatām
ahorātraiścatuḥṣaṣṭyā tadadbhutamabhūddvija
- 22
सांदीपनिरसंभाव्यं तयोः कर्मातिमानुषम्
विचिन्त्य तौ तदा मेने प्राप्तौ चन्द्रदिवाकरौ
sāṃdīpanirasaṃbhāvyaṃ tayoḥ karmātimānuṣam
vicintya tau tadā mene prāptau candradivākarau
- 23
अस्त्रग्राममशेषं च प्रोक्तमात्रमवाप्य तौ
ऊचतुर्व्रियतां या ते दातव्या गुरुदक्षिणा
astragrāmamaśeṣaṃ ca proktamātramavāpya tau
ūcaturvriyatāṃ yā te dātavyā gurudakṣiṇā
- 24
सो ऽप्यतीन्द्रियमालोक्य तयोः कर्म महामतिः
अयाचत मृतं पुत्रं प्रभासे लवणार्णवे
so 'pyatīndriyamālokya tayoḥ karma mahāmatiḥ
ayācata mṛtaṃ putraṃ prabhāse lavaṇārṇave
- 25
गृहीतास्त्रौ ततस्तौ तु सार्घपात्रो महोदधिः
उवाच न मया पुत्रो हृतः सांदीपनेरिति
gṛhītāstrau tatastau tu sārghapātro mahodadhiḥ
uvāca na mayā putro hṛtaḥ sāṃdīpaneriti
- 26
दैत्यः पञ्चजनो नाम शङ्खरूपः स बालकम्
जग्राह सो ऽस्ति सलिले ममैवासुरसूदन
daityaḥ pañcajano nāma śaṅkharūpaḥ sa bālakam
jagrāha so 'sti salile mamaivāsurasūdana
- 27
पराशर उवाच
इत्युक्तो ऽन्तर्जलं गत्वा हत्वा पञ्चजनं च तम्
कृष्णो जग्राह तस्यास्थिप्रभवं शङ्खमुत्तमम्
parāśara uvāca
ityukto 'ntarjalaṃ gatvā hatvā pañcajanaṃ ca tam
kṛṣṇo jagrāha tasyāsthiprabhavaṃ śaṅkhamuttamam
- 28
यस्य नादेन दैत्यानां बलहानिरजायत
देवानां ववृधे तेजो यात्यधर्मश्च संक्षयम्
yasya nādena daityānāṃ balahānirajāyata
devānāṃ vavṛdhe tejo yātyadharmaśca saṃkṣayam
- 29
तं पाञ्चजन्यमापूर्य गत्वा यमपुरीं हरिः
बलदेवश्च बलवाञ्जित्वा वैवस्वतं यमम्
taṃ pāñcajanyamāpūrya gatvā yamapurīṃ hariḥ
baladevaśca balavāñjitvā vaivasvataṃ yamam
- 30
तं बालं यातनासंस्थं यथापूर्वशरीरिणम्
पित्रे प्रदत्तवान्कृष्णो बलश्च बलिनां वरः
taṃ bālaṃ yātanāsaṃsthaṃ yathāpūrvaśarīriṇam
pitre pradattavānkṛṣṇo balaśca balināṃ varaḥ

