93 shlokas
- 1
पराशर उवाच
अर्जुनो ऽपि तदान्विष्य कृष्णरामकलेवरे
संस्कारं लम्भयामास तथान्येषामनुक्रमात्
parāśara uvāca
arjuno 'pi tadānviṣya kṛṣṇarāmakalevare
saṃskāraṃ lambhayāmāsa tathānyeṣāmanukramāt
- 2
अष्टौ महिष्यः कथिता रुक्मिणीप्रमुखास्तु याः
उपगुह्य हरेर्देहं विविशुस्ता हुताशनम्
aṣṭau mahiṣyaḥ kathitā rukmiṇīpramukhāstu yāḥ
upaguhya harerdehaṃ viviśustā hutāśanam
- 3
रेवती चैव रामस्य देहमाश्लिष्य सत्तम
विवेश ज्वलितं वह्निं तत्सङ्गाह्लादशीतलम्
revatī caiva rāmasya dehamāśliṣya sattama
viveśa jvalitaṃ vahniṃ tatsaṅgāhlādaśītalam
- 4
उग्रसेनस्तु तच्छ्रुत्वा तथैवानकदुन्दुभिः
देवकी रोहिणी चैव विविशुर्जातवेदसम्
ugrasenastu tacchrutvā tathaivānakadundubhiḥ
devakī rohiṇī caiva viviśurjātavedasam
- 5
ततो ऽर्जुनः प्रेतकार्यं कृत्वा तेषां यथाविधि
निश्चक्राम जनं सर्वं गृहीत्वा वज्रमेव च
tato 'rjunaḥ pretakāryaṃ kṛtvā teṣāṃ yathāvidhi
niścakrāma janaṃ sarvaṃ gṛhītvā vajrameva ca
- 6
द्वारवत्या विनिष्क्रान्ताः कृष्णपत्न्यः सहस्रशः
वज्रं जनं च कौन्तेयः पालयञ्छनकैर्ययौ
dvāravatyā viniṣkrāntāḥ kṛṣṇapatnyaḥ sahasraśaḥ
vajraṃ janaṃ ca kaunteyaḥ pālayañchanakairyayau
- 7
सभा सुधर्मा कृष्णेन मर्त्यलोके समुझिते
स्वर्गं जगाम मैत्रेय पारिजातश्च पादपः
sabhā sudharmā kṛṣṇena martyaloke samujhite
svargaṃ jagāma maitreya pārijātaśca pādapaḥ
- 8
यस्मिन्दिने हरिर्यातो दिवं संत्यज्य मेदिनीम्
तस्मिन् एवावतीर्णो ऽयं कालकायो बली कलिः
yasmindine hariryāto divaṃ saṃtyajya medinīm
tasmin evāvatīrṇo 'yaṃ kālakāyo balī kaliḥ
- 9
प्लावयामास तां शून्यां द्वारकां च महोदधिः
यदुदेवगृहं त्वेकं नाप्लावयत सागरः
plāvayāmāsa tāṃ śūnyāṃ dvārakāṃ ca mahodadhiḥ
yadudevagṛhaṃ tvekaṃ nāplāvayata sāgaraḥ
- 10
नातिक्रान्तुमलं ब्रह्मंस्तदद्यापि महोदधिः
नित्यं संनिहितस्तत्र भगवान्केशवो यतः
nātikrāntumalaṃ brahmaṃstadadyāpi mahodadhiḥ
nityaṃ saṃnihitastatra bhagavānkeśavo yataḥ
- 11
तदतीव महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्
विष्णुक्रीडान्वितं स्थानं दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते
tadatīva mahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam
viṣṇukrīḍānvitaṃ sthānaṃ dṛṣṭvā pāpātpramucyate
- 12
पार्थः पञ्चनदे देशे बहुधान्यसमन्विते
चकार वासं सर्वस्य जनस्य मुनिसत्तम
pārthaḥ pañcanade deśe bahudhānyasamanvite
cakāra vāsaṃ sarvasya janasya munisattama
- 13
ततो लोभः समभवत्पार्थेनैकेन धन्विना
दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमाना दस्यूनां निहतेश्वराः
tato lobhaḥ samabhavatpārthenaikena dhanvinā
dṛṣṭvā striyo nīyamānā dasyūnāṃ nihateśvarāḥ
- 14
ततस्ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः
आभीरा मन्त्रयामासुः समेत्यात्यन्तदुर्मदाः
tataste pāpakarmāṇo lobhopahatacetasaḥ
ābhīrā mantrayāmāsuḥ sametyātyantadurmadāḥ
- 15
अयमेको ऽर्जुनो धन्वी स्त्रीजनं निहतेश्वरम्
नयत्यस्मानतिक्रम्य धिगेतद्भवतां बलम्
ayameko 'rjuno dhanvī strījanaṃ nihateśvaram
nayatyasmānatikramya dhigetadbhavatāṃ balam
- 16
हत्वा गर्वं समारूढो भीष्मद्रोणजयद्रथान्
कर्णादींश्च न जानाति बलं ग्रामनिवासिनाम्
hatvā garvaṃ samārūḍho bhīṣmadroṇajayadrathān
karṇādīṃśca na jānāti balaṃ grāmanivāsinām
- 17
हे हे यष्टीर्महायामा गृह्णीतायं सुदुर्मतिः
सर्वानेवावजानाति किं वो बाहुभिरुन्नतैः
he he yaṣṭīrmahāyāmā gṛhṇītāyaṃ sudurmatiḥ
sarvānevāvajānāti kiṃ vo bāhubhirunnataiḥ
- 18
पराशर उवाच
ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवो लोप्त्रहारिणः
सहस्रशो ऽभ्यधावन्त तं जनं निहतेश्वरम्
parāśara uvāca
tato yaṣṭipraharaṇā dasyavo loptrahāriṇaḥ
sahasraśo 'bhyadhāvanta taṃ janaṃ nihateśvaram
- 19
ततो निवृत्य कौन्तेयः प्राहाभीरान्हसन्न् इव
निवर्तध्वम् अधर्मज्ञा यदि न स्थ मुमूर्षवः
tato nivṛtya kaunteyaḥ prāhābhīrānhasann iva
nivartadhvam adharmajñā yadi na stha mumūrṣavaḥ
- 20
अवज्ञाय वचस्तस्य जगृहुस्ते तदा धनम्
स्त्रीजनं चैव मैत्रेय विष्वक्सेनपरिग्रहम्
avajñāya vacastasya jagṛhuste tadā dhanam
strījanaṃ caiva maitreya viṣvaksenaparigraham
- 21
ततो ऽर्जुनो धनुर्दिव्यं गाण्डीवमजरं युधि
आरोपयितुम् आरेभे न शशाक च वीर्यवान्
tato 'rjuno dhanurdivyaṃ gāṇḍīvamajaraṃ yudhi
āropayitum ārebhe na śaśāka ca vīryavān
- 22
चकार सज्जं कृच्छ्राच्च तच्चाभूच्छिथिलं पुनः
न सस्मार तथास्त्राणि चिन्तयन्न् अपि पाण्डवः
cakāra sajjaṃ kṛcchrācca taccābhūcchithilaṃ punaḥ
na sasmāra tathāstrāṇi cintayann api pāṇḍavaḥ
- 23
शरान्मुमोच चैतेषु पार्थो वैरिष्वमर्षितः
त्वग्भेदं ते परं चक्रुरस्ता गाण्डीवधन्वना
śarānmumoca caiteṣu pārtho vairiṣvamarṣitaḥ
tvagbhedaṃ te paraṃ cakrurastā gāṇḍīvadhanvanā
- 24
वह्निना ये ऽक्षया दत्ताः शरास्ते ऽपि क्षयं ययुः
युध्यतः सह गोपालैरर्जुनस्य भवक्षये
vahninā ye 'kṣayā dattāḥ śarāste 'pi kṣayaṃ yayuḥ
yudhyataḥ saha gopālairarjunasya bhavakṣaye
- 25
अचिन्तयच्च कौन्तेयः कृष्णस्यैव हि तद्बलम्
यन्मया शरसंघातैः सकला भूभृतो जिताः
acintayacca kaunteyaḥ kṛṣṇasyaiva hi tadbalam
yanmayā śarasaṃghātaiḥ sakalā bhūbhṛto jitāḥ
- 26
मिषतः पाण्डुपुत्रस्य ततस्ताः प्रमदोत्तमाः
आभीरैरपकृष्यन्त कामाच्चान्याः प्रवव्रजुः
miṣataḥ pāṇḍuputrasya tatastāḥ pramadottamāḥ
ābhīrairapakṛṣyanta kāmāccānyāḥ pravavrajuḥ
- 27
ततः शरेषु क्षीणेषु धनुष्कोट्या धनंजयः
जघान दस्यूंस्ते चास्य प्रहाराञ्जहसुर्मुने
tataḥ śareṣu kṣīṇeṣu dhanuṣkoṭyā dhanaṃjayaḥ
jaghāna dasyūṃste cāsya prahārāñjahasurmune
- 28
प्रेक्षतश्चैव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः
जग्मुरादाय ते म्लेच्छाः समस्ता मुनिसत्तम
prekṣataścaiva pārthasya vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ
jagmurādāya te mlecchāḥ samastā munisattama
- 29
ततः सुदुःखितो जिष्णुः कष्टं कष्टमिति ब्रुवन्
अहो भगवता तेन मुक्तो ऽस्मीति रुरोद वै
tataḥ suduḥkhito jiṣṇuḥ kaṣṭaṃ kaṣṭamiti bruvan
aho bhagavatā tena mukto 'smīti ruroda vai
- 30
तद्धनुस्तानि शस्त्राणि स रथस्ते च वाजिनः
सर्वमेकपदे नष्टं दानम् अश्रोत्रिये यथा
taddhanustāni śastrāṇi sa rathaste ca vājinaḥ
sarvamekapade naṣṭaṃ dānam aśrotriye yathā

