Sanskrit

13 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7

    तत्र विडङ्गतण्डुलचूर्णम् आहृत्य यष्टीमधुकमधुयुक्तं यथाबलं शीततोयेनोपयुञ्जीत शीततोयं चानुपिबेद् एवम् अहरहर्मासं तदेव मधुयुक्तं भल्लातकक्वाथेन वा मधुद्राक्षाक्वाथयुक्तं वा मध्वामलकरसाभ्यां वा गुडूचीक्वाथेन वा एवमेते पञ्च प्रयोगा भवन्ति

    जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेनाल्पस्नेहेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात्

    एते खल्वर्शांसि क्षपयन्ति कृमीनुपघ्नन्ति ग्रहणधारणशक्तिं जनयन्ति मासे मासे च प्रयोगे वर्षशतं वर्षशतमायुषो ऽभिवृद्धिर्भवति

    tatra viḍaṅgataṇḍulacūrṇam āhṛtya yaṣṭīmadhukamadhuyuktaṃ yathābalaṃ śītatoyenopayuñjīta śītatoyaṃ cānupibed evam aharaharmāsaṃ tadeva madhuyuktaṃ bhallātakakvāthena vā madhudrākṣākvāthayuktaṃ vā madhvāmalakarasābhyāṃ vā guḍūcīkvāthena vā evamete pañca prayogā bhavanti

    jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇenālpasnehena ghṛtavantamodanamaśnīyāt

    ete khalvarśāṃsi kṣapayanti kṛmīnupaghnanti grahaṇadhāraṇaśaktiṃ janayanti māse māse ca prayoge varṣaśataṃ varṣaśatamāyuṣo 'bhivṛddhirbhavati

  8. 8

    विडङ्गतण्डुलानां द्रोणं पिष्टपचने पिष्टवद् उपस्वेद्य विगतकषायं स्विन्नमवतार्य दृषदि पिष्टम् आयसे दृढे कुम्भे मधूदकोत्तरं प्रावृषि भस्मराशाव् अन्तर्गृहे चतुरो मासान्निदध्यात्वर्षाविगमे चोद्धृत्योपसंस्कृतशरीरः सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा प्रातःप्रातर्यथाबलम् उपयुञ्जीत जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात्पांशुशय्यायां शयीत तस्य मासादूर्ध्वं सर्वाङ्गेभ्यः कृमयो निष्क्रामन्ति तानणुतैलेनाभ्यक्तस्य वंशविदलेनापहरेत्द्वितीये पिपीलिकास्तृतीये यूकास्तथैवापहरेत्चतुर्थे दन्तनखरोमाण्यवशीर्यन्ते

    पञ्चमे प्रशस्तगुणलक्षणानि जायन्ते अमानुषं चादित्यप्रकाशं वपुरधिगच्छति दूराच्छ्रवणानि दर्शनानि चास्य भवन्ति रजस्तमसी चापोह्य सत्त्वम् अधितिष्ठति श्रुतनिगाद्यपूर्वोत्पादी गजबलो ऽश्वजवः पुनर्युवाष्टौ वर्षशतान्यायुरवाप्नोति

    तस्याणुतैलम् अभ्यङ्गार्थे चन्दनम् उपलेपनार्थे भल्लातकविधानवदाहारः परिहारश्च

    viḍaṅgataṇḍulānāṃ droṇaṃ piṣṭapacane piṣṭavad upasvedya vigatakaṣāyaṃ svinnamavatārya dṛṣadi piṣṭam āyase dṛḍhe kumbhe madhūdakottaraṃ prāvṛṣi bhasmarāśāv antargṛhe caturo māsānnidadhyātvarṣāvigame coddhṛtyopasaṃskṛtaśarīraḥ sahasrasampātābhihutaṃ kṛtvā prātaḥprātaryathābalam upayuñjīta jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇena ghṛtavantamodanamaśnīyātpāṃśuśayyāyāṃ śayīta tasya māsādūrdhvaṃ sarvāṅgebhyaḥ kṛmayo niṣkrāmanti tānaṇutailenābhyaktasya vaṃśavidalenāpaharetdvitīye pipīlikāstṛtīye yūkāstathaivāpaharetcaturthe dantanakharomāṇyavaśīryante

    pañcame praśastaguṇalakṣaṇāni jāyante amānuṣaṃ cādityaprakāśaṃ vapuradhigacchati dūrācchravaṇāni darśanāni cāsya bhavanti rajastamasī cāpohya sattvam adhitiṣṭhati śrutanigādyapūrvotpādī gajabalo 'śvajavaḥ punaryuvāṣṭau varṣaśatānyāyuravāpnoti

    tasyāṇutailam abhyaṅgārthe candanam upalepanārthe bhallātakavidhānavadāhāraḥ parihāraśca

  9. 9
  10. 10

    यथोक्तमागारं प्रविश्य बलामूलार्धपलं पलं वा पयसालोड्य पिबेत्जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः

    एवं द्वादशरात्रम् उपयुज्य द्वादश वर्षाणि वयस्तिष्ठति

    एवं दिवसशतम् उपयुज्य वर्षशतं वयस्तिष्ठति

    एवम् एवातिबलानागबलाविदारीशतावरीणाम् उपयोगः

    विशेषतस्त्व् अतिबलाम् उदकेन नागबलाचूर्णं मधुना विदारीचूर्णं क्षीरेण शतावरीमप्येवं पूर्वेणान्यत्समानमाशिषश्च समाः

    एतास्त्वौषधयो बलकामानां शोषिणां रक्तपित्तोपसृष्टानां शोणितं छर्दयतां विरिच्यमानानां चोपदिश्यन्ते

    yathoktamāgāraṃ praviśya balāmūlārdhapalaṃ palaṃ vā payasāloḍya pibetjīrṇe payaḥ sarpirodana ityāhāraḥ

    evaṃ dvādaśarātram upayujya dvādaśa varṣāṇi vayastiṣṭhati

    evaṃ divasaśatam upayujya varṣaśataṃ vayastiṣṭhati

    evam evātibalānāgabalāvidārīśatāvarīṇām upayogaḥ

    viśeṣatastv atibalām udakena nāgabalācūrṇaṃ madhunā vidārīcūrṇaṃ kṣīreṇa śatāvarīmapyevaṃ pūrveṇānyatsamānamāśiṣaśca samāḥ

    etāstvauṣadhayo balakāmānāṃ śoṣiṇāṃ raktapittopasṛṣṭānāṃ śoṇitaṃ chardayatāṃ viricyamānānāṃ copadiśyante

  11. 11
  12. 12

    चक्षुःकामः प्राणकामो वा बीजकसाराग्निमन्थमूलं निष्क्वाथ्य माषप्रस्थं साधयेत्तस्मिन्सिध्यति चित्रकमूलानामक्षमात्रं कल्कं दद्यादामलकरसचतुर्थभागं ततः स्विन्नमवतार्य सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा शीतीभूतं मधुसर्पिर्भ्यां संसृज्योपयुञ्जीत यथाबलं यथासात्म्यं च लवणं परिहरन्भक्षयेत्

    जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात्पयसा वा मासत्रयम्

    एवमाभ्यां प्रयोगाभ्यां चक्षुः सौपर्णं भवत्यनल्पबलः स्त्रीषु चाक्षयो वर्षशतायुर्भवतीति

    cakṣuḥkāmaḥ prāṇakāmo vā bījakasārāgnimanthamūlaṃ niṣkvāthya māṣaprasthaṃ sādhayettasminsidhyati citrakamūlānāmakṣamātraṃ kalkaṃ dadyādāmalakarasacaturthabhāgaṃ tataḥ svinnamavatārya sahasrasampātābhihutaṃ kṛtvā śītībhūtaṃ madhusarpirbhyāṃ saṃsṛjyopayuñjīta yathābalaṃ yathāsātmyaṃ ca lavaṇaṃ pariharanbhakṣayet

    jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇena ghṛtavantamodanamaśnīyātpayasā vā māsatrayam

    evamābhyāṃ prayogābhyāṃ cakṣuḥ sauparṇaṃ bhavatyanalpabalaḥ strīṣu cākṣayo varṣaśatāyurbhavatīti

  13. 13