39 shlokas
- 1
अथातः क्षीणबलीयं वाजीकरणचिकित्सितं व्याख्यास्यामः
athātaḥ kṣīṇabalīyaṃ vājīkaraṇacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 2
यथोवाच भगवान्धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavāndhanvantariḥ
- 3
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवारितः
kalyasyodagravayaso vājīkaraṇasevinaḥ
sarveṣvṛtuṣvaharaharvyavāyo na nivāritaḥ
- 4
स्थविराणां रिरंसूनां स्त्रीणां वाल्लभ्यमिच्छताम्
योषित्प्रसङ्गात्क्षीणानां क्लीबानामल्परेतसाम्
sthavirāṇāṃ riraṃsūnāṃ strīṇāṃ vāllabhyamicchatām
yoṣitprasaṅgātkṣīṇānāṃ klībānāmalparetasām
- 5
विलासिनामर्थवतां रूपयौवनशालिनाम्
नृणां च बहुभार्याणां योगा वाजीकरा हिताः
vilāsināmarthavatāṃ rūpayauvanaśālinām
nṛṇāṃ ca bahubhāryāṇāṃ yogā vājīkarā hitāḥ
- 6
सेवमानो यदौचित्याद्वाजीवात्यर्थवेगवान्
नारीस्तर्पयते तेन वाजीकरणम् उच्यते
sevamāno yadaucityādvājīvātyarthavegavān
nārīstarpayate tena vājīkaraṇam ucyate
- 7
भोजनानि विचित्राणि पानानि विविधानि च
वाचः श्रोत्रानुगामिन्यस्त्वचः स्पर्शसुखास्तथा
bhojanāni vicitrāṇi pānāni vividhāni ca
vācaḥ śrotrānugāminyastvacaḥ sparśasukhāstathā
- 8
यामिनी सेन्दुतिलका कामिनी नवयौवना
गीतं श्रोत्रमनोहारि ताम्बूलं मदिराः स्रजः
yāminī sendutilakā kāminī navayauvanā
gītaṃ śrotramanohāri tāmbūlaṃ madirāḥ srajaḥ
- 9
गन्धा मनोज्ञा रूपाणि चित्राण्युपवनानि च
मनसश्चाप्रतीघातो वाजीकुर्वन्ति मानवम्
तैस्तैर्भावैर् अहृद्यैस्तु रिरंसोर्मनसि क्षते
gandhā manojñā rūpāṇi citrāṇyupavanāni ca
manasaścāpratīghāto vājīkurvanti mānavam
taistairbhāvair ahṛdyaistu riraṃsormanasi kṣate
- 10
द्वेष्यस्त्रीसंप्रयोगाच्च क्लैब्यं तन्मानसं स्मृतम्
कटुकाम्लोष्णलवणैर् अतिमात्रोपसेवितैः
dveṣyastrīsaṃprayogācca klaibyaṃ tanmānasaṃ smṛtam
kaṭukāmloṣṇalavaṇair atimātropasevitaiḥ
- 11
सौम्यधातुक्षयो दृष्टः क्लैब्यं तदपरं स्मृतम्
अतिव्यवायशीलो यो न च वाजीक्रियारतः
saumyadhātukṣayo dṛṣṭaḥ klaibyaṃ tadaparaṃ smṛtam
ativyavāyaśīlo yo na ca vājīkriyārataḥ
- 12
ध्वजभङ्गमवाप्नोति तच्छुक्रक्षयहेतुकम्
महता मेढ्ररोगेण मर्मच्छेदेन वा पुनः
dhvajabhaṅgamavāpnoti tacchukrakṣayahetukam
mahatā meḍhrarogeṇa marmacchedena vā punaḥ
- 13
क्लैब्यमेतच्चतुर्थं स्यान्नॄणां पुंस्त्वोपघातजम्
जन्मप्रभृति यः क्लीबः क्लैब्यं तत्सहजं स्मृतम्
klaibyametaccaturthaṃ syānnṝṇāṃ puṃstvopaghātajam
janmaprabhṛti yaḥ klībaḥ klaibyaṃ tatsahajaṃ smṛtam
- 14
बलिनः क्षुब्धमनसो निरोधाद्ब्रह्मचर्यतः
षष्ठं क्लैब्यं मतं तत्तु खरशुक्रनिमित्तजम्
balinaḥ kṣubdhamanaso nirodhādbrahmacaryataḥ
ṣaṣṭhaṃ klaibyaṃ mataṃ tattu kharaśukranimittajam
- 15
असाध्यं सहजं क्लैब्यं मर्मच्छेदाच्च यद्भवेत्
साध्यानामितरेषां तु कार्यो हेतुविपर्ययः
asādhyaṃ sahajaṃ klaibyaṃ marmacchedācca yadbhavet
sādhyānāmitareṣāṃ tu kāryo hetuviparyayaḥ
- 16
विधिर्वाजीकरो यस्तु तं प्रवक्ष्याम्यतः परम्
तिलमाषविदारीणां शालीनां चूर्णम् एव वा
vidhirvājīkaro yastu taṃ pravakṣyāmyataḥ param
tilamāṣavidārīṇāṃ śālīnāṃ cūrṇam eva vā
- 17
पौण्ड्रकेक्षुरसैर् आर्द्रं मर्दितं सैन्धवान्वितम्
वराहमेदसा युक्तां घृतेनोत्कारिकां पचेत्
pauṇḍrakekṣurasair ārdraṃ marditaṃ saindhavānvitam
varāhamedasā yuktāṃ ghṛtenotkārikāṃ pacet
- 18
तां भक्षयित्वा पुरुषो गच्छेत्तु प्रमदाशतम्
बस्ताण्डसिद्धे पयसि भावितानसकृत्तिलान्
tāṃ bhakṣayitvā puruṣo gacchettu pramadāśatam
bastāṇḍasiddhe payasi bhāvitānasakṛttilān
- 19
शिशुमारवसापक्वाः शष्कुल्यस्तिस्तैलैः कृताः
यः खादेत्स पुमान्गच्छेत्स्त्रीणां शतमपूर्ववत्
śiśumāravasāpakvāḥ śaṣkulyastistailaiḥ kṛtāḥ
yaḥ khādetsa pumāngacchetstrīṇāṃ śatamapūrvavat
- 20
पिप्पलीलवणोपेते बस्ताण्डे क्षीरसर्पिषि
साधिते भक्षयेद्यस्तु स गच्छेत्प्रमदाशतम्
pippalīlavaṇopete bastāṇḍe kṣīrasarpiṣi
sādhite bhakṣayedyastu sa gacchetpramadāśatam
- 21
पिप्पलीमाषशालीनां यवगोधूमयोस्तथा
चूर्णभागैः समैस्तैस्तु घृते पूपलिकां पचेत्
pippalīmāṣaśālīnāṃ yavagodhūmayostathā
cūrṇabhāgaiḥ samaistaistu ghṛte pūpalikāṃ pacet
- 22
तां भक्षयित्वा पीत्वा तु शर्करामधुरं पयः
नरश्चटकवद्गच्छेद्दशवारान्निरन्तरम्
tāṃ bhakṣayitvā pītvā tu śarkarāmadhuraṃ payaḥ
naraścaṭakavadgaccheddaśavārānnirantaram
- 23
विदार्याः सुकृतं चूर्णं स्वरसेनैव भावितम्
सर्पिर्मधुयुतं लीढ्वा दश स्त्रीरधिगच्छति
vidāryāḥ sukṛtaṃ cūrṇaṃ svarasenaiva bhāvitam
sarpirmadhuyutaṃ līḍhvā daśa strīradhigacchati
- 24
एवमामलकं चूर्णं स्वरसेनैव भावितम्
शर्करामधुसर्पिर्भिर्युक्तं लीढ्वा पयः पिबेत्
evamāmalakaṃ cūrṇaṃ svarasenaiva bhāvitam
śarkarāmadhusarpirbhiryuktaṃ līḍhvā payaḥ pibet
- 25
एतेनाशीतिवर्षो ऽपि युवेव परिहृष्यति
पिप्पलीलवणोपेते बस्ताण्डे घृतसाधिते
etenāśītivarṣo 'pi yuveva parihṛṣyati
pippalīlavaṇopete bastāṇḍe ghṛtasādhite
- 26
शिशुमारस्य वा खादेत्ते तु वाजीकरे भृशम्
कुलीरकूर्मनक्राणामण्डान्येवं तु भक्षयेत्
śiśumārasya vā khādette tu vājīkare bhṛśam
kulīrakūrmanakrāṇāmaṇḍānyevaṃ tu bhakṣayet
- 27
महिषर्षभबस्तानां पिबेच्छुक्राणि वा नरः
अश्वत्थफलमूलत्वक्शुङ्गासिद्धं पयो नरः
mahiṣarṣabhabastānāṃ pibecchukrāṇi vā naraḥ
aśvatthaphalamūlatvakśuṅgāsiddhaṃ payo naraḥ
- 28
पीत्वा सशर्कराक्षौद्रं कुलिङ्ग इव हृष्यति
विदारिमूलकल्कं तु शृतेन पयसा नरः
pītvā saśarkarākṣaudraṃ kuliṅga iva hṛṣyati
vidārimūlakalkaṃ tu śṛtena payasā naraḥ
- 29
उडुम्बरसमं पीत्वा वृद्धो ऽपि तरुणायते
माषाणां पलमेकं तु संयुक्तं क्षौद्रसर्पिषा
uḍumbarasamaṃ pītvā vṛddho 'pi taruṇāyate
māṣāṇāṃ palamekaṃ tu saṃyuktaṃ kṣaudrasarpiṣā
- 30
अवलिह्य पयः पीत्वा तेन वाजी भवेन्नरः
क्षीरपक्वांस्तु गोधूमानात्मगुप्ताफलैः सह
avalihya payaḥ pītvā tena vājī bhavennaraḥ
kṣīrapakvāṃstu godhūmānātmaguptāphalaiḥ saha

