44 shlokas
- 1
श्रीभगवान् उवाच
योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे
मनो येनैव विधिना प्रसन्नं याति सत्पथम्
śrībhagavān uvāca
yogasya lakṣaṇaṃ vakṣye sabījasya nṛpātmaje
mano yenaiva vidhinā prasannaṃ yāti satpatham
- 2
स्वधर्माचरणं शक्त्या विधर्माच्च निवर्तनम्
दैवाल्लब्धेन संतोष आत्मविच्चरणार्चनम्
svadharmācaraṇaṃ śaktyā vidharmācca nivartanam
daivāllabdhena saṃtoṣa ātmaviccaraṇārcanam
- 3
ग्राम्यधर्मनिवृत्तिश्च मोक्षधर्मरतिस्तथा
मितमेध्यादनं शश्वद्विविक्तक्षेमसेवनम्
grāmyadharmanivṛttiśca mokṣadharmaratistathā
mitamedhyādanaṃ śaśvadviviktakṣemasevanam
- 4
अहिंसा सत्यम् अस्तेयं यावदर्थपरिग्रहः
ब्रह्मचर्यं तपः शौचं स्वाध्यायः पुरुषार्चनम्
ahiṃsā satyam asteyaṃ yāvadarthaparigrahaḥ
brahmacaryaṃ tapaḥ śaucaṃ svādhyāyaḥ puruṣārcanam
- 5
मौनं सदासनजयः स्थैर्यं प्राणजयः शनैः
प्रत्याहारश्चेन्द्रियाणां विषयान्मनसा हृदि
maunaṃ sadāsanajayaḥ sthairyaṃ prāṇajayaḥ śanaiḥ
pratyāhāraścendriyāṇāṃ viṣayānmanasā hṛdi
- 6
स्वधिष्ण्यानाम् एकदेशे मनसा प्राणधारणम्
वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथात्मनः
svadhiṣṇyānām ekadeśe manasā prāṇadhāraṇam
vaikuṇṭhalīlābhidhyānaṃ samādhānaṃ tathātmanaḥ
- 7
एतैर् अन्यैश्च पथिभिर्मनो दुष्टम् असत्पथम्
बुद्ध्या युञ्जीत शनकैर्जितप्राणो ह्य् अतन्द्रितः
etair anyaiśca pathibhirmano duṣṭam asatpatham
buddhyā yuñjīta śanakairjitaprāṇo hy atandritaḥ
- 8
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य विजितासन आसनम्
तस्मिन्स्वस्ति समासीन ऋजुकायः समभ्यसेत्
śucau deśe pratiṣṭhāpya vijitāsana āsanam
tasminsvasti samāsīna ṛjukāyaḥ samabhyaset
- 9
प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकैः
प्रतिकूलेन वा चित्तं यथा स्थिरम् अचञ्चलम्
prāṇasya śodhayenmārgaṃ pūrakumbhakarecakaiḥ
pratikūlena vā cittaṃ yathā sthiram acañcalam
- 10
मनो ऽचिरात्स्याद्विरजं जितश्वासस्य योगिनः
वाय्वग्निभ्यां यथा लोहं ध्मातं त्यजति वै मलम्
mano 'cirātsyādvirajaṃ jitaśvāsasya yoginaḥ
vāyvagnibhyāṃ yathā lohaṃ dhmātaṃ tyajati vai malam
- 11
प्राणायामैर्दहेद्दोषान्धारणाभिश्च किल्बिषान्
प्रत्याहारेण संसर्गान्ध्यानेनानीश्वरान्गुणान्
prāṇāyāmairdaheddoṣāndhāraṇābhiśca kilbiṣān
pratyāhāreṇa saṃsargāndhyānenānīśvarānguṇān
- 12
यदा मनः स्वं विरजं योगेन सुसमाहितम्
काष्ठां भगवतो ध्यायेत्स्वनासाग्रावलोकनः
yadā manaḥ svaṃ virajaṃ yogena susamāhitam
kāṣṭhāṃ bhagavato dhyāyetsvanāsāgrāvalokanaḥ
- 13
प्रसन्नवदनाम्भोजं पद्मगर्भारुणेक्षणम्
नीलोत्पलदलश्यामं शङ्खचक्रगदाधरम्
prasannavadanāmbhojaṃ padmagarbhāruṇekṣaṇam
nīlotpaladalaśyāmaṃ śaṅkhacakragadādharam
- 14
लसत्पङ्कजकिञ्जल्कपीतकौशेयवाससम्
श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकंधरम्
lasatpaṅkajakiñjalkapītakauśeyavāsasam
śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhāmuktakaṃdharam
- 15
मत्तद्विरेफकलया परीतं वनमालया
परार्ध्यहारवलयकिरीटाङ्गदनूपुरम्
mattadvirephakalayā parītaṃ vanamālayā
parārdhyahāravalayakirīṭāṅgadanūpuram
- 16
काञ्चीगुणोल्लसच्छ्रोणिं हृदयाम्भोजविष्टरम्
दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम्
kāñcīguṇollasacchroṇiṃ hṛdayāmbhojaviṣṭaram
darśanīyatamaṃ śāntaṃ manonayanavardhanam
- 17
अपीच्यदर्शनं शश्वत्सर्वलोकनमस्कृतम्
सन्तं वयसि कैशोरे भृत्यानुग्रहकातरम्
apīcyadarśanaṃ śaśvatsarvalokanamaskṛtam
santaṃ vayasi kaiśore bhṛtyānugrahakātaram
- 18
कीर्तन्यतीर्थयशसं पुण्यश्लोकयशस्करम्
ध्यायेद्देवं समग्राङ्गं यावन्न च्यवते मनः
kīrtanyatīrthayaśasaṃ puṇyaślokayaśaskaram
dhyāyeddevaṃ samagrāṅgaṃ yāvanna cyavate manaḥ
- 19
स्थितं व्रजन्तम् आसीनं शयानं वा गुहाशयम्
प्रेक्षणीयेहितं ध्यायेच्छुद्धभावेन चेतसा
sthitaṃ vrajantam āsīnaṃ śayānaṃ vā guhāśayam
prekṣaṇīyehitaṃ dhyāyecchuddhabhāvena cetasā
- 20
तस्मिन्लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम्
विलक्ष्यैकत्र संयुञ्ज्याद् अङ्गे भगवतो मुनिः
tasminlabdhapadaṃ cittaṃ sarvāvayavasaṃsthitam
vilakṣyaikatra saṃyuñjyād aṅge bhagavato muniḥ
- 21
संचिन्तयेद्भगवतश्चरणारविन्दं वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहलाञ्छनाढ्यम्
उत्तुङ्गरक्तविलसन्नखचक्रवालज्योत्स्नाभिर् आहतमहद्धृदयान्धकारम्
saṃcintayedbhagavataścaraṇāravindaṃ vajrāṅkuśadhvajasaroruhalāñchanāḍhyam
uttuṅgaraktavilasannakhacakravālajyotsnābhir āhatamahaddhṛdayāndhakāram
- 22
यच्छौचनिःसृतसरित्प्रवरोदकेन तीर्थेन मूर्ध्न्य् अधिकृतेन शिवः शिवो ऽभूत्
ध्यातुर्मनःशमलशैलनिसृष्टवज्रं ध्यायेच्चिरं भगवतश्चरणारविन्दम्
yacchaucaniḥsṛtasaritpravarodakena tīrthena mūrdhny adhikṛtena śivaḥ śivo 'bhūt
dhyāturmanaḥśamalaśailanisṛṣṭavajraṃ dhyāyecciraṃ bhagavataścaraṇāravindam
- 23
जानुद्वयं जलजलोचनया जनन्या लक्ष्म्याखिलस्य सुरवन्दितया विधातुः
ऊर्वोर्निधाय करपल्लवरोचिषा यत्संलालितं हृदि विभोर् अभवस्य कुर्यात्
jānudvayaṃ jalajalocanayā jananyā lakṣmyākhilasya suravanditayā vidhātuḥ
ūrvornidhāya karapallavarociṣā yatsaṃlālitaṃ hṛdi vibhor abhavasya kuryāt
- 24
ऊरू सुपर्णभुजयोर् अधि शोभमानाव् ओजोनिधी अतसिकाकुसुमावभासौ
व्यालम्बिपीतवरवाससि वर्तमानकाञ्चीकलापपरिरम्भि नितम्बबिम्बम्
ūrū suparṇabhujayor adhi śobhamānāv ojonidhī atasikākusumāvabhāsau
vyālambipītavaravāsasi vartamānakāñcīkalāpaparirambhi nitambabimbam
- 25
नाभिह्रदं भुवनकोशगुहोदरस्थं यत्रात्मयोनिधिषणाखिललोकपद्मम्
व्यूढं हरिन्मणिवृषस्तनयोर् अमुष्य ध्यायेद्द्वयं विशदहारमयूखगौरम्
nābhihradaṃ bhuvanakośaguhodarasthaṃ yatrātmayonidhiṣaṇākhilalokapadmam
vyūḍhaṃ harinmaṇivṛṣastanayor amuṣya dhyāyeddvayaṃ viśadahāramayūkhagauram
- 26
वक्षो ऽधिवासम् ऋषभस्य महाविभूतेः पुंसां मनोनयननिर्वृतिम् आदधानम्
कण्ठं च कौस्तुभमणेर् अधिभूषणार्थं कुर्यान्मनस्य् अखिललोकनमस्कृतस्य
vakṣo 'dhivāsam ṛṣabhasya mahāvibhūteḥ puṃsāṃ manonayananirvṛtim ādadhānam
kaṇṭhaṃ ca kaustubhamaṇer adhibhūṣaṇārthaṃ kuryānmanasy akhilalokanamaskṛtasya
- 27
बाहूंश्च मन्दरगिरेः परिवर्तनेन निर्णिक्तबाहुवलयान् अधिलोकपालान्
संचिन्तयेद्दशशतारम् असह्यतेजः शङ्खं च तत्करसरोरुहराजहंसम्
bāhūṃśca mandaragireḥ parivartanena nirṇiktabāhuvalayān adhilokapālān
saṃcintayeddaśaśatāram asahyatejaḥ śaṅkhaṃ ca tatkarasaroruharājahaṃsam
- 28
कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत दिग्धाम् अरातिभटशोणितकर्दमेन
मालां मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टां चैत्यस्य तत्त्वम् अमलं मणिम् अस्य कण्ठे
kaumodakīṃ bhagavato dayitāṃ smareta digdhām arātibhaṭaśoṇitakardamena
mālāṃ madhuvratavarūthagiropaghuṣṭāṃ caityasya tattvam amalaṃ maṇim asya kaṇṭhe
- 29
भृत्यानुकम्पितधियेह गृहीतमूर्तेः संचिन्तयेद्भगवतो वदनारविन्दम्
यद्विस्फुरन्मकरकुण्डलवल्गितेन विद्योतितामलकपोलम् उदारनासम्
bhṛtyānukampitadhiyeha gṛhītamūrteḥ saṃcintayedbhagavato vadanāravindam
yadvisphuranmakarakuṇḍalavalgitena vidyotitāmalakapolam udāranāsam
- 30
यच्छ्रीनिकेतम् अलिभिः परिसेव्यमानं भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम्
मीनद्वयाश्रयम् अधिक्षिपद् अब्जनेत्रं ध्यायेन्मनोमयम् अतन्द्रित उल्लसद्भ्रु
yacchrīniketam alibhiḥ parisevyamānaṃ bhūtyā svayā kuṭilakuntalavṛndajuṣṭam
mīnadvayāśrayam adhikṣipad abjanetraṃ dhyāyenmanomayam atandrita ullasadbhru

