37 shlokas
- 1
ब्रह्मोवाच
इति तद्गृणतां तेषां मुनीनां योगधर्मिणाम्
प्रतिनन्द्य जगादेदं विकुण्ठनिलयो विभुः
brahmovāca
iti tadgṛṇatāṃ teṣāṃ munīnāṃ yogadharmiṇām
pratinandya jagādedaṃ vikuṇṭhanilayo vibhuḥ
- 2
श्रीभगवान् उवाच
एतौ तौ पार्षदौ मह्यं जयो विजय एव च
कदर्थीकृत्य मां यद्वो बह्व् अक्राताम् अतिक्रमम्
śrībhagavān uvāca
etau tau pārṣadau mahyaṃ jayo vijaya eva ca
kadarthīkṛtya māṃ yadvo bahv akrātām atikramam
- 3
यस्त्व् एतयोर्धृतो दण्डो भवद्भिर्माम् अनुव्रतैः
स एवानुमतो ऽस्माभिर्मुनयो देवहेलनात्
yastv etayordhṛto daṇḍo bhavadbhirmām anuvrataiḥ
sa evānumato 'smābhirmunayo devahelanāt
- 4
तद्वः प्रसादयाम्य् अद्य ब्रह्म दैवं परं हि मे
तद्धीत्य् आत्मकृतं मन्ये यत्स्वपुंभिर् असत्कृताः
tadvaḥ prasādayāmy adya brahma daivaṃ paraṃ hi me
taddhīty ātmakṛtaṃ manye yatsvapuṃbhir asatkṛtāḥ
- 5
यन्नामानि च गृह्णाति लोको भृत्ये कृतागसि
सो ऽसाधुवादस्तत्कीर्तिं हन्ति त्वचम् इवामयः
yannāmāni ca gṛhṇāti loko bhṛtye kṛtāgasi
so 'sādhuvādastatkīrtiṃ hanti tvacam ivāmayaḥ
- 6
यस्यामृतामलयशःश्रवणावगाहः सद्यः पुनाति जगद् आश्वपचाद्विकुण्ठः
सो ऽहं भवद्भ्य उपलब्धसुतीर्थकीर्तिश्छिन्द्यां स्वबाहुम् अपि वः प्रतिकूलवृत्तिम्
yasyāmṛtāmalayaśaḥśravaṇāvagāhaḥ sadyaḥ punāti jagad āśvapacādvikuṇṭhaḥ
so 'haṃ bhavadbhya upalabdhasutīrthakīrtiśchindyāṃ svabāhum api vaḥ pratikūlavṛttim
- 7
यत्सेवया चरणपद्मपवित्ररेणुं सद्यः क्षताखिलमलं प्रतिलब्धशीलम्
न श्रीर्विरक्तम् अपि मां विजहाति यस्याः प्रेक्षालवार्थ इतरे नियमान्वहन्ति
yatsevayā caraṇapadmapavitrareṇuṃ sadyaḥ kṣatākhilamalaṃ pratilabdhaśīlam
na śrīrviraktam api māṃ vijahāti yasyāḥ prekṣālavārtha itare niyamānvahanti
- 8
नाहं तथाद्मि यजमानहविर्विताने श्च्योतद्घृतप्लुतम् अदन्हुतभुङ्मुखेन
यद्ब्राह्मणस्य मुखतश्चरतो ऽनुघासं तुष्टस्य मय्य् अवहितैर्निजकर्मपाकैः
nāhaṃ tathādmi yajamānahavirvitāne ścyotadghṛtaplutam adanhutabhuṅmukhena
yadbrāhmaṇasya mukhataścarato 'nughāsaṃ tuṣṭasya mayy avahitairnijakarmapākaiḥ
- 9
येषां बिभर्म्य् अहम् अखण्डविकुण्ठयोगमायाविभूतिर् अमलाङ्घ्रिरजः किरीटैः
विप्रांस्तु को न विषहेत यदर्हणाम्भः सद्यः पुनाति सहचन्द्रललामलोकान्
yeṣāṃ bibharmy aham akhaṇḍavikuṇṭhayogamāyāvibhūtir amalāṅghrirajaḥ kirīṭaiḥ
viprāṃstu ko na viṣaheta yadarhaṇāmbhaḥ sadyaḥ punāti sahacandralalāmalokān
- 10
ये मे तनूर्द्विजवरान्दुहतीर्मदीया भूतान्य् अलब्धशरणानि च भेदबुद्ध्या
द्रक्ष्यन्त्य् अघक्षतदृशो ह्य् अहिमन्यवस्तान्गृध्रा रुषा मम कुषन्त्य् अधिदण्डनेतुः
ye me tanūrdvijavarānduhatīrmadīyā bhūtāny alabdhaśaraṇāni ca bhedabuddhyā
drakṣyanty aghakṣatadṛśo hy ahimanyavastāngṛdhrā ruṣā mama kuṣanty adhidaṇḍanetuḥ
- 11
ये ब्राह्मणान्मयि धिया क्षिपतो ऽर्चयन्तस्तुष्यद्धृदः स्मितसुधोक्षितपद्मवक्त्राः
वाण्यानुरागकलयात्मजवद्गृणन्तः संबोधयन्त्य् अहम् इवाहम् उपाहृतस्तैः
ye brāhmaṇānmayi dhiyā kṣipato 'rcayantastuṣyaddhṛdaḥ smitasudhokṣitapadmavaktrāḥ
vāṇyānurāgakalayātmajavadgṛṇantaḥ saṃbodhayanty aham ivāham upāhṛtastaiḥ
- 12
तन्मे स्वभर्तुर् अवसायम् अलक्षमाणौ युष्मद्व्यतिक्रमगतिं प्रतिपद्य सद्यः
भूयो ममान्तिकम् इतां तद् अनुग्रहो मे यत्कल्पताम् अचिरतो भृतयोर्विवासः
tanme svabhartur avasāyam alakṣamāṇau yuṣmadvyatikramagatiṃ pratipadya sadyaḥ
bhūyo mamāntikam itāṃ tad anugraho me yatkalpatām acirato bhṛtayorvivāsaḥ
- 13
ब्रह्मोवाच
अथ तस्योशतीं देवीम् ऋषिकुल्यां सरस्वतीम्
नास्वाद्य मन्युदष्टानां तेषाम् आत्माप्य् अतृप्यत
brahmovāca
atha tasyośatīṃ devīm ṛṣikulyāṃ sarasvatīm
nāsvādya manyudaṣṭānāṃ teṣām ātmāpy atṛpyata
- 14
सतीं व्यादाय शृण्वन्तो लघ्वीं गुर्वर्थगह्वराम्
विगाह्यागाधगम्भीरां न विदुस्तच्चिकीर्षितम्
satīṃ vyādāya śṛṇvanto laghvīṃ gurvarthagahvarām
vigāhyāgādhagambhīrāṃ na vidustaccikīrṣitam
- 15
ते योगमाययारब्धपारमेष्ठ्यमहोदयम्
प्रोचुः प्राञ्जलयो विप्राः प्रहृष्टाः क्षुभितत्वचः
te yogamāyayārabdhapārameṣṭhyamahodayam
procuḥ prāñjalayo viprāḥ prahṛṣṭāḥ kṣubhitatvacaḥ
- 16
ऋषय ऊचुः
न वयं भगवन्विद्मस्तव देव चिकीर्षितम्
कृतो मे ऽनुग्रहश्चेति यद् अध्यक्षः प्रभाषसे
ṛṣaya ūcuḥ
na vayaṃ bhagavanvidmastava deva cikīrṣitam
kṛto me 'nugrahaśceti yad adhyakṣaḥ prabhāṣase
- 17
ब्रह्मण्यस्य परं दैवं ब्राह्मणाः किल ते प्रभो
विप्राणां देवदेवानां भगवान् आत्मदैवतम्
brahmaṇyasya paraṃ daivaṃ brāhmaṇāḥ kila te prabho
viprāṇāṃ devadevānāṃ bhagavān ātmadaivatam
- 18
त्वत्तः सनातनो धर्मो रक्ष्यते तनुभिस्तव
धर्मस्य परमो गुह्यो निर्विकारो भवान्मतः
tvattaḥ sanātano dharmo rakṣyate tanubhistava
dharmasya paramo guhyo nirvikāro bhavānmataḥ
- 19
तरन्ति ह्य् अञ्जसा मृत्युं निवृत्ता यदनुग्रहात्
योगिनः स भवान्किं स्विद् अनुगृह्येत यत्परैः
taranti hy añjasā mṛtyuṃ nivṛttā yadanugrahāt
yoginaḥ sa bhavānkiṃ svid anugṛhyeta yatparaiḥ
- 20
यं वै विभूतिर् उपयात्य् अनुवेलम् अन्यैर् अर्थार्थिभिः स्वशिरसा धृतपादरेणुः
धन्यार्पिताङ्घ्रितुलसीनवदामधाम्नो लोकं मधुव्रतपतेर् इव कामयाना
yaṃ vai vibhūtir upayāty anuvelam anyair arthārthibhiḥ svaśirasā dhṛtapādareṇuḥ
dhanyārpitāṅghritulasīnavadāmadhāmno lokaṃ madhuvratapater iva kāmayānā
- 21
यस्तां विविक्तचरितैर् अनुवर्तमानां नात्याद्रियत्परमभागवतप्रसङ्गः
स त्वं द्विजानुपथपुण्यरजःपुनीतः श्रीवत्सलक्ष्म किम् अगा भगभाजनस्त्वम्
yastāṃ viviktacaritair anuvartamānāṃ nātyādriyatparamabhāgavataprasaṅgaḥ
sa tvaṃ dvijānupathapuṇyarajaḥpunītaḥ śrīvatsalakṣma kim agā bhagabhājanastvam
- 22
धर्मस्य ते भगवतस्त्रियुग त्रिभिः स्वैः पद्भिश्चराचरम् इदं द्विजदेवतार्थम्
नूनं भृतं तदभिघाति रजस्तमश्च सत्त्वेन नो वरदया तनुवा निरस्य
dharmasya te bhagavatastriyuga tribhiḥ svaiḥ padbhiścarācaram idaṃ dvijadevatārtham
nūnaṃ bhṛtaṃ tadabhighāti rajastamaśca sattvena no varadayā tanuvā nirasya
- 23
न त्वं द्विजोत्तमकुलं यदि हात्मगोपं गोप्ता वृषः स्वर्हणेन ससूनृतेन
तर्ह्य् एव नङ्क्ष्यति शिवस्तव देव पन्था लोको ऽग्रहीष्यद् ऋषभस्य हि तत्प्रमाणम्
na tvaṃ dvijottamakulaṃ yadi hātmagopaṃ goptā vṛṣaḥ svarhaṇena sasūnṛtena
tarhy eva naṅkṣyati śivastava deva panthā loko 'grahīṣyad ṛṣabhasya hi tatpramāṇam
- 24
तत्ते ऽनभीष्टम् इव सत्त्वनिधेर्विधित्सोः क्षेमं जनाय निजशक्तिभिर् उद्धृतारेः
नैतावता त्र्यधिपतेर्बत विश्वभर्तुस्तेजः क्षतं त्व् अवनतस्य स ते विनोदः
tatte 'nabhīṣṭam iva sattvanidhervidhitsoḥ kṣemaṃ janāya nijaśaktibhir uddhṛtāreḥ
naitāvatā tryadhipaterbata viśvabhartustejaḥ kṣataṃ tv avanatasya sa te vinodaḥ
- 25
यं वानयोर्दमम् अधीश भवान्विधत्ते वृत्तिं नु वा तद् अनुमन्महि निर्व्यलीकम्
अस्मासु वा य उचितो ध्रियतां स दण्डो ये ऽनागसौ वयम् अयुङ्क्ष्महि किल्बिषेण
yaṃ vānayordamam adhīśa bhavānvidhatte vṛttiṃ nu vā tad anumanmahi nirvyalīkam
asmāsu vā ya ucito dhriyatāṃ sa daṇḍo ye 'nāgasau vayam ayuṅkṣmahi kilbiṣeṇa
- 26
श्रीभगवान् उवाच
एतौ सुरेतरगतिं प्रतिपद्य सद्यः संरम्भसम्भृतसमाध्यनुबद्धयोगौ
भूयः सकाशम् उपयास्यत आशु यो वः शापो मयैव निमितस्तद् अवेत विप्राः
śrībhagavān uvāca
etau suretaragatiṃ pratipadya sadyaḥ saṃrambhasambhṛtasamādhyanubaddhayogau
bhūyaḥ sakāśam upayāsyata āśu yo vaḥ śāpo mayaiva nimitastad aveta viprāḥ
- 27
ब्रह्मोवाच
अथ ते मुनयो दृष्ट्वा नयनानन्दभाजनम्
वैकुण्ठं तदधिष्ठानं विकुण्ठं च स्वयम्प्रभम्
brahmovāca
atha te munayo dṛṣṭvā nayanānandabhājanam
vaikuṇṭhaṃ tadadhiṣṭhānaṃ vikuṇṭhaṃ ca svayamprabham
- 28
भगवन्तं परिक्रम्य प्रणिपत्यानुमान्य च
प्रतिजग्मुः प्रमुदिताः शंसन्तो वैष्णवीं श्रियम्
bhagavantaṃ parikramya praṇipatyānumānya ca
pratijagmuḥ pramuditāḥ śaṃsanto vaiṣṇavīṃ śriyam
- 29
भगवान् अनुगाव् आह यातं मा भैष्टम् अस्तु शम्
ब्रह्मतेजः समर्थो ऽपि हन्तुं नेच्छे मतं तु मे
bhagavān anugāv āha yātaṃ mā bhaiṣṭam astu śam
brahmatejaḥ samartho 'pi hantuṃ necche mataṃ tu me
- 30
एतत्पुरैव निर्दिष्टं रमया क्रुद्धया यदा
पुरापवारिता द्वारि विशन्ती मय्य् उपारते
etatpuraiva nirdiṣṭaṃ ramayā kruddhayā yadā
purāpavāritā dvāri viśantī mayy upārate

