56 shlokas
- 1
विदुर उवाच
स्वायम्भुवस्य च मनोर् अंशः परमसंमतः
कथ्यतां भगवन्यत्र मैथुनेनैधिरे प्रजाः
vidura uvāca
svāyambhuvasya ca manor aṃśaḥ paramasaṃmataḥ
kathyatāṃ bhagavanyatra maithunenaidhire prajāḥ
- 2
प्रियव्रतोत्तानपादौ सुतौ स्वायम्भुवस्य वै
यथाधर्मं जुगुपतुः सप्तद्वीपवतीं महीम्
priyavratottānapādau sutau svāyambhuvasya vai
yathādharmaṃ jugupatuḥ saptadvīpavatīṃ mahīm
- 3
तस्य वै दुहिता ब्रह्मन्देवहूतीति विश्रुता
पत्नी प्रजापतेर् उक्ता कर्दमस्य त्वयानघ
tasya vai duhitā brahmandevahūtīti viśrutā
patnī prajāpater uktā kardamasya tvayānagha
- 4
तस्यां स वै महायोगी युक्तायां योगलक्षणैः
ससर्ज कतिधा वीर्यं तन्मे शुश्रूषवे वद
tasyāṃ sa vai mahāyogī yuktāyāṃ yogalakṣaṇaiḥ
sasarja katidhā vīryaṃ tanme śuśrūṣave vada
- 5
रुचिर्यो भगवान्ब्रह्मन्दक्षो वा ब्रह्मणः सुतः
यथा ससर्ज भूतानि लब्ध्वा भार्यां च मानवीम्
ruciryo bhagavānbrahmandakṣo vā brahmaṇaḥ sutaḥ
yathā sasarja bhūtāni labdhvā bhāryāṃ ca mānavīm
- 6
मैत्रेय उवाच
प्रजाः सृजेति भगवान्कर्दमो ब्रह्मणोदितः
सरस्वत्यां तपस्तेपे सहस्राणां समा दश
maitreya uvāca
prajāḥ sṛjeti bhagavānkardamo brahmaṇoditaḥ
sarasvatyāṃ tapastepe sahasrāṇāṃ samā daśa
- 7
ततः समाधियुक्तेन क्रियायोगेन कर्दमः
सम्प्रपेदे हरिं भक्त्या प्रपन्नवरदाशुषम्
tataḥ samādhiyuktena kriyāyogena kardamaḥ
samprapede hariṃ bhaktyā prapannavaradāśuṣam
- 8
तावत्प्रसन्नो भगवान्पुष्कराक्षः कृते युगे
दर्शयामास तं क्षत्तः शाब्दं ब्रह्म दधद्वपुः
tāvatprasanno bhagavānpuṣkarākṣaḥ kṛte yuge
darśayāmāsa taṃ kṣattaḥ śābdaṃ brahma dadhadvapuḥ
- 9
स तं विरजम् अर्काभं सितपद्मोत्पलस्रजम्
स्निग्धनीलालकव्रातवक्त्राब्जं विरजो ऽम्बरम्
sa taṃ virajam arkābhaṃ sitapadmotpalasrajam
snigdhanīlālakavrātavaktrābjaṃ virajo 'mbaram
- 10
किरीटिनं कुण्डलिनं शङ्खचक्रगदाधरम्
श्वेतोत्पलक्रीडनकं मनःस्पर्शस्मितेक्षणम्
kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ śaṅkhacakragadādharam
śvetotpalakrīḍanakaṃ manaḥsparśasmitekṣaṇam
- 11
विन्यस्तचरणाम्भोजम् अंसदेशे गरुत्मतः
दृष्ट्वा खे ऽवस्थितं वक्षःश्रियं कौस्तुभकंधरम्
vinyastacaraṇāmbhojam aṃsadeśe garutmataḥ
dṛṣṭvā khe 'vasthitaṃ vakṣaḥśriyaṃ kaustubhakaṃdharam
- 12
जातहर्षो ऽपतन्मूर्ध्ना क्षितौ लब्धमनोरथः
गीर्भिस्त्व् अभ्यगृणात्प्रीतिस्वभावात्मा कृताञ्जलिः
jātaharṣo 'patanmūrdhnā kṣitau labdhamanorathaḥ
gīrbhistv abhyagṛṇātprītisvabhāvātmā kṛtāñjaliḥ
- 13
ऋषिर् उवाच
जुष्टं बताद्याखिलसत्त्वराशेः सांसिद्ध्यम् अक्ष्णोस्तव दर्शनान्नः
यद्दर्शनं जन्मभिर् ईड्य सद्भिर् आशासते योगिनो रूढयोगाः
ṛṣir uvāca
juṣṭaṃ batādyākhilasattvarāśeḥ sāṃsiddhyam akṣṇostava darśanānnaḥ
yaddarśanaṃ janmabhir īḍya sadbhir āśāsate yogino rūḍhayogāḥ
- 14
ये मायया ते हतमेधसस्त्वत्पादारविन्दं भवसिन्धुपोतम्
उपासते कामलवाय तेषां रासीश कामान्निरये ऽपि ये स्युः
ye māyayā te hatamedhasastvatpādāravindaṃ bhavasindhupotam
upāsate kāmalavāya teṣāṃ rāsīśa kāmānniraye 'pi ye syuḥ
- 15
तथा स चाहं परिवोढुकामः समानशीलां गृहमेधधेनुम्
उपेयिवान्मूलम् अशेषमूलं दुराशयः कामदुघाङ्घ्रिपस्य
tathā sa cāhaṃ parivoḍhukāmaḥ samānaśīlāṃ gṛhamedhadhenum
upeyivānmūlam aśeṣamūlaṃ durāśayaḥ kāmadughāṅghripasya
- 16
प्रजापतेस्ते वचसाधीश तन्त्या लोकः किलायं कामहतो ऽनुबद्धः
अहं च लोकानुगतो वहामि बलिं च शुक्लानिमिषाय तुभ्यम्
prajāpateste vacasādhīśa tantyā lokaḥ kilāyaṃ kāmahato 'nubaddhaḥ
ahaṃ ca lokānugato vahāmi baliṃ ca śuklānimiṣāya tubhyam
- 17
लोकांश्च लोकानुगतान्पशूंश्च हित्वा श्रितास्ते चरणातपत्रम्
परस्परं त्वद्गुणवादसीधुपीयूषनिर्यापितदेहधर्माः
lokāṃśca lokānugatānpaśūṃśca hitvā śritāste caraṇātapatram
parasparaṃ tvadguṇavādasīdhupīyūṣaniryāpitadehadharmāḥ
- 18
न ते ऽजराक्षभ्रमिर् आयुर् एषां त्रयोदशारं त्रिशतं षष्टिपर्व
षण्नेम्य् अनन्तच्छदि यत्त्रिनाभि करालस्रोतो जगद् आच्छिद्य धावत्
na te 'jarākṣabhramir āyur eṣāṃ trayodaśāraṃ triśataṃ ṣaṣṭiparva
ṣaṇnemy anantacchadi yattrinābhi karālasroto jagad ācchidya dhāvat
- 19
एकः स्वयं सन्जगतः सिसृक्षयाद्वितीययात्मन्न् अधियोगमायया
सृजस्य् अदः पासि पुनर्ग्रसिष्यसे यथोर्णनाभिर्भगवन्स्वशक्तिभिः
ekaḥ svayaṃ sanjagataḥ sisṛkṣayādvitīyayātmann adhiyogamāyayā
sṛjasy adaḥ pāsi punargrasiṣyase yathorṇanābhirbhagavansvaśaktibhiḥ
- 20
नैतद्बताधीश पदं तवेप्सितं यन्मायया नस्तनुषे भूतसूक्ष्मम्
अनुग्रहायास्त्व् अपि यर्हि मायया लसत्तुलस्या भगवान्विलक्षितः
naitadbatādhīśa padaṃ tavepsitaṃ yanmāyayā nastanuṣe bhūtasūkṣmam
anugrahāyāstv api yarhi māyayā lasattulasyā bhagavānvilakṣitaḥ
- 21
तं त्वानुभूत्योपरतक्रियार्थं स्वमायया वर्तितलोकतन्त्रम्
नमाम्य् अभीक्ष्णं नमनीयपादसरोजम् अल्पीयसि कामवर्षम्
taṃ tvānubhūtyoparatakriyārthaṃ svamāyayā vartitalokatantram
namāmy abhīkṣṇaṃ namanīyapādasarojam alpīyasi kāmavarṣam
- 22
ऋषिर् उवाच
इत्य् अव्यलीकं प्रणुतो ऽब्जनाभस्तम् आबभाषे वचसामृतेन
सुपर्णपक्षोपरि रोचमानः प्रेमस्मितोद्वीक्षणविभ्रमद्भ्रूः
ṛṣir uvāca
ity avyalīkaṃ praṇuto 'bjanābhastam ābabhāṣe vacasāmṛtena
suparṇapakṣopari rocamānaḥ premasmitodvīkṣaṇavibhramadbhrūḥ
- 23
श्रीभगवान् उवाच
विदित्वा तव चैत्यं मे पुरैव समयोजि तत्
यदर्थम् आत्मनियमैस्त्वयैवाहं समर्चितः
śrībhagavān uvāca
viditvā tava caityaṃ me puraiva samayoji tat
yadartham ātmaniyamaistvayaivāhaṃ samarcitaḥ
- 24
न वै जातु मृषैव स्यात्प्रजाध्यक्ष मदर्हणम्
भवद्विधेष्व् अतितरां मयि संगृभितात्मनाम्
na vai jātu mṛṣaiva syātprajādhyakṣa madarhaṇam
bhavadvidheṣv atitarāṃ mayi saṃgṛbhitātmanām
- 25
प्रजापतिसुतः सम्राण्मनुर्विख्यातमङ्गलः
ब्रह्मावर्तं यो ऽधिवसन्शास्ति सप्तार्णवां महीम्
prajāpatisutaḥ samrāṇmanurvikhyātamaṅgalaḥ
brahmāvartaṃ yo 'dhivasanśāsti saptārṇavāṃ mahīm
- 26
स चेह विप्र राजर्षिर्महिष्या शतरूपया
आयास्यति दिदृक्षुस्त्वां परश्वो धर्मकोविदः
sa ceha vipra rājarṣirmahiṣyā śatarūpayā
āyāsyati didṛkṣustvāṃ paraśvo dharmakovidaḥ
- 27
आत्मजाम् असितापाङ्गीं वयःशीलगुणान्विताम्
मृगयन्तीं पतिं दास्यत्य् अनुरूपाय ते प्रभो
ātmajām asitāpāṅgīṃ vayaḥśīlaguṇānvitām
mṛgayantīṃ patiṃ dāsyaty anurūpāya te prabho
- 28
समाहितं ते हृदयं यत्रेमान्परिवत्सरान्
सा त्वां ब्रह्मन्नृपवधूः कामम् आशु भजिष्यति
samāhitaṃ te hṛdayaṃ yatremānparivatsarān
sā tvāṃ brahmannṛpavadhūḥ kāmam āśu bhajiṣyati
- 29
या त आत्मभृतं वीर्यं नवधा प्रसविष्यति
वीर्ये त्वदीये ऋषय आधास्यन्त्य् अञ्जसात्मनः
yā ta ātmabhṛtaṃ vīryaṃ navadhā prasaviṣyati
vīrye tvadīye ṛṣaya ādhāsyanty añjasātmanaḥ
- 30
त्वं च सम्यग् अनुष्ठाय निदेशं म उशत्तमः
मयि तीर्थीकृताशेषक्रियार्थो मां प्रपत्स्यसे
tvaṃ ca samyag anuṣṭhāya nideśaṃ ma uśattamaḥ
mayi tīrthīkṛtāśeṣakriyārtho māṃ prapatsyase

