34 shlokas
- 1
श्रीशुक उवाच
इति भागवतः पृष्टः क्षत्त्रा वार्त्तां प्रियाश्रयाम्
प्रतिवक्तुं न चोत्सेह औत्कण्ठ्यात्स्मारितेश्वरः
śrīśuka uvāca
iti bhāgavataḥ pṛṣṭaḥ kṣattrā vārttāṃ priyāśrayām
prativaktuṃ na cotseha autkaṇṭhyātsmāriteśvaraḥ
- 2
यः पञ्चहायनो मात्रा प्रातराशाय याचितः
तन्नैच्छद्रचयन्यस्य सपर्यां बाललीलया
yaḥ pañcahāyano mātrā prātarāśāya yācitaḥ
tannaicchadracayanyasya saparyāṃ bālalīlayā
- 3
स कथं सेवया तस्य कालेन जरसं गतः
पृष्टो वार्त्तां प्रतिब्रूयाद्भर्तुः पादाव् अनुस्मरन्
sa kathaṃ sevayā tasya kālena jarasaṃ gataḥ
pṛṣṭo vārttāṃ pratibrūyādbhartuḥ pādāv anusmaran
- 4
स मुहूर्तम् अभूत्तूष्णीं कृष्णाङ्घ्रिसुधया भृशम्
तीव्रेण भक्तियोगेन निमग्नः साधु निर्वृतः
sa muhūrtam abhūttūṣṇīṃ kṛṣṇāṅghrisudhayā bhṛśam
tīvreṇa bhaktiyogena nimagnaḥ sādhu nirvṛtaḥ
- 5
पुलकोद्भिन्नसर्वाङ्गो मुञ्चन्मीलद्दृशा शुचः
पूर्णार्थो लक्षितस्तेन स्नेहप्रसरसंप्लुतः
pulakodbhinnasarvāṅgo muñcanmīladdṛśā śucaḥ
pūrṇārtho lakṣitastena snehaprasarasaṃplutaḥ
- 6
शनकैर्भगवल्लोकान्नृलोकं पुनर् आगतः
विमृज्य नेत्रे विदुरं प्रीत्याहोद्धव उत्स्मयन्
śanakairbhagavallokānnṛlokaṃ punar āgataḥ
vimṛjya netre viduraṃ prītyāhoddhava utsmayan
- 7
उद्धव उवाच
कृष्णद्युमणि निम्लोचे गीर्णेष्व् अजगरेण ह
किं नु नः कुशलं ब्रूयां गतश्रीषु गृहेष्व् अहम्
uddhava uvāca
kṛṣṇadyumaṇi nimloce gīrṇeṣv ajagareṇa ha
kiṃ nu naḥ kuśalaṃ brūyāṃ gataśrīṣu gṛheṣv aham
- 8
दुर्भगो बत लोको ऽयं यदवो नितराम् अपि
ये संवसन्तो न विदुर्हरिं मीना इवोडुपम्
durbhago bata loko 'yaṃ yadavo nitarām api
ye saṃvasanto na vidurhariṃ mīnā ivoḍupam
- 9
इङ्गितज्ञाः पुरुप्रौढा एकारामाश्च सात्वताः
सात्वताम् ऋषभं सर्वे भूतावासम् अमंसत
iṅgitajñāḥ puruprauḍhā ekārāmāśca sātvatāḥ
sātvatām ṛṣabhaṃ sarve bhūtāvāsam amaṃsata
- 10
देवस्य मायया स्पृष्टा ये चान्यद् असदाश्रिताः
भ्राम्यते धीर्न तद्वाक्यैर् आत्मन्य् उप्तात्मनो हरौ
devasya māyayā spṛṣṭā ye cānyad asadāśritāḥ
bhrāmyate dhīrna tadvākyair ātmany uptātmano harau
- 11
प्रदर्श्यातप्ततपसाम् अवितृप्तदृशां नृणाम्
आदायान्तर् अधाद्यस्तु स्वबिम्बं लोकलोचनम्
pradarśyātaptatapasām avitṛptadṛśāṃ nṛṇām
ādāyāntar adhādyastu svabimbaṃ lokalocanam
- 12
यन्मर्त्यलीलौपयिकं स्वयोगमायाबलं दर्शयता गृहीतम्
विस्मापनं स्वस्य च सौभगर्द्धेः परं पदं भूषणभूषणाङ्गम्
yanmartyalīlaupayikaṃ svayogamāyābalaṃ darśayatā gṛhītam
vismāpanaṃ svasya ca saubhagarddheḥ paraṃ padaṃ bhūṣaṇabhūṣaṇāṅgam
- 13
यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः
कार्त्स्न्येन चाद्येह गतं विधातुर् अर्वाक्सृतौ कौशलम् इत्य् अमन्यत
yaddharmasūnorbata rājasūye nirīkṣya dṛksvastyayanaṃ trilokaḥ
kārtsnyena cādyeha gataṃ vidhātur arvāksṛtau kauśalam ity amanyata
- 14
व्रजस्त्रियो दृग्भिर् अनुप्रवृत्तधियो ऽवतस्थुः किल कृत्यशेषाः
vrajastriyo dṛgbhir anupravṛttadhiyo 'vatasthuḥ kila kṛtyaśeṣāḥ
- 15
स्वशान्तरूपेष्व् इतरैः स्वरूपैर् अभ्यर्द्यमानेष्व् अनुकम्पितात्मा
परावरेशो महदंशयुक्तो ह्य् अजो ऽपि जातो भगवान्यथाग्निः
svaśāntarūpeṣv itaraiḥ svarūpair abhyardyamāneṣv anukampitātmā
parāvareśo mahadaṃśayukto hy ajo 'pi jāto bhagavānyathāgniḥ
- 16
मां खेदयत्य् एतद् अजस्य जन्मविडम्बनं यद्वसुदेवगेहे
व्रजे च वासो ऽरिभयाद् इव स्वयं पुराद्व्यवात्सीद्यदनन्तवीर्यः
māṃ khedayaty etad ajasya janmaviḍambanaṃ yadvasudevagehe
vraje ca vāso 'ribhayād iva svayaṃ purādvyavātsīdyadanantavīryaḥ
- 17
दुनोति चेतः स्मरतो ममैतद्यद् आह पादाव् अभिवन्द्य पित्रोः
ताताम्ब कंसाद् उरुशङ्कितानां प्रसीदतं नो ऽकृतनिष्कृतीनाम्
dunoti cetaḥ smarato mamaitadyad āha pādāv abhivandya pitroḥ
tātāmba kaṃsād uruśaṅkitānāṃ prasīdataṃ no 'kṛtaniṣkṛtīnām
- 18
को वा अमुष्याङ्घ्रिसरोजरेणुं विस्मर्तुम् ईशीत पुमान्विजिघ्रन्
यो विस्फुरद्भ्रूविटपेन भूमेर्भारं कृतान्तेन तिरश्चकार
ko vā amuṣyāṅghrisarojareṇuṃ vismartum īśīta pumānvijighran
yo visphuradbhrūviṭapena bhūmerbhāraṃ kṛtāntena tiraścakāra
- 19
दृष्टा भवद्भिर्ननु राजसूये चैद्यस्य कृष्णं द्विषतो ऽपि सिद्धिः
यां योगिनः संस्पृहयन्ति सम्यग्योगेन कस्तद्विरहं सहेत
dṛṣṭā bhavadbhirnanu rājasūye caidyasya kṛṣṇaṃ dviṣato 'pi siddhiḥ
yāṃ yoginaḥ saṃspṛhayanti samyagyogena kastadvirahaṃ saheta
- 20
तथैव चान्ये नरलोकवीरा य आहवे कृष्णमुखारविन्दम्
नेत्रैः पिबन्तो नयनाभिरामं पार्थास्त्रपूतः पदम् आपुर् अस्य
tathaiva cānye naralokavīrā ya āhave kṛṣṇamukhāravindam
netraiḥ pibanto nayanābhirāmaṃ pārthāstrapūtaḥ padam āpur asya
- 21
स्वयं त्व् असाम्यातिशयस्त्र्यधीशः स्वाराज्यलक्ष्म्याप्तसमस्तकामः
बलिं हरद्भिश्चिरलोकपालैः किरीटकोट्येडितपादपीठः
svayaṃ tv asāmyātiśayastryadhīśaḥ svārājyalakṣmyāptasamastakāmaḥ
baliṃ haradbhiściralokapālaiḥ kirīṭakoṭyeḍitapādapīṭhaḥ
- 22
तत्तस्य कैंकर्यम् अलं भृतान्नो विग्लापयत्य् अङ्ग यद् उग्रसेनम्
तिष्ठन्निषण्णं परमेष्ठिधिष्ण्ये न्यबोधयद्देव निधारयेति
tattasya kaiṃkaryam alaṃ bhṛtānno viglāpayaty aṅga yad ugrasenam
tiṣṭhanniṣaṇṇaṃ parameṣṭhidhiṣṇye nyabodhayaddeva nidhārayeti
- 23
अहो बकी यं स्तनकालकूटं जिघांसयापाययद् अप्य् असाध्वी
लेभे गतिं धात्र्युचितां ततो ऽन्यं कं वा दयालुं शरणं व्रजेम
aho bakī yaṃ stanakālakūṭaṃ jighāṃsayāpāyayad apy asādhvī
lebhe gatiṃ dhātryucitāṃ tato 'nyaṃ kaṃ vā dayāluṃ śaraṇaṃ vrajema
- 24
मन्ये ऽसुरान्भागवतांस्त्र्यधीशे संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान्
ये संयुगे ऽचक्षत तार्क्ष्यपुत्रम् अंसे सुनाभायुधम् आपतन्तम्
manye 'surānbhāgavatāṃstryadhīśe saṃrambhamārgābhiniviṣṭacittān
ye saṃyuge 'cakṣata tārkṣyaputram aṃse sunābhāyudham āpatantam
- 25
वसुदेवस्य देवक्यां जातो भोजेन्द्रबन्धने
चिकीर्षुर्भगवान् अस्याः शम् अजेनाभियाचितः
vasudevasya devakyāṃ jāto bhojendrabandhane
cikīrṣurbhagavān asyāḥ śam ajenābhiyācitaḥ
- 26
ततो नन्दव्रजम् इतः पित्रा कंसाद्विबिभ्यता
एकादश समास्तत्र गूढार्चिः सबलो ऽवसत्
tato nandavrajam itaḥ pitrā kaṃsādvibibhyatā
ekādaśa samāstatra gūḍhārciḥ sabalo 'vasat
- 27
परीतो वत्सपैर्वत्सांश्चारयन्व्यहरद्विभुः
यमुनोपवने कूजद्द्विजसंकुलिताङ्घ्रिपे
parīto vatsapairvatsāṃścārayanvyaharadvibhuḥ
yamunopavane kūjaddvijasaṃkulitāṅghripe
- 28
कौमारीं दर्शयंश्चेष्टां प्रेक्षणीयां व्रजौकसाम्
रुदन्न् इव हसन्मुग्धबालसिंहावलोकनः
kaumārīṃ darśayaṃśceṣṭāṃ prekṣaṇīyāṃ vrajaukasām
rudann iva hasanmugdhabālasiṃhāvalokanaḥ
- 29
स एव गोधनं लक्ष्म्या निकेतं सितगोवृषम्
चारयन्न् अनुगान्गोपान्रणद्वेणुर् अरीरमत्
sa eva godhanaṃ lakṣmyā niketaṃ sitagovṛṣam
cārayann anugāngopānraṇadveṇur arīramat
- 30
प्रयुक्तान्भोजराजेन मायिनः कामरूपिणः
लीलया व्यनुदत्तांस्तान्बालः क्रीडनकान् इव
prayuktānbhojarājena māyinaḥ kāmarūpiṇaḥ
līlayā vyanudattāṃstānbālaḥ krīḍanakān iva

