31 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
निशम्यात्मभुवा गीतं कारणं शङ्कयोज्झिताः
ततः सर्वे न्यवर्तन्त त्रिदिवाय दिवौकसः
maitreya uvāca
niśamyātmabhuvā gītaṃ kāraṇaṃ śaṅkayojjhitāḥ
tataḥ sarve nyavartanta tridivāya divaukasaḥ
- 2
दितिस्तु भर्तुर् आदेशाद् अपत्यपरिशङ्किनी
पूर्णे वर्षशते साध्वी पुत्रौ प्रसुषुवे यमौ
ditistu bhartur ādeśād apatyapariśaṅkinī
pūrṇe varṣaśate sādhvī putrau prasuṣuve yamau
- 3
उत्पाता बहवस्तत्र निपेतुर्जायमानयोः
दिवि भुव्य् अन्तरिक्षे च लोकस्योरुभयावहाः
utpātā bahavastatra nipeturjāyamānayoḥ
divi bhuvy antarikṣe ca lokasyorubhayāvahāḥ
- 4
सहाचला भुवश्चेलुर्दिशः सर्वाः प्रजज्वलुः
सोल्काश्चाशनयः पेतुः केतवश्चार्तिहेतवः
sahācalā bhuvaścelurdiśaḥ sarvāḥ prajajvaluḥ
solkāścāśanayaḥ petuḥ ketavaścārtihetavaḥ
- 5
ववौ वायुः सुदुःस्पर्शः फूत्कारान् ईरयन्मुहुः
उन्मूलयन्नगपतीन्वात्यानीको रजोध्वजः
vavau vāyuḥ suduḥsparśaḥ phūtkārān īrayanmuhuḥ
unmūlayannagapatīnvātyānīko rajodhvajaḥ
- 6
उद्धसत्तडिदम्भोदघटया नष्टभागणे
व्योम्नि प्रविष्टतमसा न स्म व्यादृश्यते पदम्
uddhasattaḍidambhodaghaṭayā naṣṭabhāgaṇe
vyomni praviṣṭatamasā na sma vyādṛśyate padam
- 7
चुक्रोश विमना वार्धिर् उदूर्मिः क्षुभितोदरः
सोदपानाश्च सरितश्चुक्षुभुः शुष्कपङ्कजाः
cukrośa vimanā vārdhir udūrmiḥ kṣubhitodaraḥ
sodapānāśca saritaścukṣubhuḥ śuṣkapaṅkajāḥ
- 8
मुहुः परिधयो ऽभूवन्सराह्वोः शशिसूर्ययोः
निर्घाता रथनिर्ह्रादा विवरेभ्यः प्रजज्ञिरे
muhuḥ paridhayo 'bhūvansarāhvoḥ śaśisūryayoḥ
nirghātā rathanirhrādā vivarebhyaḥ prajajñire
- 9
अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निम् उल्बणम्
सृगालोलूकटङ्कारैः प्रणेदुर् अशिवं शिवाः
antargrāmeṣu mukhato vamantyo vahnim ulbaṇam
sṛgālolūkaṭaṅkāraiḥ praṇedur aśivaṃ śivāḥ
- 10
संगीतवद्रोदनवद् उन्नमय्य शिरोधराम्
व्यमुञ्चन्विविधा वाचो ग्रामसिंहास्ततस्ततः
saṃgītavadrodanavad unnamayya śirodharām
vyamuñcanvividhā vāco grāmasiṃhāstatastataḥ
- 11
खराश्च कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम्
खार्काररभसा मत्ताः पर्यधावन्वरूथशः
kharāśca karkaśaiḥ kṣattaḥ khurairghnanto dharātalam
khārkārarabhasā mattāḥ paryadhāvanvarūthaśaḥ
- 12
रुदन्तो रासभत्रस्ता नीडाद् उदपतन्खगाः
घोषे ऽरण्ये च पशवः शकृन्मूत्रम् अकुर्वत
rudanto rāsabhatrastā nīḍād udapatankhagāḥ
ghoṣe 'raṇye ca paśavaḥ śakṛnmūtram akurvata
- 13
गावो ऽत्रसन्न् असृग्दोहास्तोयदाः पूयवर्षिणः
व्यरुदन्देवलिङ्गानि द्रुमाः पेतुर्विनानिलम्
gāvo 'trasann asṛgdohāstoyadāḥ pūyavarṣiṇaḥ
vyarudandevaliṅgāni drumāḥ peturvinānilam
- 14
ग्रहान्पुण्यतमान् अन्ये भगणांश्चापि दीपिताः
अतिचेरुर्वक्रगत्या युयुधुश्च परस्परम्
grahānpuṇyatamān anye bhagaṇāṃścāpi dīpitāḥ
aticerurvakragatyā yuyudhuśca parasparam
- 15
दृष्ट्वान्यांश्च महोत्पातान् अतत्तत्त्वविदः प्रजाः
ब्रह्मपुत्रान् ऋते भीता मेनिरे विश्वसम्प्लवम्
dṛṣṭvānyāṃśca mahotpātān atattattvavidaḥ prajāḥ
brahmaputrān ṛte bhītā menire viśvasamplavam
- 16
ताव् आदिदैत्यौ सहसा व्यज्यमानात्मपौरुषौ
ववृधाते ऽश्मसारेण कायेनाद्रिपती इव
tāv ādidaityau sahasā vyajyamānātmapauruṣau
vavṛdhāte 'śmasāreṇa kāyenādripatī iva
- 17
दिविस्पृशौ हेमकिरीटकोटिभिर्निरुद्धकाष्ठौ स्फुरदङ्गदाभुजौ
गां कम्पयन्तौ चरणैः पदे पदे कट्या सुकाञ्च्यार्कम् अतीत्य तस्थतुः
divispṛśau hemakirīṭakoṭibhirniruddhakāṣṭhau sphuradaṅgadābhujau
gāṃ kampayantau caraṇaiḥ pade pade kaṭyā sukāñcyārkam atītya tasthatuḥ
- 18
प्रजापतिर्नाम तयोर् अकार्षीद्यः प्राक्स्वदेहाद्यमयोर् अजायत
तं वै हिरण्यकशिपुं विदुः प्रजा यं तं हिरण्याक्षम् असूत साग्रतः
prajāpatirnāma tayor akārṣīdyaḥ prāksvadehādyamayor ajāyata
taṃ vai hiraṇyakaśipuṃ viduḥ prajā yaṃ taṃ hiraṇyākṣam asūta sāgrataḥ
- 19
चक्रे हिरण्यकशिपुर्दोर्भ्यां ब्रह्मवरेण च
वशे सपालान्लोकांस्त्रीन् अकुतोमृत्युर् उद्धतः
cakre hiraṇyakaśipurdorbhyāṃ brahmavareṇa ca
vaśe sapālānlokāṃstrīn akutomṛtyur uddhataḥ
- 20
हिरण्याक्षो ऽनुजस्तस्य प्रियः प्रीतिकृद् अन्वहम्
गदापाणिर्दिवं यातो युयुत्सुर्मृगयन्रणम्
hiraṇyākṣo 'nujastasya priyaḥ prītikṛd anvaham
gadāpāṇirdivaṃ yāto yuyutsurmṛgayanraṇam
- 21
तं वीक्ष्य दुःसहजवं रणत्काञ्चननूपुरम्
वैजयन्त्या स्रजा जुष्टम् अंसन्यस्तमहागदम्
taṃ vīkṣya duḥsahajavaṃ raṇatkāñcananūpuram
vaijayantyā srajā juṣṭam aṃsanyastamahāgadam
- 22
मनोवीर्यवरोत्सिक्तम् असृण्यम् अकुतोभयम्
भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहयः
manovīryavarotsiktam asṛṇyam akutobhayam
bhītā nililyire devāstārkṣyatrastā ivāhayaḥ
- 23
स वै तिरोहितान्दृष्ट्वा महसा स्वेन दैत्यराट्
सेन्द्रान्देवगणान्क्षीबान् अपश्यन्व्यनदद्भृशम्
sa vai tirohitāndṛṣṭvā mahasā svena daityarāṭ
sendrāndevagaṇānkṣībān apaśyanvyanadadbhṛśam
- 24
ततो निवृत्तः क्रीडिष्यन्गम्भीरं भीमनिस्वनम्
विजगाहे महासत्त्वो वार्धिं मत्त इव द्विपः
tato nivṛttaḥ krīḍiṣyangambhīraṃ bhīmanisvanam
vijagāhe mahāsattvo vārdhiṃ matta iva dvipaḥ
- 25
तस्मिन्प्रविष्टे वरुणस्य सैनिका यादोगणाः सन्नधियः ससाध्वसाः
अहन्यमाना अपि तस्य वर्चसा प्रधर्षिता दूरतरं प्रदुद्रुवुः
tasminpraviṣṭe varuṇasya sainikā yādogaṇāḥ sannadhiyaḥ sasādhvasāḥ
ahanyamānā api tasya varcasā pradharṣitā dūrataraṃ pradudruvuḥ
- 26
स वर्षपूगान् उदधौ महाबलश्चरन्महोर्मीञ्छ्वसनेरितान्मुहुः
मौर्व्याभिजघ्ने गदया विभावरीम् आसेदिवांस्तात पुरीं प्रचेतसः
sa varṣapūgān udadhau mahābalaścaranmahormīñchvasaneritānmuhuḥ
maurvyābhijaghne gadayā vibhāvarīm āsedivāṃstāta purīṃ pracetasaḥ
- 27
तत्रोपलभ्यासुरलोकपालकं यादोगणानाम् ऋषभं प्रचेतसम्
स्मयन्प्रलब्धुं प्रणिपत्य नीचवज्जगाद मे देह्य् अधिराज संयुगम्
tatropalabhyāsuralokapālakaṃ yādogaṇānām ṛṣabhaṃ pracetasam
smayanpralabdhuṃ praṇipatya nīcavajjagāda me dehy adhirāja saṃyugam
- 28
त्वं लोकपालो ऽधिपतिर्बृहच्छ्रवा वीर्यापहो दुर्मदवीरमानिनाम्
विजित्य लोके ऽखिलदैत्यदानवान्यद्राजसूयेन पुरायजत्प्रभो
tvaṃ lokapālo 'dhipatirbṛhacchravā vīryāpaho durmadavīramāninām
vijitya loke 'khiladaityadānavānyadrājasūyena purāyajatprabho
- 29
स एवम् उत्सिक्तमदेन विद्विषा दृढं प्रलब्धो भगवान् अपां पतिः
रोषं समुत्थं शमयन्स्वया धिया व्यवोचद् अङ्गोपशमं गता वयम्
sa evam utsiktamadena vidviṣā dṛḍhaṃ pralabdho bhagavān apāṃ patiḥ
roṣaṃ samutthaṃ śamayansvayā dhiyā vyavocad aṅgopaśamaṃ gatā vayam
- 30
पश्यामि नान्यं पुरुषात्पुरातनाद्यः संयुगे त्वां रणमार्गकोविदम्
आराधयिष्यत्य् असुरर्षभेहि तं मनस्विनो यं गृणते भवादृशाः
paśyāmi nānyaṃ puruṣātpurātanādyaḥ saṃyuge tvāṃ raṇamārgakovidam
ārādhayiṣyaty asurarṣabhehi taṃ manasvino yaṃ gṛṇate bhavādṛśāḥ

