55 shlokas
- 1
तत्रापश्यं पुरद्वारान्निर्यान्तीं जनताम् अहम्
चित्रालंकारसंस्कारां वाचं कविमुखाद् इव
tatrāpaśyaṃ puradvārānniryāntīṃ janatām aham
citrālaṃkārasaṃskārāṃ vācaṃ kavimukhād iva
- 2
तुरंगरथमातङ्गकरेणुशिबिकादिभिः
कुटुम्बिपरिवारो ऽपि यत्रागच्छद् अमण्डनः
turaṃgarathamātaṅgakareṇuśibikādibhiḥ
kuṭumbiparivāro 'pi yatrāgacchad amaṇḍanaḥ
- 3
इति संपश्यमानो ऽहम् अपश्यं हस्तिनीगतम्
निष्क्रामन्तं रुमण्वन्तम् आर्यवेषसहायकम्
iti saṃpaśyamāno 'ham apaśyaṃ hastinīgatam
niṣkrāmantaṃ rumaṇvantam āryaveṣasahāyakam
- 4
अध्यासितवशायूथम् अम्बाद्वयपुरःसरम्
कञ्चुक्यादिपरीवारम् अन्तःपुरम् अतः परम्
adhyāsitavaśāyūtham ambādvayapuraḥsaram
kañcukyādiparīvāram antaḥpuram ataḥ param
- 5
सार्धं मकरयष्ट्या च चञ्चद्रक्तपताकया
गणिकागणम् आकृष्टप्रमत्तजनमानसम्
sārdhaṃ makarayaṣṭyā ca cañcadraktapatākayā
gaṇikāgaṇam ākṛṣṭapramattajanamānasam
- 6
अथ मां गोमुखो ऽवोचद् अर्यपुत्र किम् आस्यते
अयं वः समयो गन्तुम् इत्य् अथाहम् अवातरम्
atha māṃ gomukho 'vocad aryaputra kim āsyate
ayaṃ vaḥ samayo gantum ity athāham avātaram
- 7
संचारिमेरुकूटाभम् आरुह्य ससुहृद्रथम्
नदन्नन्दिमृदङ्गादितूर्यः प्रचलम् अध्वगम्
saṃcārimerukūṭābham āruhya sasuhṛdratham
nadannandimṛdaṅgāditūryaḥ pracalam adhvagam
- 8
तुरंगहेषितैस्तारैर्मन्द्रैश्च गजगर्जितैः
शिखण्डिघनसंघातनिर्घोष इव जृम्भितम्
turaṃgaheṣitaistārairmandraiśca gajagarjitaiḥ
śikhaṇḍighanasaṃghātanirghoṣa iva jṛmbhitam
- 9
जनसंघट्टनिष्पिष्टतुलाकोटिकमेखलम्
राजमार्गम् अतिक्रम्य राजद्वारम् अयासिषम्
janasaṃghaṭṭaniṣpiṣṭatulākoṭikamekhalam
rājamārgam atikramya rājadvāram ayāsiṣam
- 10
सुयामुनस्थस्तत्रस्थम् अनुज्ञाभिनयेन माम्
गच्छ गच्छेति भूपलः क्षिप्तपाणिर् अचोदयत्
suyāmunasthastatrastham anujñābhinayena mām
gaccha gaccheti bhūpalaḥ kṣiptapāṇir acodayat
- 11
अहं तु तं नमस्कृत्य हर्षम् अस्याभिवर्धयन्
प्रातिष्ठे बन्दिसंघातप्रयुक्तजयघोषणः
ahaṃ tu taṃ namaskṛtya harṣam asyābhivardhayan
prātiṣṭhe bandisaṃghātaprayuktajayaghoṣaṇaḥ
- 12
प्राग्द्वारेण च निर्याय जनसंपद्दिदृक्षया
राजमार्गम् अधिष्ठाय मन्दिरं गन्तुम् आरभे
prāgdvāreṇa ca niryāya janasaṃpaddidṛkṣayā
rājamārgam adhiṣṭhāya mandiraṃ gantum ārabhe
- 13
अथाष्टाभिः शशाङ्काभैः कुङ्कुमस्थासकाङ्कितैः
हेमभाण्डैः प्रवहणं युक्तम् उक्षकुमारकैः
athāṣṭābhiḥ śaśāṅkābhaiḥ kuṅkumasthāsakāṅkitaiḥ
hemabhāṇḍaiḥ pravahaṇaṃ yuktam ukṣakumārakaiḥ
- 14
धवलाम्बरसंवीतं सज्योत्स्नम् इव मन्दिरम्
गृहीतमन्दसंचारं पश्यामि स्म समीपगम्
dhavalāmbarasaṃvītaṃ sajyotsnam iva mandiram
gṛhītamandasaṃcāraṃ paśyāmi sma samīpagam
- 15
तत्र प्रवहणाच्छादछन्नार्धम् अहम् आननम्
अपश्यं मेघरुद्धार्धम् इव प्रालेयदीपितम्
tatra pravahaṇācchādachannārdham aham ānanam
apaśyaṃ megharuddhārdham iva prāleyadīpitam
- 16
ललाटतटविन्यस्तमृदुताम्राङ्गुलिद्वयम्
निबद्धम् अञ्जलिं चारुसरोजमुकुलाकृतिम्
lalāṭataṭavinyastamṛdutāmrāṅgulidvayam
nibaddham añjaliṃ cārusarojamukulākṛtim
- 17
कामोपचारविज्ञानशून्यो यस्माद् अहं ततः
न जानामि स्म केनापि तं बद्धं वन्दनाञ्जलिम्
kāmopacāravijñānaśūnyo yasmād ahaṃ tataḥ
na jānāmi sma kenāpi taṃ baddhaṃ vandanāñjalim
- 18
अथ मां गोमुखो ऽवोचत्स्रस्तेन मुकुटेन वः
ललाटम् आवृतं तेन तत्समाधीयताम् इति
atha māṃ gomukho 'vocatsrastena mukuṭena vaḥ
lalāṭam āvṛtaṃ tena tatsamādhīyatām iti
- 19
अथामृष्टे ललाटान्ते मया दक्षिणपाणिना
याने कन्याभिर् उन्मुक्तस्तस्मिन्कलकलः पटुः
athāmṛṣṭe lalāṭānte mayā dakṣiṇapāṇinā
yāne kanyābhir unmuktastasminkalakalaḥ paṭuḥ
- 20
अन्यतश्च मुखं कृत्वा पार्श्वस्पन्दनसूचितम्
गोमुखेन स्मितं सद्य उपक्षिप्तं कथान्तरम्
anyataśca mukhaṃ kṛtvā pārśvaspandanasūcitam
gomukhena smitaṃ sadya upakṣiptaṃ kathāntaram
- 21
क्रीडास्थानानि पश्यन्तः कारितानि रुमण्वता
समासीदाम कालिन्दीं तरज्जननिरन्तराम्
krīḍāsthānāni paśyantaḥ kāritāni rumaṇvatā
samāsīdāma kālindīṃ tarajjananirantarām
- 22
यत्तत्प्रवहणं पूर्वं दृष्टं दृष्टं च तन्मया
उत्तार्यमाणं यमुनां सादरेण रुमण्वता
yattatpravahaṇaṃ pūrvaṃ dṛṣṭaṃ dṛṣṭaṃ ca tanmayā
uttāryamāṇaṃ yamunāṃ sādareṇa rumaṇvatā
- 23
उत्साहितनिषादेन सिद्धयात्रेति वादिना
नावः संचरता नावं तेनैवोत्तारिता वयम्
utsāhitaniṣādena siddhayātreti vādinā
nāvaḥ saṃcaratā nāvaṃ tenaivottāritā vayam
- 24
सुखं विहितसंभारे नदीतटनिवेशिते
स्थित्वा क्रीडागृहे रात्रिम् उत्थिताः प्रस्थितास्ततः
sukhaṃ vihitasaṃbhāre nadītaṭaniveśite
sthitvā krīḍāgṛhe rātrim utthitāḥ prasthitāstataḥ
- 25
नातिदूरम् अतिक्रम्य कृच्छ्राल्लब्धान्तराः पथि
प्राप्ता नागवनोद्यानं शोभानिन्दितनन्दनम्
nātidūram atikramya kṛcchrāllabdhāntarāḥ pathi
prāptā nāgavanodyānaṃ śobhāninditanandanam
- 26
संततानन्तवृत्तान्तां नितान्तहितकौतुकः
यात्रां पश्यन्प्रयामि स्म जनताङ्गुलिदर्शितः
saṃtatānantavṛttāntāṃ nitāntahitakautukaḥ
yātrāṃ paśyanprayāmi sma janatāṅgulidarśitaḥ
- 27
सेनापतिस्तु मां नीत्वा प्रांशु काञ्चनतोरणम्
क्ᄆप्तनानाविधाक्रीडं यात्रागृहम् अवशयत्
senāpatistu māṃ nītvā prāṃśu kāñcanatoraṇam
kᄆptanānāvidhākrīḍaṃ yātrāgṛham avaśayat
- 28
तत्राहं ससुहृद्वर्गः क्रीडास्नानाशनादिकः
क्रियाः कुर्वन्नयामि स्म नेत्रोन्मेषसमं दिवम्
tatrāhaṃ sasuhṛdvargaḥ krīḍāsnānāśanādikaḥ
kriyāḥ kurvannayāmi sma netronmeṣasamaṃ divam
- 29
अथ प्रदोषे सेनानीर् आगत्यास्मान् अभाषत
श्वः संपादयिता क्रीडा या वः सा कथ्यताम् इति
atha pradoṣe senānīr āgatyāsmān abhāṣata
śvaḥ saṃpādayitā krīḍā yā vaḥ sā kathyatām iti
- 30
मृगयेति मयाख्याते याते सेनापतौ वयम्
अभिनीय निशां प्रातः प्रतिष्ठामहे काननम्
mṛgayeti mayākhyāte yāte senāpatau vayam
abhinīya niśāṃ prātaḥ pratiṣṭhāmahe kānanam

