124 shlokas
- 1
इत्य् आख्याय कथितौ च मिथः प्रव्रजितौ गतौ
द्रुतप्रवहणारूढो गोमुखश्च परागतः
ity ākhyāya kathitau ca mithaḥ pravrajitau gatau
drutapravahaṇārūḍho gomukhaśca parāgataḥ
- 2
माम् अवोचत्स वन्दित्वा प्रीतिदासः पुनर्वसुः
सर्वनागरकश्रेणिग्रामणीर्दृश्यताम् इति
mām avocatsa vanditvā prītidāsaḥ punarvasuḥ
sarvanāgarakaśreṇigrāmaṇīrdṛśyatām iti
- 3
अथ प्रणतम् अद्राक्षम् अनुल्बणविभूषणम्
युवानम् अपि वैनीत्याल्लज्जितस्थविरं नरम्
atha praṇatam adrākṣam anulbaṇavibhūṣaṇam
yuvānam api vainītyāllajjitasthaviraṃ naram
- 4
गोमुखाख्यातमाहात्म्यं तं चालिङ्गितवान् अहम्
संभावितगुणाः सद्भिर् अर्हन्त्य् एव च सत्क्रियाम्
gomukhākhyātamāhātmyaṃ taṃ cāliṅgitavān aham
saṃbhāvitaguṇāḥ sadbhir arhanty eva ca satkriyām
- 5
अथ यानं समारुह्य तत्पुनर्वसुवाहकम्
सांयात्रिक इवाम्भोधिं तदावासम् अवातरम्
atha yānaṃ samāruhya tatpunarvasuvāhakam
sāṃyātrika ivāmbhodhiṃ tadāvāsam avātaram
- 6
सेविताहारपर्यन्तशरीरस्थितिसाधनः
दिनशेषं नयामि स्म गीतिश्रुतिविनोदनः
sevitāhāraparyantaśarīrasthitisādhanaḥ
dinaśeṣaṃ nayāmi sma gītiśrutivinodanaḥ
- 7
ततः सुप्तजने काले पृष्टवान् अस्मि गोमुखम्
कथम् एष त्वया प्राप्तः सुहृद् इत्य् अथ सो ऽब्रवीत्
tataḥ suptajane kāle pṛṣṭavān asmi gomukham
katham eṣa tvayā prāptaḥ suhṛd ity atha so 'bravīt
- 8
श्रूयताम् अस्त्य् अहं युष्मान्वन्दित्वा पुनर् आगतः
न च कंचन पश्यामि योग्यम् आश्रयदायिनम्
śrūyatām asty ahaṃ yuṣmānvanditvā punar āgataḥ
na ca kaṃcana paśyāmi yogyam āśrayadāyinam
- 9
ततश्चिन्तितवान् अस्मि धनविद्यादिदायिनाम्
संभवः सर्वसाधूनां नास्ति राजकुलाद् ऋते
tataścintitavān asmi dhanavidyādidāyinām
saṃbhavaḥ sarvasādhūnāṃ nāsti rājakulād ṛte
- 10
योगक्षेमप्रयुक्ता हि प्रायः सज्जनसंसदः
राजद्वारं विगाहन्ते समुद्रम् इव सिन्धवः
yogakṣemaprayuktā hi prāyaḥ sajjanasaṃsadaḥ
rājadvāraṃ vigāhante samudram iva sindhavaḥ
- 11
राजद्वारं ततो गत्वा याचिष्ये कंचिद् आश्रयम्
राजद्वारं हि कार्याणां द्वारम् उक्तं बुधैर् इति
rājadvāraṃ tato gatvā yāciṣye kaṃcid āśrayam
rājadvāraṃ hi kāryāṇāṃ dvāram uktaṃ budhair iti
- 12
निग्रहानुग्रहप्राप्तलोककोलाहलाकुलम्
तद्गत्वा स्मृतवान् अस्मि प्रेताधिपधनाधिपौ
nigrahānugrahaprāptalokakolāhalākulam
tadgatvā smṛtavān asmi pretādhipadhanādhipau
- 13
महामनुष्यचरितः पुरुषो ऽयं विभाव्यते
आश्रयप्रार्थना तस्मान्नास्मिन्सम्पद्यते मृषा
mahāmanuṣyacaritaḥ puruṣo 'yaṃ vibhāvyate
āśrayaprārthanā tasmānnāsminsampadyate mṛṣā
- 14
अयम् अन्यः सुवेषो ऽपि कीनाशविरसाकृतिः
तेन संभाव्यते नास्मात्प्रार्थनाफलम् अण्व् अपि
ayam anyaḥ suveṣo 'pi kīnāśavirasākṛtiḥ
tena saṃbhāvyate nāsmātprārthanāphalam aṇv api
- 15
पुरुषं पुरुषं तत्र चिरम् इत्थं विचारयन्
अभ्यन्तरात्प्रतीहारं दृष्टवान् अस्मि निर्गतम्
puruṣaṃ puruṣaṃ tatra ciram itthaṃ vicārayan
abhyantarātpratīhāraṃ dṛṣṭavān asmi nirgatam
- 16
स्वस्तिकारनमस्कारज्योत्कारान्स च कार्यिणाम्
प्रतिमानितवान्सर्वान्सकृन्नमितमस्तकः
svastikāranamaskārajyotkārānsa ca kāryiṇām
pratimānitavānsarvānsakṛnnamitamastakaḥ
- 17
अथ विज्ञापनामात्रं पश्यद्भिः कार्यसाधनम्
कार्यिभिर्युगपत्तत्र कार्यविज्ञापना कृता
atha vijñāpanāmātraṃ paśyadbhiḥ kāryasādhanam
kāryibhiryugapattatra kāryavijñāpanā kṛtā
- 18
तेभ्यस्तेनापि सामान्यम् एकम् एवोत्तरं कृतम्
भवतः सुमुखो राजा मा त्वरिष्ट भवान् इति
tebhyastenāpi sāmānyam ekam evottaraṃ kṛtam
bhavataḥ sumukho rājā mā tvariṣṭa bhavān iti
- 19
स प्रतीहारवेषं च वारबाणादिम् अङ्गतः
अवतार्य समीपस्थे न्यस्तवान्परिचारके
sa pratīhāraveṣaṃ ca vārabāṇādim aṅgataḥ
avatārya samīpasthe nyastavānparicārake
- 20
तं च दृष्ट्वा समाप्तैव समाश्रयगवेषणा
न हि दृष्टसुवर्णाद्रिः ताम्रं धमति वातिकः
taṃ ca dṛṣṭvā samāptaiva samāśrayagaveṣaṇā
na hi dṛṣṭasuvarṇādriḥ tāmraṃ dhamati vātikaḥ
- 21
स्वस्तिकृत्वा ततस्तस्मै स्वगृहान्प्रतिगच्छते
मां मुहुः पश्यता प्रीत्या तेनैव सहितो ऽगमम्
svastikṛtvā tatastasmai svagṛhānpratigacchate
māṃ muhuḥ paśyatā prītyā tenaiva sahito 'gamam
- 22
गृहे च कृतसत्कारम् असौ माम् अनुयुक्तवान्
आगच्छति कुतः किं वा मद् इच्छति भवान् इति
gṛhe ca kṛtasatkāram asau mām anuyuktavān
āgacchati kutaḥ kiṃ vā mad icchati bhavān iti
- 23
मयोक्तं भ्रातराव् आवां द्विजौ द्वाव् आगमार्थिनौ
विद्यास्थानम् इदं श्रुत्वा अवन्तिदेशात्समागतौ
mayoktaṃ bhrātarāv āvāṃ dvijau dvāv āgamārthinau
vidyāsthānam idaṃ śrutvā avantideśātsamāgatau
- 24
इह वासितुम् इच्छावो युष्मत्कृतपरिग्रहौ
बलवत्तरगुप्तो हि कृशो ऽपि बलवान् इति
iha vāsitum icchāvo yuṣmatkṛtaparigrahau
balavattaragupto hi kṛśo 'pi balavān iti
- 25
तेनोक्तं त्वादृशाम् एतद्गुणग्रहणकाङ्क्षिणाम्
अग्राम्यालापरूपाणां स्वगृहं भवताम् इति
tenoktaṃ tvādṛśām etadguṇagrahaṇakāṅkṣiṇām
agrāmyālāparūpāṇāṃ svagṛhaṃ bhavatām iti
- 26
मुहूर्तं तत्र चासीनः श्रुतवान् अहम् उत्थितम्
क्षुभिताम्भोधिकल्लोलकोलाहलम् इव क्षणम्
muhūrtaṃ tatra cāsīnaḥ śrutavān aham utthitam
kṣubhitāmbhodhikallolakolāhalam iva kṣaṇam
- 27
मां तदाकर्णनोत्कर्णम् असौ सस्मितम् उक्तवान्
किं त्वम् एतन्न वेत्थेति न वेदेति मयोदितम्
māṃ tadākarṇanotkarṇam asau sasmitam uktavān
kiṃ tvam etanna vettheti na vedeti mayoditam
- 28
अयं पुनर्वसुर्नाम दाता वाणिजदारकः
वृतः कितवसंघेन दीव्यति द्यूतमण्डपे
ayaṃ punarvasurnāma dātā vāṇijadārakaḥ
vṛtaḥ kitavasaṃghena dīvyati dyūtamaṇḍape
- 29
यदा विजयते द्यूते स सर्वं द्रविणं तदा
वितरत्य् अर्थिवर्गाय तस्यैष तुमुलो ध्वनिः
yadā vijayate dyūte sa sarvaṃ draviṇaṃ tadā
vitaraty arthivargāya tasyaiṣa tumulo dhvaniḥ
- 30
जीयमाने पुनस्तस्मिञ्जानुमूर्धस्थमस्तकाः
विषादमुषितालापा ध्यायन्ति शिवम् अर्थिनः
jīyamāne punastasmiñjānumūrdhasthamastakāḥ
viṣādamuṣitālāpā dhyāyanti śivam arthinaḥ

