93 shlokas
- 1
अथासौ माम् अवन्दित्वा निस्त्रिंशकरकङ्कटः
आरोहद् अम्बरं काले मन्देन्दुग्रहचन्द्रिके
athāsau mām avanditvā nistriṃśakarakaṅkaṭaḥ
ārohad ambaraṃ kāle mandendugrahacandrike
- 2
तं चोत्पतन्तम् आकाशं शरं वालम्बितत्वरम्
न पृच्छामि स्म पन्थानं देशं नगरम् एव वा
taṃ cotpatantam ākāśaṃ śaraṃ vālambitatvaram
na pṛcchāmi sma panthānaṃ deśaṃ nagaram eva vā
- 3
गाहमानश्च वल्मीकस्थाणुकण्टकसंकटाम्
अटवीं सिंहमातङ्गपुण्डरीकाकुलाम् अगाम्
gāhamānaśca valmīkasthāṇukaṇṭakasaṃkaṭām
aṭavīṃ siṃhamātaṅgapuṇḍarīkākulām agām
- 4
अथामितगतिक्रोधवह्निभासेव भासिताम्
अपश्यं लोहितायन्तीं प्राचीम् अरुणशोचिषा
athāmitagatikrodhavahnibhāseva bhāsitām
apaśyaṃ lohitāyantīṃ prācīm aruṇaśociṣā
- 5
कंचिच्चाध्वानम् आक्रम्य देशे नातिघनद्रुमे
विवादिध्वनिघण्टानाम् अपश्यं मण्डलं गवाम्
kaṃciccādhvānam ākramya deśe nātighanadrume
vivādidhvanighaṇṭānām apaśyaṃ maṇḍalaṃ gavām
- 6
अनुमाय ततस्तेन वसन्तं देशम् अन्तिके
जाताश्वासमतिर्गच्छन्क्षणेनारण्यम् अत्यजम्
anumāya tatastena vasantaṃ deśam antike
jātāśvāsamatirgacchankṣaṇenāraṇyam atyajam
- 7
तुषारसमयारम्भभीयेव कमलाकरान्
अपश्यं धूसरच्छायान्गच्छन्दिनकरोदये
tuṣārasamayārambhabhīyeva kamalākarān
apaśyaṃ dhūsaracchāyāngacchandinakarodaye
- 8
अथालिकुलनीलाग्रविलसत्कुन्दकाननम्
आलवालपरिक्षिप्तमूलम् उद्यानम् आसदम्
athālikulanīlāgravilasatkundakānanam
ālavālaparikṣiptamūlam udyānam āsadam
- 9
तत्र संमार्जनव्यग्रम् उद्यानपरिचारकम्
पृष्टवान् अस्मि कस्येदम् उद्यानम् इति सो ऽब्रवीत्
tatra saṃmārjanavyagram udyānaparicārakam
pṛṣṭavān asmi kasyedam udyānam iti so 'bravīt
- 10
किं च देवकुमारो ऽपि दिव्यज्ञानामलाशयः
अस्मदादीन् अबोधान्धान्संदिहन्न् इव पृच्छति
kiṃ ca devakumāro 'pi divyajñānāmalāśayaḥ
asmadādīn abodhāndhānsaṃdihann iva pṛcchati
- 11
अथवा किं न एतेन महात्मानो हि मादृशैः
क्रीडन्ति तेन देवेन स्वयं विज्ञायताम् इति
athavā kiṃ na etena mahātmāno hi mādṛśaiḥ
krīḍanti tena devena svayaṃ vijñāyatām iti
- 12
अथ द्वितीयम् उद्यानं रमणीयतरं ततः
प्रविश्यापश्यम् उद्यानमन्दिरं तुङ्गतोरणम्
atha dvitīyam udyānaṃ ramaṇīyataraṃ tataḥ
praviśyāpaśyam udyānamandiraṃ tuṅgatoraṇam
- 13
प्रविशामि स्म तत्राहम् एको दौवारिकश्च माम्
अन्तरे वेत्रम् आधाय तिष्ठेति द्वार्य् अधारयत्
praviśāmi sma tatrāham eko dauvārikaśca mām
antare vetram ādhāya tiṣṭheti dvāry adhārayat
- 14
अथावोचद्द्वितीयस्तं धिक्त्वां निर्बुद्धचक्षुषम्
निवारयसि यो मोहाद् एनम् अम्बरचारिणम्
athāvocaddvitīyastaṃ dhiktvāṃ nirbuddhacakṣuṣam
nivārayasi yo mohād enam ambaracāriṇam
- 15
किं कदाचित्त्वया दृष्टः श्रुतो वा कश्चिद् ईदृशः
एवं वा प्रविशन्धीरं धरणीधीरधीर् इति
kiṃ kadācittvayā dṛṣṭaḥ śruto vā kaścid īdṛśaḥ
evaṃ vā praviśandhīraṃ dharaṇīdhīradhīr iti
- 16
तेनोक्तम् अननुज्ञातं भर्त्रा नारदम् अप्य् अहम्
विशन्तं नानुजानामि किं पुनः सौम्यम् ईदृशम्
tenoktam ananujñātaṃ bhartrā nāradam apy aham
viśantaṃ nānujānāmi kiṃ punaḥ saumyam īdṛśam
- 17
अयं तु ध्रियमाणो ऽपि दिग्दन्तिगतिधीरतः
प्रविशत्य् एव पारुष्यमात्रसारा हि मादृशाः
ayaṃ tu dhriyamāṇo 'pi digdantigatidhīrataḥ
praviśaty eva pāruṣyamātrasārā hi mādṛśāḥ
- 18
अथ निष्कारणोत्कण्ठाकरम् उद्यानमन्दिरम्
प्राविशं निस्वनद्वीणं विनीताण्डजवानरम्
atha niṣkāraṇotkaṇṭhākaram udyānamandiram
prāviśaṃ nisvanadvīṇaṃ vinītāṇḍajavānaram
- 19
तत्रासीनं शिलापट्टे चित्रपट्टोपधानके
अपश्यम् अमराकारं नरं नागरकेश्वरम्
tatrāsīnaṃ śilāpaṭṭe citrapaṭṭopadhānake
apaśyam amarākāraṃ naraṃ nāgarakeśvaram
- 20
उपसृत्य तम् आभाष्य भोः साधो सुखम् आस्यते
कच्चिद्वा प्रत्यवेक्ष्यन्ते बहुकृत्वः कला इति
upasṛtya tam ābhāṣya bhoḥ sādho sukham āsyate
kaccidvā pratyavekṣyante bahukṛtvaḥ kalā iti
- 21
वीणाव्यासक्तचित्तत्वात्पश्यति स्म न माम् असौ
अवक्षिप्तं हि दृश्यानि मनः पश्यति नेक्षणे
vīṇāvyāsaktacittatvātpaśyati sma na mām asau
avakṣiptaṃ hi dṛśyāni manaḥ paśyati nekṣaṇe
- 22
मया तु चलिता वीणा गृहीत्वाग्रे यदा तदा
वीणातश्चक्षुर् आक्षिप्य मयि निक्षिप्तवान् असौ
mayā tu calitā vīṇā gṛhītvāgre yadā tadā
vīṇātaścakṣur ākṣipya mayi nikṣiptavān asau
- 23
ततः संभ्रान्तम् उत्थाय स्रंसमानोत्तराम्बरः
माम् उपावेशयत्प्रीतस्तस्मिन्न् एव शिलासने
tataḥ saṃbhrāntam utthāya sraṃsamānottarāmbaraḥ
mām upāveśayatprītastasminn eva śilāsane
- 24
पादचारपरिश्रान्तम् अङ्गं संवाह्य मामकम्
प्रक्षाल्य च स्वयं पादौ दत्तार्घः समुपाविशत्
pādacārapariśrāntam aṅgaṃ saṃvāhya māmakam
prakṣālya ca svayaṃ pādau dattārghaḥ samupāviśat
- 25
अनुयुक्तश्च स मया को ऽयं जनपदस्त्वया
भूषितः कतमच्चेदं पुरं सच्चरितैर् इति
anuyuktaśca sa mayā ko 'yaṃ janapadastvayā
bhūṣitaḥ katamaccedaṃ puraṃ saccaritair iti
- 26
अथ तेन विहस्योक्तं संभाव्या नभसा गतिः
त्वादृशां देवपुत्राणाम् अज्ञानं तु न युज्यते
atha tena vihasyoktaṃ saṃbhāvyā nabhasā gatiḥ
tvādṛśāṃ devaputrāṇām ajñānaṃ tu na yujyate
- 27
यो हि देशान्तरं याति मुग्धो ऽपि धरणीचरः
अग्रतो भावितं देशं नाबुद्ध्वा सम्प्रपद्यते
yo hi deśāntaraṃ yāti mugdho 'pi dharaṇīcaraḥ
agrato bhāvitaṃ deśaṃ nābuddhvā samprapadyate
- 28
देशश्चन्द्रप्रकाशो ऽयं चन्द्रिकाप्रकटा पुरी
न ज्ञाता पथिकेनेति दुःश्लिष्टम् इव दृश्यते
deśaścandraprakāśo 'yaṃ candrikāprakaṭā purī
na jñātā pathikeneti duḥśliṣṭam iva dṛśyate
- 29
तेनामरकुमारस्त्वम् अवतीर्णो विहायसः
अज्ञानच्छद्मना छन्नः क्रीडितुं मद्विधैर् इति
tenāmarakumārastvam avatīrṇo vihāyasaḥ
ajñānacchadmanā channaḥ krīḍituṃ madvidhair iti
- 30
अथाहं चिन्तयित्वेदम् उत्तराभासम् उक्तवान्
द्विजो ऽहं वत्सविषये वसतः पितरौ मम
athāhaṃ cintayitvedam uttarābhāsam uktavān
dvijo 'haṃ vatsaviṣaye vasataḥ pitarau mama

