33 shlokas
- 1
ततः स्मरसखे काले पुष्पयुक्ते निशाकरे
दिवाकरे मृदुकरे देवी पुत्रं व्यजायत
tataḥ smarasakhe kāle puṣpayukte niśākare
divākare mṛdukare devī putraṃ vyajāyata
- 2
पुत्रजन्म नरेन्द्रस्य जगतः सुखजन्म च
शङ्काजन्म च शत्रूणां समं समभवत्त्रयम्
putrajanma narendrasya jagataḥ sukhajanma ca
śaṅkājanma ca śatrūṇāṃ samaṃ samabhavattrayam
- 3
अथ सम्भूय गणकैर् उक्तं गणितजातकैः
चक्रवर्तिपिता लोकाव् उभौ विजयताम् इति
atha sambhūya gaṇakair uktaṃ gaṇitajātakaiḥ
cakravartipitā lokāv ubhau vijayatām iti
- 4
ततः सचिवभार्याणां तस्मिन्न् एव दिने सुताः
अल्पकालान्तरे जाताः कनीयांसो नृपात्मजात्
tataḥ sacivabhāryāṇāṃ tasminn eva dine sutāḥ
alpakālāntare jātāḥ kanīyāṃso nṛpātmajāt
- 5
किम् उत्सवः किं व्यसनं किं प्राणाः प्राणयन्तु किम्
आगतं चेदिवत्सानाम् इति नासीद्विनिश्चयः
kim utsavaḥ kiṃ vyasanaṃ kiṃ prāṇāḥ prāṇayantu kim
āgataṃ cedivatsānām iti nāsīdviniścayaḥ
- 6
जातकर्मणि निर्वृत्ते प्राप्ते च द्वादशे ऽहनि
अन्वर्थनाम्नस्तनयान् अकुर्वन्राजमन्त्रिणः
jātakarmaṇi nirvṛtte prāpte ca dvādaśe 'hani
anvarthanāmnastanayān akurvanrājamantriṇaḥ
- 7
वाहनेन नरेणैव कुबेरो नरवाहनः
नरवाहनदत्तो ऽस्तु दत्तस्तेन यतस्ततः
vāhanena nareṇaiva kubero naravāhanaḥ
naravāhanadatto 'stu dattastena yatastataḥ
- 8
इति नाम कृतं राज्ञा पुत्रस्य सपुरोधसा
भूमिहेमगजाश्वादिदानप्रीतद्विजन्मना
iti nāma kṛtaṃ rājñā putrasya sapurodhasā
bhūmihemagajāśvādidānaprītadvijanmanā
- 9
नाम्ना हरिशिखं चक्रे रुमण्वान् आत्मजं यतः
तस्मै वितीर्णवान्स्वप्ने देवदेवः शरं हरिः
nāmnā hariśikhaṃ cakre rumaṇvān ātmajaṃ yataḥ
tasmai vitīrṇavānsvapne devadevaḥ śaraṃ hariḥ
- 10
यौगन्धरायणः पुत्रं चकार मरुभूतिकम्
संनाहछद्मना तस्मै यतस्तं मरुतो ददुः
yaugandharāyaṇaḥ putraṃ cakāra marubhūtikam
saṃnāhachadmanā tasmai yatastaṃ maruto daduḥ
- 11
चकार गोमुखं पुत्रम् ऋषभः संज्ञया यतः
स्वयं गोभिः प्रसन्नाभिश्चित्रं तस्मै प्रदर्शितम्
cakāra gomukhaṃ putram ṛṣabhaḥ saṃjñayā yataḥ
svayaṃ gobhiḥ prasannābhiścitraṃ tasmai pradarśitam
- 12
पुत्रं तपन्तकं नाम्ना करोति स्म वसन्तकः
यस्मात्तं तपनस्तस्मै कुण्डलछद्मना ददौ
putraṃ tapantakaṃ nāmnā karoti sma vasantakaḥ
yasmāttaṃ tapanastasmai kuṇḍalachadmanā dadau
- 13
एवं लब्धश्च जातश्च यः कृतं नाम यस्य च
अहम् एव स ते चैते सर्वे हरिशिखादयः
evaṃ labdhaśca jātaśca yaḥ kṛtaṃ nāma yasya ca
aham eva sa te caite sarve hariśikhādayaḥ
- 14
ते वयं तु यथाकालं कृतान्नप्राशनादयः
अवर्धामहि लघ्व् एव सनाथाः पादपा इव
te vayaṃ tu yathākālaṃ kṛtānnaprāśanādayaḥ
avardhāmahi laghv eva sanāthāḥ pādapā iva
- 15
ततः कुमारवटकाम् उपाध्यायैर् अधिष्ठिताम्
सब्रह्मचर्यकैश्छात्त्रैर्धात्रीभिश्चाश्रयामहि
tataḥ kumāravaṭakām upādhyāyair adhiṣṭhitām
sabrahmacaryakaiśchāttrairdhātrībhiścāśrayāmahi
- 16
अव्रतैर् एव चास्माभिर् अभ्यस्ताः सकलाः कलाः
सव्रतैस्तु चतस्रो ऽपि विद्याः सर्वं च वाङ्मयम्
avratair eva cāsmābhir abhyastāḥ sakalāḥ kalāḥ
savrataistu catasro 'pi vidyāḥ sarvaṃ ca vāṅmayam
- 17
गच्छत्सु दिवसेष्व् एवम् एकदा मरुभूतिकः
बालभावाद् अनध्याये क्रीडति स्म सकन्दुकः
gacchatsu divaseṣv evam ekadā marubhūtikaḥ
bālabhāvād anadhyāye krīḍati sma sakandukaḥ
- 18
तं तु बालस्वभावेन तस्माद् आच्छिद्य कन्दुकम्
अहं जवेन महता प्रयातः पितुर् अन्तिकम्
taṃ tu bālasvabhāvena tasmād ācchidya kandukam
ahaṃ javena mahatā prayātaḥ pitur antikam
- 19
अथानुबध्नन्मां वेगात्पटुश्वसितसंततिः
बद्धमुष्टिकरः क्रोधाद् आगतो मरुभूतिकः
athānubadhnanmāṃ vegātpaṭuśvasitasaṃtatiḥ
baddhamuṣṭikaraḥ krodhād āgato marubhūtikaḥ
- 20
किं किं तातेति तातेन स पृष्ट इदम् उक्तवान्
कन्दुको मे हृतो ऽनेन तम् अयं दाप्यताम् इति
kiṃ kiṃ tāteti tātena sa pṛṣṭa idam uktavān
kanduko me hṛto 'nena tam ayaṃ dāpyatām iti
- 21
ततो राज्ञा परिष्वज्य दापितापरकन्दुकः
तर्जनीतर्जितः पित्रा कुमारवटकां गतः
tato rājñā pariṣvajya dāpitāparakandukaḥ
tarjanītarjitaḥ pitrā kumāravaṭakāṃ gataḥ
- 22
अहम् अप्य् अङ्कम् आरोप्य तातेन परिभाषितः
मा स्म तात पुनर्भ्रातॄन्कोपयेः कोपनान् इति
aham apy aṅkam āropya tātena paribhāṣitaḥ
mā sma tāta punarbhrātṝnkopayeḥ kopanān iti
- 23
तथापि प्रतिषिद्धो ऽहं केलिशीलतया शिशोः
यथैनान्कोपयामि स्म तथैते माम् अकोपयन्
tathāpi pratiṣiddho 'haṃ keliśīlatayā śiśoḥ
yathainānkopayāmi sma tathaite mām akopayan
- 24
अभ्यासम् एकदा कुर्वन्नाराचं मरुभूतिकः
इच्छति स्म च विस्रष्टुं मया च चलितं धनुः
abhyāsam ekadā kurvannārācaṃ marubhūtikaḥ
icchati sma ca visraṣṭuṃ mayā ca calitaṃ dhanuḥ
- 25
असाव् अपि च नाराचश्चलिताच्चापतश्च्युतः
मालतीमुकुलं लक्षं तन्मात्रेणैव नास्पृशत्
asāv api ca nārācaścalitāccāpataścyutaḥ
mālatīmukulaṃ lakṣaṃ tanmātreṇaiva nāspṛśat
- 26
उत्सृज्य कुपितश्चापं धावमानः स माम् अनु
आस्थानस्थमहीपालसमीपम् अगमत्ततः
utsṛjya kupitaścāpaṃ dhāvamānaḥ sa mām anu
āsthānasthamahīpālasamīpam agamattataḥ
- 27
यौगन्धरायणो दृष्ट्वा कुपितं मरुभूतिकम्
कुपितो भर्त्सयित्वेदम् अभाषत महीपतिम्
yaugandharāyaṇo dṛṣṭvā kupitaṃ marubhūtikam
kupito bhartsayitvedam abhāṣata mahīpatim
- 28
वेदिता सर्वविद्यानाम् आसन्ननवयौवनः
राजपुत्रो महाराज यौवराज्ये ऽभिषिच्यताम्
veditā sarvavidyānām āsannanavayauvanaḥ
rājaputro mahārāja yauvarājye 'bhiṣicyatām
- 29
यावद्यावद्धि शास्त्रज्ञाः शास्त्रार्थान्न प्रयुञ्जते
तावत्तावद्भवन्त्य् एषां कुण्ठाः कार्येषु बुद्धयः
yāvadyāvaddhi śāstrajñāḥ śāstrārthānna prayuñjate
tāvattāvadbhavanty eṣāṃ kuṇṭhāḥ kāryeṣu buddhayaḥ
- 30
अमी रुमण्वदादीनां पुत्रा हरिशिखादयः
विजानन्तो ऽपि शास्त्राणि सुतराम् अन्धबुद्धयः
amī rumaṇvadādīnāṃ putrā hariśikhādayaḥ
vijānanto 'pi śāstrāṇi sutarām andhabuddhayaḥ

