82 shlokas
- 1
ततस्तातः सभां दृष्ट्वा तथा संजातसंपदम्
यथाप्रधानम् आभाष्य विनीतवद् अभाषत
tatastātaḥ sabhāṃ dṛṣṭvā tathā saṃjātasaṃpadam
yathāpradhānam ābhāṣya vinītavad abhāṣata
- 2
किम् अत्र पृच्छ्यते यत्र क्षिप्ताङ्गिरसबुद्धयः
अपृष्टा एव भाषध्वे प्रीतिनिर्वासितत्रपाः
kim atra pṛcchyate yatra kṣiptāṅgirasabuddhayaḥ
apṛṣṭā eva bhāṣadhve prītinirvāsitatrapāḥ
- 3
तेन यद्रोचते साधु पूज्येभ्यः पूजितं दिनम्
तत्रायं स्वसुतः प्रीत्या बालः संस्क्रियताम् इति
tena yadrocate sādhu pūjyebhyaḥ pūjitaṃ dinam
tatrāyaṃ svasutaḥ prītyā bālaḥ saṃskriyatām iti
- 4
अथ प्रस्ताव एतस्मिन्न् अनुज्ञातप्रवेशया
कलिङ्गसेनया राजा दूराद् एव नमस्कृतः
atha prastāva etasminn anujñātapraveśayā
kaliṅgasenayā rājā dūrād eva namaskṛtaḥ
- 5
एहीति सा नृपेणोक्ता न अतिमन्थरविक्रमा
उपगम्योपपर्यङ्कम् अध्यास्तादिष्टम् आसनम्
ehīti sā nṛpeṇoktā na atimantharavikramā
upagamyopaparyaṅkam adhyāstādiṣṭam āsanam
- 6
आयुक्तमौक्तिकस्तोकभूषणा विमलाम्बरा
āyuktamauktikastokabhūṣaṇā vimalāmbarā
- 7
कंधरामूलविस्रस्तश्लथबन्धशिरोरुहा
पश्चिमाचलकूटस्थतिमिरा द्यौर् इवोषसि
kaṃdharāmūlavisrastaślathabandhaśiroruhā
paścimācalakūṭasthatimirā dyaur ivoṣasi
- 8
यौवनान्तम् अनुप्राप्ता प्रावृडन्तम् इवापगा
चलच्चटुलताकारा भृतापि निभृताकृतिः
yauvanāntam anuprāptā prāvṛḍantam ivāpagā
calaccaṭulatākārā bhṛtāpi nibhṛtākṛtiḥ
- 9
विनीतापि प्रगल्भेव स्थविरेव तरुण्य् अपि
मितवाग् अपि वाचाला व्याख्यातव्या हि तन्मतिः
vinītāpi pragalbheva sthavireva taruṇy api
mitavāg api vācālā vyākhyātavyā hi tanmatiḥ
- 10
उपविष्टा पुरस्तस्या दशवर्षेव बालिका
तया मे दृष्टिर् आकृष्टा गुणैर्नौर् इव मन्थरा
upaviṣṭā purastasyā daśavarṣeva bālikā
tayā me dṛṣṭir ākṛṣṭā guṇairnaur iva mantharā
- 11
अचिरस्थापितस्फीतभङ्गुरस्निग्धमूर्धजा
निलीनकोकिलकुला तन्वी चूतलतेव सा
acirasthāpitasphītabhaṅgurasnigdhamūrdhajā
nilīnakokilakulā tanvī cūtalateva sā
- 12
निमेषोन्मेषशून्येन सहजायाम् अशोभिना
चक्षुषा वीक्ष्यमाणा मां सहस्राक्षम् इवाकरोत्
nimeṣonmeṣaśūnyena sahajāyām aśobhinā
cakṣuṣā vīkṣyamāṇā māṃ sahasrākṣam ivākarot
- 13
रूढा दाडिमगर्भाभदशनोद्भासतिआनना
दाडिमीमुकुलाकारविभक्तदशनच्छदा
rūḍhā dāḍimagarbhābhadaśanodbhāsatiānanā
dāḍimīmukulākāravibhaktadaśanacchadā
- 14
रक्तेन्दीवरमालेव मृणालदलबन्धना
raktendīvaramāleva mṛṇāladalabandhanā
- 15
उन्नीयन्ते स्म बालायाश्चिह्नैर् अङ्गानि कोमलैः
लतायाः सहकारस्य फलानि मुकुलैर् इव
unnīyante sma bālāyāścihnair aṅgāni komalaiḥ
latāyāḥ sahakārasya phalāni mukulair iva
- 16
अथापृच्छन्महीपालः कस्येयं रूपिणीर् इति
दुहितृत्वम् अनुप्राप्ता नामास्याः कथ्यताम् इति
athāpṛcchanmahīpālaḥ kasyeyaṃ rūpiṇīr iti
duhitṛtvam anuprāptā nāmāsyāḥ kathyatām iti
- 17
कलिङ्गसेनयाख्यातं शोच्येयं तनया मम
याम् एव पृच्छति स्वामी भृत्यां मदनमञ्जुकाम्
kaliṅgasenayākhyātaṃ śocyeyaṃ tanayā mama
yām eva pṛcchati svāmī bhṛtyāṃ madanamañjukām
- 18
ततः सस्नेहम् आहूय मातर् एहीति भूपतिः
ऊरूम् आरोपयद्बालां सा चेमां वामलोचनाम्
tataḥ sasneham āhūya mātar ehīti bhūpatiḥ
ūrūm āropayadbālāṃ sā cemāṃ vāmalocanām
- 19
द्रुतम् आदित्यशर्मा च गृहीत्वा लग्नम् अब्रवीत्
अहो चित्रम् इति स्मेरम् अभूच्च नृपतेर्मुखम्
drutam ādityaśarmā ca gṛhītvā lagnam abravīt
aho citram iti smeram abhūcca nṛpatermukham
- 20
ध्वनिनापि न तच्चक्षुर् आक्षिप्तं निहितं मयि
dhvanināpi na taccakṣur ākṣiptaṃ nihitaṃ mayi
- 21
राजा तु वस्त्राभरणम् अनल्पम् अपकल्मषम्
साम्बायै दापयित्वास्यै तदास्थानं व्यसर्जयत्
rājā tu vastrābharaṇam analpam apakalmaṣam
sāmbāyai dāpayitvāsyai tadāsthānaṃ vyasarjayat
- 22
अन्तःपुरं महीपालः कुमारवटकाम् अहम्
दीर्घम् उष्णं च विश्वस्य बाला स्वं भवनं ययौ
antaḥpuraṃ mahīpālaḥ kumāravaṭakām aham
dīrgham uṣṇaṃ ca viśvasya bālā svaṃ bhavanaṃ yayau
- 23
अथ पुण्ये दिने राजा द्विजराजजनावृतः
स्वयं भद्रासनस्थं मां यौवराज्ये ऽभिषिक्तवान्
atha puṇye dine rājā dvijarājajanāvṛtaḥ
svayaṃ bhadrāsanasthaṃ māṃ yauvarājye 'bhiṣiktavān
- 24
तथा हरिशिखं राजा मुदाज्ञापितवान् इति
यत्र प्रस्थाप्यते भर्ता गन्तव्यं तव निर्व्यथम्
tathā hariśikhaṃ rājā mudājñāpitavān iti
yatra prasthāpyate bhartā gantavyaṃ tava nirvyatham
- 25
सेनापतिश्च मन्त्री च भवान्भवतु सोद्यमः
इत्य् आज्ञापितवान्राजा प्रह्वं हरिशिखं ततः
senāpatiśca mantrī ca bhavānbhavatu sodyamaḥ
ity ājñāpitavānrājā prahvaṃ hariśikhaṃ tataḥ
- 26
खड्गचर्मधरो रक्षेद् अप्रमत्तः प्रभुं भवान्
इत्य् आज्ञया प्रमुदितं कृतवान्मरुभूतिकम्
khaḍgacarmadharo rakṣed apramattaḥ prabhuṃ bhavān
ity ājñayā pramuditaṃ kṛtavānmarubhūtikam
- 27
आदिशद्गोमुखं भर्तू रमणीयं मनस्त्वया
रमणीयैः क्रियालापैर् अपवादोज्झितैर् इति
ādiśadgomukhaṃ bhartū ramaṇīyaṃ manastvayā
ramaṇīyaiḥ kriyālāpair apavādojjhitair iti
- 28
तपन्तकम् अथावोचत्कर्णकुण्डलवृत्तिना
न त्याज्यो भवता स्वामी कदाचिद् इति पार्थिवः
tapantakam athāvocatkarṇakuṇḍalavṛttinā
na tyājyo bhavatā svāmī kadācid iti pārthivaḥ
- 29
तैर् अहं संवृतो ऽन्यैश्च गृहीतछत्त्रचामरैः
मङ्गलालंकृताङ्गश्च सुरविप्रान् अवन्दिषि
tair ahaṃ saṃvṛto 'nyaiśca gṛhītachattracāmaraiḥ
maṅgalālaṃkṛtāṅgaśca suraviprān avandiṣi
- 30
पितुर्मातरम् आसीनां पितरं च समन्त्रिणम्
अम्बाद्वयप्रधानं च स्फीतं राजावरोधनम्
piturmātaram āsīnāṃ pitaraṃ ca samantriṇam
ambādvayapradhānaṃ ca sphītaṃ rājāvarodhanam

