438 shlokas
- 1
इति शेषं वसन्तस्य तनुपाटलकुड्मलम्
दिवसांश्च नयामि स्म सुभगानिलचन्दनान्
iti śeṣaṃ vasantasya tanupāṭalakuḍmalam
divasāṃśca nayāmi sma subhagānilacandanān
- 2
एकदा दत्तकेनाहम् आगत्य हसतोदितः
अर्यपुत्र विचित्रं वः क्रीडास्थानम् उपागतम्
ekadā dattakenāham āgatya hasatoditaḥ
aryaputra vicitraṃ vaḥ krīḍāsthānam upāgatam
- 3
राजमार्गे मया दृष्टा वृद्धा स्त्री भास्वरप्रभा
नागरैर्देवि देवीति वन्द्यमाना वरार्थिभिः
rājamārge mayā dṛṣṭā vṛddhā strī bhāsvaraprabhā
nāgarairdevi devīti vandyamānā varārthibhiḥ
- 4
सा चाह प्रभवन्तीव दारक प्रतिगृह्यताम्
तव भर्त्रे मया दत्ता कन्याजिनवतीति माम्
sā cāha prabhavantīva dāraka pratigṛhyatām
tava bhartre mayā dattā kanyājinavatīti mām
- 5
उक्ता सा च मया देवि भृत्यत्वात्परवान् अहम्
दृष्ट्वा स्वामिनम् आयामि तत्क्षणं क्षम्यताम् इति
uktā sā ca mayā devi bhṛtyatvātparavān aham
dṛṣṭvā svāminam āyāmi tatkṣaṇaṃ kṣamyatām iti
- 6
स मयोक्तस्तया साकं हसन्तः सुखम् आस्महे
तेनागच्छतु सात्रैव मद्वचश्चेदम् उच्यताम्
sa mayoktastayā sākaṃ hasantaḥ sukham āsmahe
tenāgacchatu sātraiva madvacaścedam ucyatām
- 7
बहून्संपृच्छ्य कन्यायाः कार्यौ दानप्रतिग्रहौ
प्रष्टव्याः सन्ति चास्माकं तावत्पृच्छामि तान् अहम्
bahūnsaṃpṛcchya kanyāyāḥ kāryau dānapratigrahau
praṣṭavyāḥ santi cāsmākaṃ tāvatpṛcchāmi tān aham
- 8
अन्यच्चागम्यताम् एतद्गृहं यदि न दुष्यति
त्वादृशातिथिसत्कारः कारणं श्रेयसाम् इति
anyaccāgamyatām etadgṛhaṃ yadi na duṣyati
tvādṛśātithisatkāraḥ kāraṇaṃ śreyasām iti
- 9
ततः प्रस्थापितो गत्वा प्रत्यागत्य च दत्तकः
माम् अभाषत भारत्या गम्भीरभयगर्भया
tataḥ prasthāpito gatvā pratyāgatya ca dattakaḥ
mām abhāṣata bhāratyā gambhīrabhayagarbhayā
- 10
युष्मत्संदेशम् आकर्ण्य तयोक्तं भीमहासया
अहो महाकुलीनानाम् आचारः साधुसेविनाम्
yuṣmatsaṃdeśam ākarṇya tayoktaṃ bhīmahāsayā
aho mahākulīnānām ācāraḥ sādhusevinām
- 11
किम् अत्रोदयनो राजा प्रष्टव्यः सुहृदा तव
देवी वासवदत्ता वा किंवा मगधवंशजा
kim atrodayano rājā praṣṭavyaḥ suhṛdā tava
devī vāsavadattā vā kiṃvā magadhavaṃśajā
- 12
रुमण्वदादयः किंवा किंवा हरिशिखादयः
आह यत्सन्ति मे केचित्तावत्पृच्छामि तान् इति
rumaṇvadādayaḥ kiṃvā kiṃvā hariśikhādayaḥ
āha yatsanti me kecittāvatpṛcchāmi tān iti
- 13
आज्ञापयति यच्चैष माम् इहागम्यताम् इति
किम् एवम् अपमान्यन्ते गुरवो गुरुसेविभिः
ājñāpayati yaccaiṣa mām ihāgamyatām iti
kim evam apamānyante guravo gurusevibhiḥ
- 14
अथवा किम् अहं तस्य समीपं किम् असौ मम
अचिराद्यास्यतीत्य् एतत्स एवानुभविष्यति
athavā kim ahaṃ tasya samīpaṃ kim asau mama
acirādyāsyatīty etatsa evānubhaviṣyati
- 15
इत्य् उक्त्वा निश्चरन्तीभिर्ज्वालामालाभिर् आननात्
दग्ध्वा चम्पैकदेशं सा महोल्केव तिरोहिता
ity uktvā niścarantībhirjvālāmālābhir ānanāt
dagdhvā campaikadeśaṃ sā maholkeva tirohitā
- 16
मम त्व् आसीद्विदग्धेयं वृद्धा विप्रश्निका ध्रुवम्
इन्द्रजालाभियुक्ता वा मायाकारी भवेद् इति
mama tv āsīdvidagdheyaṃ vṛddhā vipraśnikā dhruvam
indrajālābhiyuktā vā māyākārī bhaved iti
- 17
भरद्वाजसुतायास्तु तीव्रः संत्रासकारणः
अस्मद्धृदयसंतापी परितापज्वरो ऽभवत्
bharadvājasutāyāstu tīvraḥ saṃtrāsakāraṇaḥ
asmaddhṛdayasaṃtāpī paritāpajvaro 'bhavat
- 18
मृणालानिलमुक्तालीजलार्द्रपटचन्दनैः
अस्मदङ्गपरिष्वङ्गैर्नास्यास्तापो न्यवर्तत
mṛṇālānilamuktālījalārdrapaṭacandanaiḥ
asmadaṅgapariṣvaṅgairnāsyāstāpo nyavartata
- 19
ततः शक्रधनुःसम्पाबलाकाचक्रलाञ्छनैः
निरम्बुदाम्बरच्छायैश्छन्नम् अम्बरम् अम्बुदैः
tataḥ śakradhanuḥsampābalākācakralāñchanaiḥ
nirambudāmbaracchāyaiśchannam ambaram ambudaiḥ
- 20
संतापम् अपनेतुं च सासारैः पश्चिमानिलैः
समारोहाम हर्म्यस्य सान्द्रशुभ्रसुधं शिरः
saṃtāpam apanetuṃ ca sāsāraiḥ paścimānilaiḥ
samārohāma harmyasya sāndraśubhrasudhaṃ śiraḥ
- 21
तत्रारुद्धप्रणालादि दासीदसोत्तराम्बरैः
पाश्चात्यमरुदाद्योति जडं जलम् अधारयम्
tatrāruddhapraṇālādi dāsīdasottarāmbaraiḥ
pāścātyamarudādyoti jaḍaṃ jalam adhārayam
- 22
तत्रान्येषाम् उरोमात्रे मज्जन्तः कुब्जवामनाः
शनकैः शान्तसंतापां भारद्वाजीम् अहासयत्
tatrānyeṣām uromātre majjantaḥ kubjavāmanāḥ
śanakaiḥ śāntasaṃtāpāṃ bhāradvājīm ahāsayat
- 23
इति नः क्रीडतो दृष्ट्वा प्रासादाग्रमहाह्रदे
जले रन्तुम् इवोष्णांशुः प्राविशत्पश्चिमार्णवम्
iti naḥ krīḍato dṛṣṭvā prāsādāgramahāhrade
jale rantum ivoṣṇāṃśuḥ prāviśatpaścimārṇavam
- 24
भरद्वाजतनूजा तु निषेव्य शिशिरं चिरम्
प्रशान्तागन्तुसंतापा शीतपीडातुराभवत्
bharadvājatanūjā tu niṣevya śiśiraṃ ciram
praśāntāgantusaṃtāpā śītapīḍāturābhavat
- 25
ताम् उरोबाहुवासोभिः समाच्छाद्य निरन्तरम्
विशीतां कृतवान् अस्मि तापशीतापहारिभिः
tām urobāhuvāsobhiḥ samācchādya nirantaram
viśītāṃ kṛtavān asmi tāpaśītāpahāribhiḥ
- 26
अपनीतपिधानैश्च प्रणालैर्मकराननैः
प्रासादात्प्रास्रवत्तोयं सुमेरोर् इव निर्झरैः
apanītapidhānaiśca praṇālairmakarānanaiḥ
prāsādātprāsravattoyaṃ sumeror iva nirjharaiḥ
- 27
प्रकीर्णसलिलक्रीडापीडनच्छिन्नभूषणम्
मुनिपीताम्बुधिच्छायं हर्म्याग्रं तद् अदृश्यत
prakīrṇasalilakrīḍāpīḍanacchinnabhūṣaṇam
munipītāmbudhicchāyaṃ harmyāgraṃ tad adṛśyata
- 28
तस्मिन्न् अभिनवाम्भोदकुम्भाम्भःक्षालनामले
दानैः परिचरामि स्म समानैः परिचारकान्
tasminn abhinavāmbhodakumbhāmbhaḥkṣālanāmale
dānaiḥ paricarāmi sma samānaiḥ paricārakān
- 29
इति कान्ते त्रियामादौ गमिते मानितप्रियः
उपायि प्रबलां निद्रां सुखदुःखाभिभाविनीम्
iti kānte triyāmādau gamite mānitapriyaḥ
upāyi prabalāṃ nidrāṃ sukhaduḥkhābhibhāvinīm
- 30
याते च क्षणदापादे कठोरस्पर्शबोधितः
गम्भीरेक्षणम् अद्राक्षं नरं व्यात्तास्यकन्दरम्
yāte ca kṣaṇadāpāde kaṭhorasparśabodhitaḥ
gambhīrekṣaṇam adrākṣaṃ naraṃ vyāttāsyakandaram

