46 shlokas
- 1
गान्धार्युवाच
काम्बोजं पश्य दुर्धर्षं काम्बोजास्तरणोचितम्
शयानम् ऋषभस्कन्धं हतं पांसुषु माधव
gāndhāryuvāca
kāmbojaṃ paśya durdharṣaṃ kāmbojāstaraṇocitam
śayānam ṛṣabhaskandhaṃ hataṃ pāṃsuṣu mādhava
- 2
यस्य क्षतजसंदिग्धौ बाहू चन्दनरूषितौ
अवेक्ष्य कृपणं भार्या विलपत्यतिदुःखिता
yasya kṣatajasaṃdigdhau bāhū candanarūṣitau
avekṣya kṛpaṇaṃ bhāryā vilapatyatiduḥkhitā
- 3
इमौ तौ परिघप्रख्यौ बाहू शुभतलाङ्गुली
ययोर्विवरम् आपन्नां न रतिर्मां पुराजहत्
imau tau parighaprakhyau bāhū śubhatalāṅgulī
yayorvivaram āpannāṃ na ratirmāṃ purājahat
- 4
कां गतिं नु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर
दूरबन्धुर् अनाथेव अतीव मधुरस्वरा
kāṃ gatiṃ nu gamiṣyāmi tvayā hīnā janeśvara
dūrabandhur anātheva atīva madhurasvarā
- 5
आतपे क्लाम्यमानानां विविधानाम् इव स्रजाम्
क्लान्तानाम् अपि नारीणां न श्रीर्जहति वै तनुम्
ātape klāmyamānānāṃ vividhānām iva srajām
klāntānām api nārīṇāṃ na śrīrjahati vai tanum
- 6
शयानम् अभितः शूरं कालिङ्गं मधुसूदन
पश्य दीप्ताङ्गदयुगप्रतिबद्धमहाभुजम्
śayānam abhitaḥ śūraṃ kāliṅgaṃ madhusūdana
paśya dīptāṅgadayugapratibaddhamahābhujam
- 7
मागधानाम् अधिपतिं जयत्सेनं जनार्दन
परिवार्य प्ररुदिता मागध्यः पश्य योषितः
māgadhānām adhipatiṃ jayatsenaṃ janārdana
parivārya praruditā māgadhyaḥ paśya yoṣitaḥ
- 8
आसाम् आयतनेत्राणां सुस्वराणां जनार्दन
मनःश्रुतिहरो नादो मनो मोहयतीव मे
āsām āyatanetrāṇāṃ susvarāṇāṃ janārdana
manaḥśrutiharo nādo mano mohayatīva me
- 9
प्रकीर्णसर्वाभरणा रुदन्त्यः शोककर्शिताः
स्वास्तीर्णशयनोपेता मागध्यः शेरते भुवि
prakīrṇasarvābharaṇā rudantyaḥ śokakarśitāḥ
svāstīrṇaśayanopetā māgadhyaḥ śerate bhuvi
- 10
कोसलानाम् अधिपतिं राजपुत्रं बृहद्बलम्
भर्तारं परिवार्यैताः पृथक्प्ररुदिताः स्त्रियः
kosalānām adhipatiṃ rājaputraṃ bṛhadbalam
bhartāraṃ parivāryaitāḥ pṛthakpraruditāḥ striyaḥ
- 11
अस्य गात्रगतान्बाणान्कार्ष्णिबाहुबलार्पितान्
उद्धरन्त्यसुखाविष्टा मूर्छमानाः पुनः पुनः
asya gātragatānbāṇānkārṣṇibāhubalārpitān
uddharantyasukhāviṣṭā mūrchamānāḥ punaḥ punaḥ
- 12
आसां सर्वानवद्यानाम् आतपेन परिश्रमात्
प्रम्लाननलिनाभानि भान्ति वक्त्राणि माधव
āsāṃ sarvānavadyānām ātapena pariśramāt
pramlānanalinābhāni bhānti vaktrāṇi mādhava
- 13
द्रोणेन निहताः शूराः शेरते रुचिराङ्गदाः
द्रोणेनाभिमुखाः सर्वे भ्रातरः पञ्च केकयाः
droṇena nihatāḥ śūrāḥ śerate rucirāṅgadāḥ
droṇenābhimukhāḥ sarve bhrātaraḥ pañca kekayāḥ
- 14
तप्तकाञ्चनवर्माणस्ताम्रध्वजरथस्रजः
भासयन्ति महीं भासा ज्वलिता इव पावकाः
taptakāñcanavarmāṇastāmradhvajarathasrajaḥ
bhāsayanti mahīṃ bhāsā jvalitā iva pāvakāḥ
- 15
द्रोणेन द्रुपदं संख्ये पश्य माधव पातितम्
महाद्विपम् इवारण्ये सिंहेन महता हतम्
droṇena drupadaṃ saṃkhye paśya mādhava pātitam
mahādvipam ivāraṇye siṃhena mahatā hatam
- 16
पाञ्चालराज्ञो विपुलं पुण्डरीकाक्ष पाण्डुरम्
आतपत्रं समाभाति शरदीव दिवाकरः
pāñcālarājño vipulaṃ puṇḍarīkākṣa pāṇḍuram
ātapatraṃ samābhāti śaradīva divākaraḥ
- 17
एतास्तु द्रुपदं वृद्धं स्नुषा भार्याश्च दुःखिताः
दग्ध्वा गच्छन्ति पाञ्चाल्यं राजानम् अपसव्यतः
etāstu drupadaṃ vṛddhaṃ snuṣā bhāryāśca duḥkhitāḥ
dagdhvā gacchanti pāñcālyaṃ rājānam apasavyataḥ
- 18
धृष्टकेतुं महेष्वासं चेदिपुंगवम् अङ्गनाः
द्रोणेन निहतं शूरं हरन्ति हृतचेतसः
dhṛṣṭaketuṃ maheṣvāsaṃ cedipuṃgavam aṅganāḥ
droṇena nihataṃ śūraṃ haranti hṛtacetasaḥ
- 19
द्रोणास्त्रम् अभिहत्यैष विमर्दे मधुसूदन
महेष्वासो हतः शेते नद्या हृत इव द्रुमः
droṇāstram abhihatyaiṣa vimarde madhusūdana
maheṣvāso hataḥ śete nadyā hṛta iva drumaḥ
- 20
एष चेदिपतिः शूरो धृष्टकेतुर्महारथः
शेते विनिहतः संख्ये हत्वा शत्रून्सहस्रशः
eṣa cedipatiḥ śūro dhṛṣṭaketurmahārathaḥ
śete vinihataḥ saṃkhye hatvā śatrūnsahasraśaḥ
- 21
वितुद्यमानं विहगैस्तं भार्याः प्रत्युपस्थिताः
चेदिराजं हृषीकेश हतं सबलबान्धवम्
vitudyamānaṃ vihagaistaṃ bhāryāḥ pratyupasthitāḥ
cedirājaṃ hṛṣīkeśa hataṃ sabalabāndhavam
- 22
दाशार्हीपुत्रजं वीरं शयानं सत्यविक्रमम्
आरोप्याङ्के रुदन्त्येताश्चेदिराजवराङ्गनाः
dāśārhīputrajaṃ vīraṃ śayānaṃ satyavikramam
āropyāṅke rudantyetāścedirājavarāṅganāḥ
- 23
अस्य पुत्रं हृषीकेश सुवक्त्रं चारुकुण्डलम्
द्रोणेन समरे पश्य निकृत्तं बहुधा शरैः
asya putraṃ hṛṣīkeśa suvaktraṃ cārukuṇḍalam
droṇena samare paśya nikṛttaṃ bahudhā śaraiḥ
- 24
पितरं नूनम् आजिस्थं युध्यमानं परैः सह
नाजहात्पृष्ठतो वीरम् अद्यापि मधुसूदन
pitaraṃ nūnam ājisthaṃ yudhyamānaṃ paraiḥ saha
nājahātpṛṣṭhato vīram adyāpi madhusūdana
- 25
एवं ममापि पुत्रस्य पुत्रः पितरम् अन्वगात्
दुर्योधनं महाबाहो लक्ष्मणः परवीरहा
evaṃ mamāpi putrasya putraḥ pitaram anvagāt
duryodhanaṃ mahābāho lakṣmaṇaḥ paravīrahā
- 26
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पतितौ पश्य माधव
हिमान्ते पुष्पितौ शालौ मरुता गलिताविव
vindānuvindāvāvantyau patitau paśya mādhava
himānte puṣpitau śālau marutā galitāviva
- 27
काञ्चनाङ्गदवर्माणौ बाणखड्गधनुर्धरौ
ऋषभप्रतिरूपाक्षौ शयानौ विमलस्रजौ
kāñcanāṅgadavarmāṇau bāṇakhaḍgadhanurdharau
ṛṣabhapratirūpākṣau śayānau vimalasrajau
- 28
अवध्याः पाण्डवाः कृष्ण सर्व एव त्वया सह
ये मुक्ता द्रोणभीष्माभ्यां कर्णाद्वैकर्तनात्कृपात्
avadhyāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa sarva eva tvayā saha
ye muktā droṇabhīṣmābhyāṃ karṇādvaikartanātkṛpāt
- 29
दुर्योधनाद्द्रोणसुतात्सैन्धवाच्च महारथात्
सोमदत्ताद्विकर्णाच्च शूराच्च कृतवर्मणः
ये हन्युः शस्त्रवेगेन देवान् अपि नरर्षभाः
duryodhanāddroṇasutātsaindhavācca mahārathāt
somadattādvikarṇācca śūrācca kṛtavarmaṇaḥ
ye hanyuḥ śastravegena devān api nararṣabhāḥ
- 30
त इमे निहताः संख्ये पश्य कालस्य पर्ययम्
नातिभारो ऽस्ति दैवस्य ध्रुवं माधव कश्चन
यद् इमे निहताः शूराः क्षत्रियैः क्षत्रियर्षभाः
ta ime nihatāḥ saṃkhye paśya kālasya paryayam
nātibhāro 'sti daivasya dhruvaṃ mādhava kaścana
yad ime nihatāḥ śūrāḥ kṣatriyaiḥ kṣatriyarṣabhāḥ

