28 shlokas
- 1
गान्धार्युवाच
सोमदत्तसुतं पश्य युयुधानेन पातितम्
वितुद्यमानं विहगैर्बहुभिर्माधवान्तिके
gāndhāryuvāca
somadattasutaṃ paśya yuyudhānena pātitam
vitudyamānaṃ vihagairbahubhirmādhavāntike
- 2
पुत्रशोकाभिसंतप्तः सोमदत्तो जनार्दन
युयुधानं महेष्वासं गर्हयन्न् इव दृश्यते
putraśokābhisaṃtaptaḥ somadatto janārdana
yuyudhānaṃ maheṣvāsaṃ garhayann iva dṛśyate
- 3
असौ तु भूरिश्रवसो माता शोकपरिप्लुता
आश्वासयति भर्तारं सोमदत्तम् अनिन्दिता
asau tu bhūriśravaso mātā śokapariplutā
āśvāsayati bhartāraṃ somadattam aninditā
- 4
दिष्ट्या नेदं महाराज दारुणं भरतक्षयम्
कुरुसंक्रन्दनं घोरं युगान्तम् अनुपश्यसि
diṣṭyā nedaṃ mahārāja dāruṇaṃ bharatakṣayam
kurusaṃkrandanaṃ ghoraṃ yugāntam anupaśyasi
- 5
दिष्ट्या यूपध्वजं वीरं पुत्रं भूरिसहस्रदम्
अनेकक्रतुयज्वानं निहतं नाद्य पश्यसि
diṣṭyā yūpadhvajaṃ vīraṃ putraṃ bhūrisahasradam
anekakratuyajvānaṃ nihataṃ nādya paśyasi
- 6
दिष्ट्या स्नुषाणाम् आक्रन्दे घोरं विलपितं बहु
न शृणोषि महाराज सारसीनाम् इवार्णवे
diṣṭyā snuṣāṇām ākrande ghoraṃ vilapitaṃ bahu
na śṛṇoṣi mahārāja sārasīnām ivārṇave
- 7
एकवस्त्रानुसंवीताः प्रकीर्णासितमूर्धजाः
स्नुषास्ते परिधावन्ति हतापत्या हतेश्वराः
ekavastrānusaṃvītāḥ prakīrṇāsitamūrdhajāḥ
snuṣāste paridhāvanti hatāpatyā hateśvarāḥ
- 8
श्वापदैर्भक्ष्यमाणं त्वम् अहो दिष्ट्या न पश्यसि
छिन्नबाहुं नरव्याघ्रम् अर्जुनेन निपातितम्
śvāpadairbhakṣyamāṇaṃ tvam aho diṣṭyā na paśyasi
chinnabāhuṃ naravyāghram arjunena nipātitam
- 9
शलं विनिहतं संख्ये भूरिश्रवसम् एव च
स्नुषाश्च विधवाः सर्वा दिष्ट्या नाद्येह पश्यसि
śalaṃ vinihataṃ saṃkhye bhūriśravasam eva ca
snuṣāśca vidhavāḥ sarvā diṣṭyā nādyeha paśyasi
- 10
दिष्ट्या तत्काञ्चनं छत्रं यूपकेतोर्महात्मनः
विनिकीर्णं रथोपस्थे सौमदत्तेर्न पश्यसि
diṣṭyā tatkāñcanaṃ chatraṃ yūpaketormahātmanaḥ
vinikīrṇaṃ rathopasthe saumadatterna paśyasi
- 11
अमूस्तु भूरिश्रवसो भार्याः सात्यकिना हतम्
परिवार्यानुशोचन्ति भर्तारम् असितेक्षणाः
amūstu bhūriśravaso bhāryāḥ sātyakinā hatam
parivāryānuśocanti bhartāram asitekṣaṇāḥ
- 12
एता विलप्य बहुलं भर्तृशोकेन कर्शिताः
पतन्त्यभिमुखा भूमौ कृपणं बत केशव
etā vilapya bahulaṃ bhartṛśokena karśitāḥ
patantyabhimukhā bhūmau kṛpaṇaṃ bata keśava
- 13
बीभत्सुर् अतिबीभत्सं कर्मेदम् अकरोत्कथम्
प्रमत्तस्य यद् अछैत्सीद्बाहुं शूरस्य यज्वनः
bībhatsur atibībhatsaṃ karmedam akarotkatham
pramattasya yad achaitsīdbāhuṃ śūrasya yajvanaḥ
- 14
ततः पापतरं कर्म कृतवान् अपि सात्यकिः
यस्मात्प्रायोपविष्टस्य प्राहार्षीत्संशितात्मनः
tataḥ pāpataraṃ karma kṛtavān api sātyakiḥ
yasmātprāyopaviṣṭasya prāhārṣītsaṃśitātmanaḥ
- 15
एको द्वाभ्यां हतः शेषे त्वम् अधर्मेण धार्मिकः
इति यूपध्वजस्यैताः स्त्रियः क्रोशन्ति माधव
eko dvābhyāṃ hataḥ śeṣe tvam adharmeṇa dhārmikaḥ
iti yūpadhvajasyaitāḥ striyaḥ krośanti mādhava
- 16
भार्या यूपध्वजस्यैषा करसंमितमध्यमा
कृत्वोत्सङ्गे भुजं भर्तुः कृपणं पर्यदेवयत्
bhāryā yūpadhvajasyaiṣā karasaṃmitamadhyamā
kṛtvotsaṅge bhujaṃ bhartuḥ kṛpaṇaṃ paryadevayat
- 17
अयं स रशनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्दनः
नाभ्यूरुजघनस्पर्शी नीवीविस्रंसनः करः
ayaṃ sa raśanotkarṣī pīnastanavimardanaḥ
nābhyūrujaghanasparśī nīvīvisraṃsanaḥ karaḥ
- 18
वासुदेवस्य सांनिध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
युध्यतः समरे ऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः
vāsudevasya sāṃnidhye pārthenākliṣṭakarmaṇā
yudhyataḥ samare 'nyena pramattasya nipātitaḥ
- 19
किं नु वक्ष्यसि संसत्सु कथासु च जनार्दन
अर्जुनस्य महत्कर्म स्वयं वा स किरीटवान्
kiṃ nu vakṣyasi saṃsatsu kathāsu ca janārdana
arjunasya mahatkarma svayaṃ vā sa kirīṭavān
- 20
इत्येवं गर्हयित्वैषा तूष्णीम् आस्ते वराङ्गना
ताम् एताम् अनुशोचन्ति सपत्न्यः स्वाम् इव स्नुषाम्
ityevaṃ garhayitvaiṣā tūṣṇīm āste varāṅganā
tām etām anuśocanti sapatnyaḥ svām iva snuṣām
- 21
गान्धारराजः शकुनिर्बलवान्सत्यविक्रमः
निहतः सहदेवेन भागिनेयेन मातुलः
gāndhārarājaḥ śakunirbalavānsatyavikramaḥ
nihataḥ sahadevena bhāgineyena mātulaḥ
- 22
यः पुरा हेमदण्डाभ्यां व्यजनाभ्यां स्म वीज्यते
स एष पक्षिभिः पक्षैः शयान उपवीज्यते
yaḥ purā hemadaṇḍābhyāṃ vyajanābhyāṃ sma vījyate
sa eṣa pakṣibhiḥ pakṣaiḥ śayāna upavījyate
- 23
यः स्म रूपाणि कुरुते शतशो ऽथ सहस्रशः
तस्य मायाविनो माया दग्धाः पाण्डवतेजसा
yaḥ sma rūpāṇi kurute śataśo 'tha sahasraśaḥ
tasya māyāvino māyā dagdhāḥ pāṇḍavatejasā
- 24
मायया निकृतिप्रज्ञो जितवान्यो युधिष्ठिरम्
सभायां विपुलं राज्यं स पुनर्जीवितं जितः
māyayā nikṛtiprajño jitavānyo yudhiṣṭhiram
sabhāyāṃ vipulaṃ rājyaṃ sa punarjīvitaṃ jitaḥ
- 25
शकुन्ताः शकुनिं कृष्ण समन्तात्पर्युपासते
कितवं मम पुत्राणां विनाशायोपशिक्षितम्
śakuntāḥ śakuniṃ kṛṣṇa samantātparyupāsate
kitavaṃ mama putrāṇāṃ vināśāyopaśikṣitam
- 26
एतेनैतन्महद्वैरं प्रसक्तं पाण्डवैः सह
वधाय मम पुत्राणाम् आत्मनः सगणस्य च
etenaitanmahadvairaṃ prasaktaṃ pāṇḍavaiḥ saha
vadhāya mama putrāṇām ātmanaḥ sagaṇasya ca
- 27
यथैव मम पुत्राणां लोकाः शस्त्रजिताः प्रभो
एवम् अस्यापि दुर्बुद्धेर्लोकाः शस्त्रेण वै जिताः
yathaiva mama putrāṇāṃ lokāḥ śastrajitāḥ prabho
evam asyāpi durbuddherlokāḥ śastreṇa vai jitāḥ
- 28
कथं च नायं तत्रापि पुत्रान्मे भ्रातृभिः सह
विरोधयेद् ऋजुप्रज्ञान् अनृजुर्मधुसूदन
kathaṃ ca nāyaṃ tatrāpi putrānme bhrātṛbhiḥ saha
virodhayed ṛjuprajñān anṛjurmadhusūdana

