19 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुंगवाः
अभ्ययुर्भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः
vaiśaṃpāyana uvāca
dhṛtarāṣṭrābhyanujñātāstataste kurupuṃgavāḥ
abhyayurbhrātaraḥ sarve gāndhārīṃ sahakeśavāḥ
- 2
ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम्
गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुम् ऐच्छद् अनिन्दिता
tato jñātvā hatāmitraṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
gāndhārī putraśokārtā śaptum aicchad aninditā
- 3
तस्याः पापम् अभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति
ऋषिः सत्यवतीपुत्रः प्राग् एव समबुध्यत
tasyāḥ pāpam abhiprāyaṃ viditvā pāṇḍavānprati
ṛṣiḥ satyavatīputraḥ prāg eva samabudhyata
- 4
स गङ्गायाम् उपस्पृश्य पुण्यगन्धं पयः शुचि
तं देशम् उपसंपेदे परमर्षिर्मनोजवः
sa gaṅgāyām upaspṛśya puṇyagandhaṃ payaḥ śuci
taṃ deśam upasaṃpede paramarṣirmanojavaḥ
- 5
दिव्येन चक्षुषा पश्यन्मनसानुद्धतेन च
सर्वप्राणभृतां भावं स तत्र समबुध्यत
divyena cakṣuṣā paśyanmanasānuddhatena ca
sarvaprāṇabhṛtāṃ bhāvaṃ sa tatra samabudhyata
- 6
स स्नुषाम् अब्रवीत्काले कल्यवादी महातपाः
शापकालम् अवाक्षिप्य शमकालम् उदीरयन्
sa snuṣām abravītkāle kalyavādī mahātapāḥ
śāpakālam avākṣipya śamakālam udīrayan
- 7
न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शमम् आप्नुहि
रजो निगृह्यताम् एतच्छृणु चेदं वचो मम
na kopaḥ pāṇḍave kāryo gāndhāri śamam āpnuhi
rajo nigṛhyatām etacchṛṇu cedaṃ vaco mama
- 8
उक्तास्यष्टादशाहानि पुत्रेण जयम् इच्छता
शिवम् आशास्स्व मे मातर्युध्यमानस्य शत्रुभिः
uktāsyaṣṭādaśāhāni putreṇa jayam icchatā
śivam āśāssva me mātaryudhyamānasya śatrubhiḥ
- 9
सा तथा याच्यमाना त्वं काले काले जयैषिणा
उक्तवत्यसि गान्धारि यतो धर्मस्ततो जयः
sā tathā yācyamānā tvaṃ kāle kāle jayaiṣiṇā
uktavatyasi gāndhāri yato dharmastato jayaḥ
- 10
न चाप्यतीतां गान्धारि वाचं ते वितथाम् अहम्
स्मरामि भाषमाणायास्तथा प्रणिहिता ह्यसि
na cāpyatītāṃ gāndhāri vācaṃ te vitathām aham
smarāmi bhāṣamāṇāyāstathā praṇihitā hyasi
- 11
सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचा चोक्त्वा मनस्विनि
कोपं संयच्छ गान्धारि मैवं भूः सत्यवादिनि
sā tvaṃ dharmaṃ parismṛtya vācā coktvā manasvini
kopaṃ saṃyaccha gāndhāri maivaṃ bhūḥ satyavādini
- 12
गान्धार्युवाच
भगवन्नाभ्यसूयामि नैतान् इच्छामि नश्यतः
पुत्रशोकेन तु बलान्मनो विह्वलतीव मे
gāndhāryuvāca
bhagavannābhyasūyāmi naitān icchāmi naśyataḥ
putraśokena tu balānmano vihvalatīva me
- 13
यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया
यथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्यास्तथा मया
yathaiva kuntyā kaunteyā rakṣitavyāstathā mayā
yathaiva dhṛtarāṣṭreṇa rakṣitavyāstathā mayā
- 14
दुर्योधनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च
कर्णदुःशासनाभ्यां च वृत्तो ऽयं कुरुसंक्षयः
duryodhanāparādhena śakuneḥ saubalasya ca
karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca vṛtto 'yaṃ kurusaṃkṣayaḥ
- 15
नापराध्यति बीभत्सुर्न च पार्थो वृकोदरः
नकुलः सहदेवो वा नैव जातु युधिष्ठिरः
nāparādhyati bībhatsurna ca pārtho vṛkodaraḥ
nakulaḥ sahadevo vā naiva jātu yudhiṣṭhiraḥ
- 16
युध्यमाना हि कौरव्याः कृन्तमानाः परस्परम्
निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम
yudhyamānā hi kauravyāḥ kṛntamānāḥ parasparam
nihatāḥ sahitāścānyaistatra nāstyapriyaṃ mama
- 17
यत्तु कर्माकरोद्भीमो वासुदेवस्य पश्यतः
दुर्योधनं समाहूय गदायुद्धे महामनाः
yattu karmākarodbhīmo vāsudevasya paśyataḥ
duryodhanaṃ samāhūya gadāyuddhe mahāmanāḥ
- 18
शिक्षयाभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे
अधो नाभ्यां प्रहृतवांस्तन्मे कोपम् अवर्धयत्
śikṣayābhyadhikaṃ jñātvā carantaṃ bahudhā raṇe
adho nābhyāṃ prahṛtavāṃstanme kopam avardhayat
- 19
कथं नु धर्मं धर्मज्ञैः समुद्दिष्टं महात्मभिः
त्यजेयुर् आहवे शूराः प्राणहेतोः कथंचन
kathaṃ nu dharmaṃ dharmajñaiḥ samuddiṣṭaṃ mahātmabhiḥ
tyajeyur āhave śūrāḥ prāṇahetoḥ kathaṃcana

