18 shlokas
- 1
गान्धार्युवाच
आवन्त्यं भीमसेनेन भक्षयन्ति निपातितम्
गृध्रगोमायवः शूरं बहुबन्धुम् अबन्धुवत्
gāndhāryuvāca
āvantyaṃ bhīmasenena bhakṣayanti nipātitam
gṛdhragomāyavaḥ śūraṃ bahubandhum abandhuvat
- 2
तं पश्य कदनं कृत्वा शत्रूणां मधुसूदन
शयानं वीरशयने रुधिरेण समुक्षितम्
taṃ paśya kadanaṃ kṛtvā śatrūṇāṃ madhusūdana
śayānaṃ vīraśayane rudhireṇa samukṣitam
- 3
तं सृगालाश्च कङ्काश्च क्रव्यादाश्च पृथग्विधाः
तेन तेन विकर्षन्ति पश्य कालस्य पर्ययम्
taṃ sṛgālāśca kaṅkāśca kravyādāśca pṛthagvidhāḥ
tena tena vikarṣanti paśya kālasya paryayam
- 4
शयानं वीरशयने वीरम् आक्रन्दसारिणम्
आवन्त्यम् अभितो नार्यो रुदत्यः पर्युपासते
śayānaṃ vīraśayane vīram ākrandasāriṇam
āvantyam abhito nāryo rudatyaḥ paryupāsate
- 5
प्रातिपीयं महेष्वासं हतं भल्लेन बाह्लिकम्
प्रसुप्तम् इव शार्दूलं पश्य कृष्ण मनस्विनम्
prātipīyaṃ maheṣvāsaṃ hataṃ bhallena bāhlikam
prasuptam iva śārdūlaṃ paśya kṛṣṇa manasvinam
- 6
अतीव मुखवर्णो ऽस्य निहतस्यापि शोभते
सोमस्येवाभिपूर्णस्य पौर्णमास्यां समुद्यतः
atīva mukhavarṇo 'sya nihatasyāpi śobhate
somasyevābhipūrṇasya paurṇamāsyāṃ samudyataḥ
- 7
पुत्रशोकाभितप्तेन प्रतिज्ञां परिरक्षता
पाकशासनिना संख्ये वार्द्धक्षत्रिर्निपातितः
putraśokābhitaptena pratijñāṃ parirakṣatā
pākaśāsaninā saṃkhye vārddhakṣatrirnipātitaḥ
- 8
एकादश चमूर्जित्वा रक्ष्यमाणं महात्मना
सत्यं चिकीर्षता पश्य हतम् एनं जयद्रथम्
ekādaśa camūrjitvā rakṣyamāṇaṃ mahātmanā
satyaṃ cikīrṣatā paśya hatam enaṃ jayadratham
- 9
सिन्धुसौवीरभर्तारं दर्पपूर्णं मनस्विनम्
भक्षयन्ति शिवा गृध्रा जनार्दन जयद्रथम्
sindhusauvīrabhartāraṃ darpapūrṇaṃ manasvinam
bhakṣayanti śivā gṛdhrā janārdana jayadratham
- 10
संरक्ष्यमाणं भार्याभिर् अनुरक्ताभिर् अच्युत
भषन्तो व्यपकर्षन्ति गहनं निम्नम् अन्तिकात्
saṃrakṣyamāṇaṃ bhāryābhir anuraktābhir acyuta
bhaṣanto vyapakarṣanti gahanaṃ nimnam antikāt
- 11
तम् एताः पर्युपासन्ते रक्षमाणा महाभुजम्
सिन्धुसौवीरगान्धारकाम्बोजयवनस्त्रियः
tam etāḥ paryupāsante rakṣamāṇā mahābhujam
sindhusauvīragāndhārakāmbojayavanastriyaḥ
- 12
यदा कृष्णाम् उपादाय प्राद्रवत्केकयैः सह
तदैव वध्यः पाण्डूनां जनार्दन जयद्रथः
yadā kṛṣṇām upādāya prādravatkekayaiḥ saha
tadaiva vadhyaḥ pāṇḍūnāṃ janārdana jayadrathaḥ
- 13
दुःशलां मानयद्भिस्तु यदा मुक्तो जयद्रथः
कथम् अद्य न तां कृष्ण मानयन्ति स्म ते पुनः
duḥśalāṃ mānayadbhistu yadā mukto jayadrathaḥ
katham adya na tāṃ kṛṣṇa mānayanti sma te punaḥ
- 14
सैषा मम सुता बाला विलपन्ती सुदुःखिता
प्रमापयति चात्मानम् आक्रोशति च पाण्डवान्
saiṣā mama sutā bālā vilapantī suduḥkhitā
pramāpayati cātmānam ākrośati ca pāṇḍavān
- 15
किं नु दुःखतरं कृष्ण परं मम भविष्यति
यत्सुता विधवा बाला स्नुषाश्च निहतेश्वराः
kiṃ nu duḥkhataraṃ kṛṣṇa paraṃ mama bhaviṣyati
yatsutā vidhavā bālā snuṣāśca nihateśvarāḥ
- 16
अहो धिग्दुःशलां पश्य वीतशोकभयाम् इव
शिरो भर्तुर् अनासाद्य धावमानाम् इतस्ततः
aho dhigduḥśalāṃ paśya vītaśokabhayām iva
śiro bhartur anāsādya dhāvamānām itastataḥ
- 17
वारयामास यः सर्वान्पाण्डवान्पुत्रगृद्धिनः
स हत्वा विपुलाः सेनाः स्वयं मृत्युवशं गतः
vārayāmāsa yaḥ sarvānpāṇḍavānputragṛddhinaḥ
sa hatvā vipulāḥ senāḥ svayaṃ mṛtyuvaśaṃ gataḥ
- 18
तं मत्तम् इव मातङ्गं वीरं परमदुर्जयम्
परिवार्य रुदन्त्येताः स्त्रियश्चन्द्रोपमाननाः
taṃ mattam iva mātaṅgaṃ vīraṃ paramadurjayam
parivārya rudantyetāḥ striyaścandropamānanāḥ

