62 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
इति संदिश्य भगवान्बार्हिषदैरभिपूजितः
पश्यतां राजपुत्राणां तत्रैवान्तर्दधे हरः
maitreya uvāca
iti saṃdiśya bhagavānbārhiṣadairabhipūjitaḥ
paśyatāṃ rājaputrāṇāṃ tatraivāntardadhe haraḥ
- 2
रुद्रगीतं भगवतः स्तोत्रं सर्वे प्रचेतसः
जपन्तस्ते तपस्तेपुर्वर्षाणामयुतं जले
rudragītaṃ bhagavataḥ stotraṃ sarve pracetasaḥ
japantaste tapastepurvarṣāṇāmayutaṃ jale
- 3
प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्वासक्तमानसम्
नारदो ऽध्यात्मतत्त्वज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत्
prācīnabarhiṣaṃ kṣattaḥ karmasvāsaktamānasam
nārado 'dhyātmatattvajñaḥ kṛpāluḥ pratyabodhayat
- 4
श्रेयस्त्वं कतमद्राजन्कर्मणात्मन ईहसे
दुःखहानिः सुखावाप्तिः श्रेयस्तन्नेह चेष्यते
śreyastvaṃ katamadrājankarmaṇātmana īhase
duḥkhahāniḥ sukhāvāptiḥ śreyastanneha ceṣyate
- 5
राजोवाच
न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधीः
ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः
rājovāca
na jānāmi mahābhāga paraṃ karmāpaviddhadhīḥ
brūhi me vimalaṃ jñānaṃ yena mucyeya karmabhiḥ
- 6
गृहेषु कूटधर्मेषु पुत्रदारधनार्थधीः
न परं विन्दते मूढो भ्राम्यन्संसारवर्त्मसु
gṛheṣu kūṭadharmeṣu putradāradhanārthadhīḥ
na paraṃ vindate mūḍho bhrāmyansaṃsāravartmasu
- 7
नारद उवाच
भो भोः प्रजापते राजन्पशून्पश्य त्वयाध्वरे
संज्ञापिताञ्जीवसङ्घान्निर्घृणेन सहस्रशः
nārada uvāca
bho bhoḥ prajāpate rājanpaśūnpaśya tvayādhvare
saṃjñāpitāñjīvasaṅghānnirghṛṇena sahasraśaḥ
- 8
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव
संपरेतमयःकूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यवः
ete tvāṃ sampratīkṣante smaranto vaiśasaṃ tava
saṃparetamayaḥkūṭaiśchindantyutthitamanyavaḥ
- 9
अत्र ते कथयिष्ये ऽमुमितिहासं पुरातनम्
पुरञ्जनस्य चरितं निबोध गदतो मम
atra te kathayiṣye 'mumitihāsaṃ purātanam
purañjanasya caritaṃ nibodha gadato mama
- 10
आसीत्पुरञ्जनो नाम राजा राजन्बृहच्छ्रवाः
तस्याविज्ञातनामासीत्सखाविज्ञातचेष्टितः
āsītpurañjano nāma rājā rājanbṛhacchravāḥ
tasyāvijñātanāmāsītsakhāvijñātaceṣṭitaḥ
- 11
सो ऽन्वेषमाणः शरणं बभ्राम पृथिवीं प्रभुः
नानुरूपं यदाविन्ददभूत्स विमना इव
so 'nveṣamāṇaḥ śaraṇaṃ babhrāma pṛthivīṃ prabhuḥ
nānurūpaṃ yadāvindadabhūtsa vimanā iva
- 12
न साधु मेने ताः सर्वा भूतले यावतीः पुरः
कामान्कामयमानो ऽसौ तस्य तस्योपपत्तये
na sādhu mene tāḥ sarvā bhūtale yāvatīḥ puraḥ
kāmānkāmayamāno 'sau tasya tasyopapattaye
- 13
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु
ददर्श नवभिर्द्वार्भिः पुरं लक्षितलक्षणाम्
sa ekadā himavato dakṣiṇeṣvatha sānuṣu
dadarśa navabhirdvārbhiḥ puraṃ lakṣitalakṣaṇām
- 14
प्राकारोपवनाट्टालपरिखैरक्षतोरणैः
स्वर्णरौप्यायसैः शृङ्गैः सङ्कुलां सर्वतो गृहैः
prākāropavanāṭṭālaparikhairakṣatoraṇaiḥ
svarṇaraupyāyasaiḥ śṛṅgaiḥ saṅkulāṃ sarvato gṛhaiḥ
- 15
नीलस्फटिकवैदूर्यमुक्तामरकतारुणैः
क्ᄆप्तहर्म्यस्थलीं दीप्तां श्रिया भोगवतीमिव
nīlasphaṭikavaidūryamuktāmarakatāruṇaiḥ
kᄆptaharmyasthalīṃ dīptāṃ śriyā bhogavatīmiva
- 16
सभाचत्वररथ्याभिराक्रीडायतनापणैः
चैत्यध्वजपताकाभिर्युक्तां विद्रुमवेदिभिः
sabhācatvararathyābhirākrīḍāyatanāpaṇaiḥ
caityadhvajapatākābhiryuktāṃ vidrumavedibhiḥ
- 17
पुर्यास्तु बाह्योपवने दिव्यद्रुमलताकुले
नदद्विहङ्गालिकुलकोलाहलजलाशये
puryāstu bāhyopavane divyadrumalatākule
nadadvihaṅgālikulakolāhalajalāśaye
- 18
हिमनिर्झरविप्रुष्मत्कुसुमाकरवायुना
चलत्प्रवालविटपनलिनीतटसम्पदि
himanirjharavipruṣmatkusumākaravāyunā
calatpravālaviṭapanalinītaṭasampadi
- 19
नानारण्यमृगव्रातैरनाबाधे मुनिव्रतैः
आहूतं मन्यते पान्थो यत्र कोकिलकूजितैः
nānāraṇyamṛgavrātairanābādhe munivrataiḥ
āhūtaṃ manyate pāntho yatra kokilakūjitaiḥ
- 20
यदृच्छयागतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम्
भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकैः
yadṛcchayāgatāṃ tatra dadarśa pramadottamām
bhṛtyairdaśabhirāyāntīmekaikaśatanāyakaiḥ
- 21
अञ्चशीर्षाहिना गुप्तां प्रतीहारेण सर्वतः
अन्वेषमाणामृषभमप्रौढां कामरूपिणीम्
añcaśīrṣāhinā guptāṃ pratīhāreṇa sarvataḥ
anveṣamāṇāmṛṣabhamaprauḍhāṃ kāmarūpiṇīm
- 22
सुनासां सुदतीं बालां सुकपोलां वराननाम्
समविन्यस्तकर्णाभ्यां बिभ्रतीं कुण्डलश्रियम्
sunāsāṃ sudatīṃ bālāṃ sukapolāṃ varānanām
samavinyastakarṇābhyāṃ bibhratīṃ kuṇḍalaśriyam
- 23
पिशङ्गनीवीं सुश्रोणीं श्यामां कनकमेखलाम्
पद्भ्यां क्वणद्भ्यां चलन्तीं नूपुरैर्देवतामिव
piśaṅganīvīṃ suśroṇīṃ śyāmāṃ kanakamekhalām
padbhyāṃ kvaṇadbhyāṃ calantīṃ nūpurairdevatāmiva
- 24
स्तनौ व्यञ्जितकैशोरौ समवृत्तौ निरन्तरौ
वस्त्रान्तेन निगूहन्तीं व्रीडया गजगामिनीम्
stanau vyañjitakaiśorau samavṛttau nirantarau
vastrāntena nigūhantīṃ vrīḍayā gajagāminīm
- 25
तामाह ललितं वीरः सव्रीडस्मितशोभनाम्
स्निग्धेनापाङ्गपुङ्खेन स्पृष्टः प्रेमोद्भ्रमद्भ्रुवा
tāmāha lalitaṃ vīraḥ savrīḍasmitaśobhanām
snigdhenāpāṅgapuṅkhena spṛṣṭaḥ premodbhramadbhruvā
- 26
का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कस्यासीह कुतः सति
इमामुप पुरीं भीरु किं चिकीर्षसि शंस मे
kā tvaṃ kañjapalāśākṣi kasyāsīha kutaḥ sati
imāmupa purīṃ bhīru kiṃ cikīrṣasi śaṃsa me
- 27
क एते ऽनुपथा ये त एकादश महाभटाः
एता वा ललनाः सुभ्रु को ऽयं ते ऽहिः पुरःसरः
ka ete 'nupathā ye ta ekādaśa mahābhaṭāḥ
etā vā lalanāḥ subhru ko 'yaṃ te 'hiḥ puraḥsaraḥ
- 28
त्वं ह्रीर्भवान्यस्यथ वाग्रमा पतिं विचिन्वती किं मुनिवद्रहो वने
त्वदङ्घ्रिकामाप्तसमस्तकामं क्व पद्मकोशः पतितः कराग्रात्
tvaṃ hrīrbhavānyasyatha vāgramā patiṃ vicinvatī kiṃ munivadraho vane
tvadaṅghrikāmāptasamastakāmaṃ kva padmakośaḥ patitaḥ karāgrāt
- 29
नासां वरोर्वन्यतमा भुविस्पृक्पुरीमिमां वीरवरेण साकम्
अर्हस्यलंकर्तुमदभ्रकर्मणा लोकं परं श्रीरिव यज्ञपुंसा
nāsāṃ varorvanyatamā bhuvispṛkpurīmimāṃ vīravareṇa sākam
arhasyalaṃkartumadabhrakarmaṇā lokaṃ paraṃ śrīriva yajñapuṃsā
- 30
यदेष मापाङ्गविखण्डितेन्द्रियं सव्रीडभावस्मितविभ्रमद्भ्रुवा
त्वयोपसृष्टो भगवान्मनोभवः प्रबाधते ऽथानुगृहाण शोभने
yadeṣa māpāṅgavikhaṇḍitendriyaṃ savrīḍabhāvasmitavibhramadbhruvā
tvayopasṛṣṭo bhagavānmanobhavaḥ prabādhate 'thānugṛhāṇa śobhane

