52 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
मौक्तिकैः कुसुमस्रग्भिर्दुकूलैः स्वर्णतोरणैः
महासुरभिभिर्धूपैर्मण्डितं तत्र तत्र वै
maitreya uvāca
mauktikaiḥ kusumasragbhirdukūlaiḥ svarṇatoraṇaiḥ
mahāsurabhibhirdhūpairmaṇḍitaṃ tatra tatra vai
- 2
चन्दनागुरुतोयार्द्ररथ्याचत्वरमार्गवत्
पुष्पाक्षतफलैस्तोक्मैर्लाजैरर्चिर्भिरर्चितम्
candanāgurutoyārdrarathyācatvaramārgavat
puṣpākṣataphalaistokmairlājairarcirbhirarcitam
- 3
सवृन्दैः कदलीस्तम्भैः पूगपोतैः परिष्कृतम्
तरुपल्लवमालाभिः सर्वतः समलंकृतम्
savṛndaiḥ kadalīstambhaiḥ pūgapotaiḥ pariṣkṛtam
tarupallavamālābhiḥ sarvataḥ samalaṃkṛtam
- 4
प्रजास्तं दीपबलिभिः सम्भृताशेषमङ्गलैः
अभीयुर्मृष्टकन्याश्च मृष्टकुण्डलमण्डिताः
prajāstaṃ dīpabalibhiḥ sambhṛtāśeṣamaṅgalaiḥ
abhīyurmṛṣṭakanyāśca mṛṣṭakuṇḍalamaṇḍitāḥ
- 5
शङ्खदुन्दुभिघोषेण ब्रह्मघोषेण चर्त्विजाम्
विवेश भवनं वीरः स्तूयमानो गतस्मयः
śaṅkhadundubhighoṣeṇa brahmaghoṣeṇa cartvijām
viveśa bhavanaṃ vīraḥ stūyamāno gatasmayaḥ
- 6
पूजितः पूजयामास तत्र तत्र महायशाः
पौराञ्जानपदांस्तांस्तान्प्रीतः प्रियवरप्रदः
pūjitaḥ pūjayāmāsa tatra tatra mahāyaśāḥ
paurāñjānapadāṃstāṃstānprītaḥ priyavarapradaḥ
- 7
स एवमादीन्यनवद्यचेष्टितः कर्माणि भूयांसि महान्महत्तमः
कुर्वन्शशासावनिमण्डलं यशः स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम्
sa evamādīnyanavadyaceṣṭitaḥ karmāṇi bhūyāṃsi mahānmahattamaḥ
kurvanśaśāsāvanimaṇḍalaṃ yaśaḥ sphītaṃ nidhāyāruruhe paraṃ padam
- 8
सूत उवाच
तदादिराजस्य यशो विजृम्भितं गुणैरशेषैर्गुणवत्सभाजितम्
क्षत्ता महाभागवतः सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तमर्चयन्
sūta uvāca
tadādirājasya yaśo vijṛmbhitaṃ guṇairaśeṣairguṇavatsabhājitam
kṣattā mahābhāgavataḥ sadaspate kauṣāraviṃ prāha gṛṇantamarcayan
- 9
विदुर उवाच
सो ऽभिषिक्तः पृथुर्विप्रैर्लब्धाशेषसुरार्हणः
बिभ्रत्स वैष्णवं तेजो बाह्वोर्याभ्यां दुदोह गाम्
vidura uvāca
so 'bhiṣiktaḥ pṛthurviprairlabdhāśeṣasurārhaṇaḥ
bibhratsa vaiṣṇavaṃ tejo bāhvoryābhyāṃ dudoha gām
- 10
को न्वस्य कीर्तिं न शृणोत्यभिज्ञो यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपाः
लोकाः सपाला उपजीवन्ति काममद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम्
ko nvasya kīrtiṃ na śṛṇotyabhijño yadvikramocchiṣṭamaśeṣabhūpāḥ
lokāḥ sapālā upajīvanti kāmamadyāpi tanme vada karma śuddham
- 11
मैत्रेय उवाच
गङ्गायमुनयोर्नद्योरन्तरा क्षेत्रमावसन्
आरब्धानेव बुभुजे भोगान्पुण्यजिहासया
maitreya uvāca
gaṅgāyamunayornadyorantarā kṣetramāvasan
ārabdhāneva bubhuje bhogānpuṇyajihāsayā
- 12
सर्वत्रास्खलितादेशः सप्तद्वीपैकदण्डधृक्
अन्यत्र ब्राह्मणकुलादन्यत्राच्युतगोत्रतः
sarvatrāskhalitādeśaḥ saptadvīpaikadaṇḍadhṛk
anyatra brāhmaṇakulādanyatrācyutagotrataḥ
- 13
एकदासीन्महासत्रदीक्षा तत्र दिवौकसाम्
समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम
ekadāsīnmahāsatradīkṣā tatra divaukasām
samājo brahmarṣīṇāṃ ca rājarṣīṇāṃ ca sattama
- 14
तस्मिनर्हत्सु सर्वेषु स्वर्चितेषु यथार्हतः
उत्थितः सदसो मध्ये ताराणामुडुराड् इव
tasminarhatsu sarveṣu svarciteṣu yathārhataḥ
utthitaḥ sadaso madhye tārāṇāmuḍurāḍ iva
- 15
प्रांशुः पीनायतभुजो गौरः कञ्जारुणेक्षणः
सुनासः सुमुखः सौम्यः पीनांसः सुद्विजस्मितः
prāṃśuḥ pīnāyatabhujo gauraḥ kañjāruṇekṣaṇaḥ
sunāsaḥ sumukhaḥ saumyaḥ pīnāṃsaḥ sudvijasmitaḥ
- 16
व्यूढवक्षा बृहच्छ्रोणिर्वलिवल्गुदलोदरः
आवर्तनाभिरोजस्वी काञ्चनोरुरुदग्रपात्
vyūḍhavakṣā bṛhacchroṇirvalivalgudalodaraḥ
āvartanābhirojasvī kāñcanorurudagrapāt
- 17
सूक्ष्मवक्रासितस्निग्धमूर्धजः कम्बुकन्धरः
महाधने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च
sūkṣmavakrāsitasnigdhamūrdhajaḥ kambukandharaḥ
mahādhane dukūlāgrye paridhāyopavīya ca
- 18
व्यञ्जिताशेषगात्रश्रीर्नियमे न्यस्तभूषणः
कृष्णाजिनधरः श्रीमान्कुशपाणिः कृतोचितः
vyañjitāśeṣagātraśrīrniyame nyastabhūṣaṇaḥ
kṛṣṇājinadharaḥ śrīmānkuśapāṇiḥ kṛtocitaḥ
- 19
शिशिरस्निग्धताराक्षः समैक्षत समन्ततः
ऊचिवानिदमुर्वीशः सदः संहर्षयन्निव
śiśirasnigdhatārākṣaḥ samaikṣata samantataḥ
ūcivānidamurvīśaḥ sadaḥ saṃharṣayanniva
- 20
चारु चित्रपदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढम् अविक्लवम्
सर्वेषामुपकारार्थं तदा अनुवदन्निव
cāru citrapadaṃ ślakṣṇaṃ mṛṣṭaṃ gūḍham aviklavam
sarveṣāmupakārārthaṃ tadā anuvadanniva
- 21
राजोवाच
सभ्याः शृणुत भद्रं वः साधवो य इहागताः
सत्सु जिज्ञासुभिर्धर्ममावेद्यं स्वमनीषितम्
rājovāca
sabhyāḥ śṛṇuta bhadraṃ vaḥ sādhavo ya ihāgatāḥ
satsu jijñāsubhirdharmamāvedyaṃ svamanīṣitam
- 22
अहं दण्डधरो राजा प्रजानामिह योजितः
रक्षिता वृत्तिदः स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक्
ahaṃ daṇḍadharo rājā prajānāmiha yojitaḥ
rakṣitā vṛttidaḥ sveṣu setuṣu sthāpitā pṛthak
- 23
तस्य मे तदनुष्ठानाद्यानाहुर्ब्रह्मवादिनः
लोकाः स्युः कामसंदोहा यस्य तुष्यति दिष्टदृक्
tasya me tadanuṣṭhānādyānāhurbrahmavādinaḥ
lokāḥ syuḥ kāmasaṃdohā yasya tuṣyati diṣṭadṛk
- 24
य उद्धरेत्करं राजा प्रजा धर्मेष्वशिक्षयन्
प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति सः
ya uddharetkaraṃ rājā prajā dharmeṣvaśikṣayan
prajānāṃ śamalaṃ bhuṅkte bhagaṃ ca svaṃ jahāti saḥ
- 25
तत्प्रजा भर्तृपिण्डार्थं स्वार्थमेवानसूयवः
कुरुताधोक्षजधियस्तर्हि मे ऽनुग्रहः कृतः
tatprajā bhartṛpiṇḍārthaṃ svārthamevānasūyavaḥ
kurutādhokṣajadhiyastarhi me 'nugrahaḥ kṛtaḥ
- 26
यूयं तदनुमोदध्वं पितृदेवर्षयो ऽमलाः
कर्तुः शास्तुरनुज्ञातुस्तुल्यं यत्प्रेत्य तत्फलम्
yūyaṃ tadanumodadhvaṃ pitṛdevarṣayo 'malāḥ
kartuḥ śāsturanujñātustulyaṃ yatpretya tatphalam
- 27
अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषांचिदर्हसत्तमाः
इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद्भुवः
asti yajñapatirnāma keṣāṃcidarhasattamāḥ
ihāmutra ca lakṣyante jyotsnāvatyaḥ kvacidbhuvaḥ
- 28
मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपतेः
प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितुः पितुः
manoruttānapādasya dhruvasyāpi mahīpateḥ
priyavratasya rājarṣeraṅgasyāsmatpituḥ pituḥ
- 29
ईदृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च
प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता
īdṛśānāmathānyeṣāmajasya ca bhavasya ca
prahlādasya baleścāpi kṛtyamasti gadābhṛtā
- 30
दौहित्रादीनृते मृत्योः शोच्यान्धर्मविमोहितान्
वर्गस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्यहेतुना
dauhitrādīnṛte mṛtyoḥ śocyāndharmavimohitān
vargasvargāpavargāṇāṃ prāyeṇaikātmyahetunā

