38 shlokas
- 1
सनत्कुमार उवाच
प्रविष्टे भवनं देवे सूपविष्टे वरासने
स बहिर्मन्मथः क्रूरो देवं वेद्धुमनाभवत्
sanatkumāra uvāca
praviṣṭe bhavanaṃ deve sūpaviṣṭe varāsane
sa bahirmanmathaḥ krūro devaṃ veddhumanābhavat
- 2
तमनाचारसंयुक्तं दुरात्मानं कुलाधमम्
लोकान्सर्वांस्तापयानं सर्वेष्वकरुणात्मकम्
tamanācārasaṃyuktaṃ durātmānaṃ kulādhamam
lokānsarvāṃstāpayānaṃ sarveṣvakaruṇātmakam
- 3
ऋषीणां विघ्नकर्तारं नियमानां व्रतैः सह
चक्राह्वयस्य रूपेण रत्या सह तमागतम्
ṛṣīṇāṃ vighnakartāraṃ niyamānāṃ vrataiḥ saha
cakrāhvayasya rūpeṇa ratyā saha tamāgatam
- 4
अथाततायिनं व्यास वेद्धुकामं सुरेश्वरम्
नयनेन तृतीयेन सावज्ञं तमवैक्षत
athātatāyinaṃ vyāsa veddhukāmaṃ sureśvaram
nayanena tṛtīyena sāvajñaṃ tamavaikṣata
- 5
ततो ऽस्य नेत्रजो वह्निर्ज्वालामालासहस्रवान्
संवृत्य रतिभर्तारमदहत्सपरिच्छदम्
tato 'sya netrajo vahnirjvālāmālāsahasravān
saṃvṛtya ratibhartāramadahatsaparicchadam
- 6
स दह्यमानः करुणमार्तो ऽक्रोशत विस्वरम्
प्रसादयंश्च तं देवं पपात स महीतले
sa dahyamānaḥ karuṇamārto 'krośata visvaram
prasādayaṃśca taṃ devaṃ papāta sa mahītale
- 7
आशु सो ऽग्निपरीताङ्गो मन्मथो लोकतापनः
पपात भस्मसाच्चैव क्षणेन समपद्यत
āśu so 'gniparītāṅgo manmatho lokatāpanaḥ
papāta bhasmasāccaiva kṣaṇena samapadyata
- 8
पत्नी तु करुणं तस्य विललाप सुदुःखिता
देवं देवीं च दुःखार्ता अयाचत्करुणायती
patnī tu karuṇaṃ tasya vilalāpa suduḥkhitā
devaṃ devīṃ ca duḥkhārtā ayācatkaruṇāyatī
- 9
तस्याश्च करुणां श्रुत्वा देवौ तौ करुणात्मकौ
ऊचतुस्तां समालोक्य समाश्वास्य च दुःखिताम्
tasyāśca karuṇāṃ śrutvā devau tau karuṇātmakau
ūcatustāṃ samālokya samāśvāsya ca duḥkhitām
- 10
दग्ध एष ध्रुवं भद्रे नास्योत्पत्तिरिहेष्यते
अशरीरो ऽपि ते काले कार्यं सर्वं करिष्यति
dagdha eṣa dhruvaṃ bhadre nāsyotpattiriheṣyate
aśarīro 'pi te kāle kāryaṃ sarvaṃ kariṣyati
- 11
यदा तु विष्णुर्भविता वसुदेवसुतः शुभे
तदा तस्य सुतो ऽयं स्यात्पतिस्ते स भविष्यति
yadā tu viṣṇurbhavitā vasudevasutaḥ śubhe
tadā tasya suto 'yaṃ syātpatiste sa bhaviṣyati
- 12
सनत्कुमार उवाच
ततः सा तं वरं लब्ध्वा कामपत्नी शुभानना
जगामेष्टं तदा देशं प्रीतियुक्ता गतक्लमा
sanatkumāra uvāca
tataḥ sā taṃ varaṃ labdhvā kāmapatnī śubhānanā
jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ prītiyuktā gataklamā
- 13
सनत्कुमार उवाच
एवं दग्ध्वा स कामं तु शंकरो मूढचेतसम्
प्रोवाच हिमवत्पुत्रीं भक्त्या मुनिवरस्य ह
sanatkumāra uvāca
evaṃ dagdhvā sa kāmaṃ tu śaṃkaro mūḍhacetasam
provāca himavatputrīṃ bhaktyā munivarasya ha
- 14
वसिष्ठो नाम विप्रेन्द्रो मां कृत्वा हृदि तप्यते
तस्याहं वरदानाय प्रयास्यामि महाव्रते
vasiṣṭho nāma viprendro māṃ kṛtvā hṛdi tapyate
tasyāhaṃ varadānāya prayāsyāmi mahāvrate
- 15
एवमुक्त्वा स देवीं तु भक्तिप्रीत्या तदा विभुः
जगाम तप्यतो ऽभ्यासं वसिष्ठस्य मुनेर्विभुः
evamuktvā sa devīṃ tu bhaktiprītyā tadā vibhuḥ
jagāma tapyato 'bhyāsaṃ vasiṣṭhasya munervibhuḥ
- 16
ततो मुनिवरश्रेष्ठं वरिष्ठं तपतां वरम्
वसिष्ठमृषिशार्दूलं तप्यमानं परं तपः
tato munivaraśreṣṭhaṃ variṣṭhaṃ tapatāṃ varam
vasiṣṭhamṛṣiśārdūlaṃ tapyamānaṃ paraṃ tapaḥ
- 17
पूर्णे वर्षसहस्रे तु ज्वलमानमिवानलम्
उवाच भगवान्गत्वा ब्रूहि किं ते ददानि ते
ददामि दिव्यं चक्षुस्ते पश्य मां सगणं द्विज
pūrṇe varṣasahasre tu jvalamānamivānalam
uvāca bhagavāngatvā brūhi kiṃ te dadāni te
dadāmi divyaṃ cakṣuste paśya māṃ sagaṇaṃ dvija
- 18
दृष्ट्वा स तु तमीशानं प्रणम्य शिरसा प्रभुम्
शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव हृषिताननः
dṛṣṭvā sa tu tamīśānaṃ praṇamya śirasā prabhum
śirasyañjalimādhāya tuṣṭāva hṛṣitānanaḥ
- 19
वसिष्ठ उवाच
नमः कनकलिङ्गाय वेदलिङ्गाय वै नमः
नमः सहस्रलिङ्गाय वह्निलिङ्गाय वै नमः
vasiṣṭha uvāca
namaḥ kanakaliṅgāya vedaliṅgāya vai namaḥ
namaḥ sahasraliṅgāya vahniliṅgāya vai namaḥ
- 20
नमः पुराणलिङ्गाय श्रुतिलिङ्गाय वै नमः
नमः पवनलिङ्गाय ब्रह्मलिङ्गाय वै नमः
namaḥ purāṇaliṅgāya śrutiliṅgāya vai namaḥ
namaḥ pavanaliṅgāya brahmaliṅgāya vai namaḥ
- 21
नमस्त्रैलोक्यलिङ्गाय दाहलिङ्गाय वै नमः
नमः पर्वतलिङ्गाय स्थितिलिङ्गाय वै नमः
namastrailokyaliṅgāya dāhaliṅgāya vai namaḥ
namaḥ parvataliṅgāya sthitiliṅgāya vai namaḥ
- 22
नमो रहस्यलिङ्गाय सप्तद्वीपोर्ध्वलिङ्गिने
नमः सर्वार्थलिङ्गाय सर्वलोकाङ्गलिङ्गिने
namo rahasyaliṅgāya saptadvīpordhvaliṅgine
namaḥ sarvārthaliṅgāya sarvalokāṅgaliṅgine
- 23
नमो ऽस्त्वव्यक्तलिङ्गाय बुद्धिलिङ्गाय वै नमः
नमो ऽहंकारलिङ्गाय भूतलिङ्गाय वै नमः
namo 'stvavyaktaliṅgāya buddhiliṅgāya vai namaḥ
namo 'haṃkāraliṅgāya bhūtaliṅgāya vai namaḥ
- 24
नम इन्द्रियलिङ्गाय नमस्तन्मात्रलिङ्गिने
नमः पुरुषलिङ्गाय भावलिङ्गाय वै नमः
nama indriyaliṅgāya namastanmātraliṅgine
namaḥ puruṣaliṅgāya bhāvaliṅgāya vai namaḥ
- 25
नमः सर्वार्थलिङ्गाय तमोलिङ्गाय वै नमः
नमो रजोर्ध्वलिङ्गाय सत्त्वलिङ्गाय वै नमः
namaḥ sarvārthaliṅgāya tamoliṅgāya vai namaḥ
namo rajordhvaliṅgāya sattvaliṅgāya vai namaḥ
- 26
नमो गगनलिङ्गाय तेजोलिङ्गाय वै नमः
नमो वायूर्ध्वलिङ्गाय शब्दलिङ्गाय वै नमः
namo gaganaliṅgāya tejoliṅgāya vai namaḥ
namo vāyūrdhvaliṅgāya śabdaliṅgāya vai namaḥ
- 27
नम ऋक्स्तुतलिङ्गाय यजुर्लिङ्गाय वै नमः
नमस्ते ऽथर्वलिङ्गाय सामलिङ्गाय वै नमः
nama ṛkstutaliṅgāya yajurliṅgāya vai namaḥ
namaste 'tharvaliṅgāya sāmaliṅgāya vai namaḥ
- 28
नमो यज्ञाङ्गलिङ्गाय यज्ञलिङ्गाय वै नमः
नमस्ते ऽनन्तलिङ्गाय देवानुगतलिङ्गिने
namo yajñāṅgaliṅgāya yajñaliṅgāya vai namaḥ
namaste 'nantaliṅgāya devānugataliṅgine
- 29
दिश नः परमं योगमपत्यं मत्समं तथा
ब्रह्म चैवाक्षयं देव शमं चैव परं विभो
अक्षयत्वं च वंशस्य धर्मे च मतिमक्षयाम्
diśa naḥ paramaṃ yogamapatyaṃ matsamaṃ tathā
brahma caivākṣayaṃ deva śamaṃ caiva paraṃ vibho
akṣayatvaṃ ca vaṃśasya dharme ca matimakṣayām
- 30
सनत्कुमार उवाच
एवं स भगवान्व्यास वसिष्ठेनामितात्मना
स्तूयमानस्तुतोषाथ तुष्टश्चेदं तमब्रवीत्
sanatkumāra uvāca
evaṃ sa bhagavānvyāsa vasiṣṭhenāmitātmanā
stūyamānastutoṣātha tuṣṭaścedaṃ tamabravīt

