27 shlokas
- 1
नमः परमदेवाय त्रैगुण्याविजितात्मने
सर्वतो योगरूपाय संसाराभावहेतवे
namaḥ paramadevāya traiguṇyāvijitātmane
sarvato yogarūpāya saṃsārābhāvahetave
- 2
स्थितिसंरोधसर्गाणां हेतवे ऽन्तःप्रसारिणे
षड्विंशाय प्रधानाय महादेवाय धीमते
sthitisaṃrodhasargāṇāṃ hetave 'ntaḥprasāriṇe
ṣaḍviṃśāya pradhānāya mahādevāya dhīmate
- 3
प्रजापतेर्महाक्षेत्रे गङ्गाकालिन्दीसंगमे
प्रयागे परमे पुण्ये ब्रह्मणो लोकवर्त्मनि
prajāpatermahākṣetre gaṅgākālindīsaṃgame
prayāge parame puṇye brahmaṇo lokavartmani
- 4
मुनयः संशितात्मानस्तपसा क्षीणकल्मषाः
तीर्थसंप्लवनार्थाय पौर्णमास्यां कृताह्निकाः
munayaḥ saṃśitātmānastapasā kṣīṇakalmaṣāḥ
tīrthasaṃplavanārthāya paurṇamāsyāṃ kṛtāhnikāḥ
- 5
पौराणिकमपश्यन्त सूतं सत्यपरायणम्
स्नात्वा तस्मिन्महातीर्थे प्रणामार्थमुपागतम्
paurāṇikamapaśyanta sūtaṃ satyaparāyaṇam
snātvā tasminmahātīrthe praṇāmārthamupāgatam
- 6
दृष्ट्वा ते सूतम् आयान्तम् ऋषयो हृष्टमानसाः
आशास्यासनसंवेशं तद्योग्यं समकल्पयन्
dṛṣṭvā te sūtam āyāntam ṛṣayo hṛṣṭamānasāḥ
āśāsyāsanasaṃveśaṃ tadyogyaṃ samakalpayan
- 7
स प्रणम्य च तान्सर्वान्सूतस्तान्मुनिपुंगवान्
प्रदत्तमासनं भेजे सर्वधर्मसमन्वितः
sa praṇamya ca tānsarvānsūtastānmunipuṃgavān
pradattamāsanaṃ bheje sarvadharmasamanvitaḥ
- 8
तमासीनमपृच्छन्त मुनयस्तपसैधिताः
ब्रह्मसत्त्रे पुरा साधो नैमिषारण्यवासिनाम्
tamāsīnamapṛcchanta munayastapasaidhitāḥ
brahmasattre purā sādho naimiṣāraṇyavāsinām
- 9
कथितं भारताख्यानं पुराणं च परं त्वया
तेन नः प्रतिभासि त्वं साक्षात्सत्यवतीसुतः
kathitaṃ bhāratākhyānaṃ purāṇaṃ ca paraṃ tvayā
tena naḥ pratibhāsi tvaṃ sākṣātsatyavatīsutaḥ
- 10
सर्वागमपरार्थज्ञः सत्यधर्मपरायणः
द्विजपूजारतो नित्यं तेन पृच्छां त्वमर्हसि
sarvāgamaparārthajñaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ
dvijapūjārato nityaṃ tena pṛcchāṃ tvamarhasi
- 11
भारताख्यानसदृशं पुराणाद्यद्विशिष्यते
तत्त्वा पृच्छाम वै जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः
bhāratākhyānasadṛśaṃ purāṇādyadviśiṣyate
tattvā pṛcchāma vai janma kārttikeyasya dhīmataḥ
- 12
इमे हि मुनयः सर्वे त्वदुपास्तिपरायणाः
स्कन्दसम्भवशुश्रूषासंजातौत्सुक्यमानसाः
ime hi munayaḥ sarve tvadupāstiparāyaṇāḥ
skandasambhavaśuśrūṣāsaṃjātautsukyamānasāḥ
- 13
एवमुक्तस्तदा सूतः संसिद्धैर्मुनिपुंगवैः
प्रोवाचेदं मुनीन्सर्वान्वचो भूतार्थवाचकम्
evamuktastadā sūtaḥ saṃsiddhairmunipuṃgavaiḥ
provācedaṃ munīnsarvānvaco bhūtārthavācakam
- 14
शृणुध्वं मुनयः सर्वे कार्त्तिकेयस्य सम्भवम्
ब्रह्मण्यत्वं समाहात्म्यं वीर्यं च त्रिदशाधिकम्
śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve kārttikeyasya sambhavam
brahmaṇyatvaṃ samāhātmyaṃ vīryaṃ ca tridaśādhikam
- 15
मुमुक्षया परं स्थानं याते शुकमहात्मनि
सुतशोकाभिसंतप्तो व्यासस्त्र्यम्बकमैक्षत
mumukṣayā paraṃ sthānaṃ yāte śukamahātmani
sutaśokābhisaṃtapto vyāsastryambakamaikṣata
- 16
दृष्ट्वैव स महेशानं व्यासो ऽभूद्विगतव्यथः
विचरन्स तदा लोकान्मुनिः सत्यवतीसुतः
dṛṣṭvaiva sa maheśānaṃ vyāso 'bhūdvigatavyathaḥ
vicaransa tadā lokānmuniḥ satyavatīsutaḥ
- 17
मेरुशृङ्गे ऽथ ददृशे ब्रह्मणः सुतमग्रजम्
सनत्कुमारं वरदं योगैश्वर्यसमन्वितम्
meruśṛṅge 'tha dadṛśe brahmaṇaḥ sutamagrajam
sanatkumāraṃ varadaṃ yogaiśvaryasamanvitam
- 18
विमाने रविसंकाशे तिष्ठन्तमनलप्रभम्
मुनिभिर्योगसंसिद्धैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः
vimāne ravisaṃkāśe tiṣṭhantamanalaprabham
munibhiryogasaṃsiddhaistapoyuktairmahātmabhiḥ
- 19
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञैः सर्वधर्मागमान्वितैः
सकलावाप्तविद्यैस्तु चतुर्वक्त्रमिवावृतम्
vedavedāṅgatattvajñaiḥ sarvadharmāgamānvitaiḥ
sakalāvāptavidyaistu caturvaktramivāvṛtam
- 20
दृष्ट्वा तं सुमहात्मानं व्यासो मुनिमथास्थितम्
ववन्दे परया भक्त्या साक्षादिव पितामहम्
dṛṣṭvā taṃ sumahātmānaṃ vyāso munimathāsthitam
vavande parayā bhaktyā sākṣādiva pitāmaham
- 21
ब्रह्मसूनुरथ व्यासं समायातं महौजसम्
परिष्वज्य परं प्रेम्णा प्रोवाच वचनं शुभम्
brahmasūnuratha vyāsaṃ samāyātaṃ mahaujasam
pariṣvajya paraṃ premṇā provāca vacanaṃ śubham
- 22
दिष्ट्या त्वमसि धर्मज्ञ प्रसादात्पारमेश्वरात्
अपेतशोकः सम्प्राप्तः पृच्छस्व प्रवदाम्यहम्
diṣṭyā tvamasi dharmajña prasādātpārameśvarāt
apetaśokaḥ samprāptaḥ pṛcchasva pravadāmyaham
- 23
श्रुत्वाथ वचनं सूनोर्ब्रह्मणो मुनिपुंगवः
इदमाह वचो विप्राश्चिरं यद्धृदये स्थितम्
śrutvātha vacanaṃ sūnorbrahmaṇo munipuṃgavaḥ
idamāha vaco viprāściraṃ yaddhṛdaye sthitam
- 24
कुमारस्य कथं जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः
किंनिमित्तं कुतो वास्य इच्छाम्येतद्धि वेदितुम्
kumārasya kathaṃ janma kārttikeyasya dhīmataḥ
kiṃnimittaṃ kuto vāsya icchāmyetaddhi veditum
- 25
कथं रुद्रसुतश्चासौ वह्निगङ्गासुतः कथम्
उमायास्तनयश्चैव स्वाहायाश्च कथं पुनः
सुपर्ण्याश्चाथ मातॄणां कृत्तिकानां कथं च सः
kathaṃ rudrasutaścāsau vahnigaṅgāsutaḥ katham
umāyāstanayaścaiva svāhāyāśca kathaṃ punaḥ
suparṇyāścātha mātṝṇāṃ kṛttikānāṃ kathaṃ ca saḥ
- 26
कश्चासौ पूर्वमुत्पन्नः किंतपाः कश्च विक्रमः
भूतसम्मोहनं ह्य् एतत्कथयस्व यथातथम्
kaścāsau pūrvamutpannaḥ kiṃtapāḥ kaśca vikramaḥ
bhūtasammohanaṃ hy etatkathayasva yathātatham
- 27
सूत उवाच
एवं स पृष्टस्तेजस्वी ब्रह्मणः पुत्रसत्तमः
उवाच सर्वं सर्वज्ञो व्यासायाक्लिष्टकारिणे
तच्छृणुध्वं यथातत्त्वं कीर्त्यमानं मयानघाः
sūta uvāca
evaṃ sa pṛṣṭastejasvī brahmaṇaḥ putrasattamaḥ
uvāca sarvaṃ sarvajño vyāsāyākliṣṭakāriṇe
tacchṛṇudhvaṃ yathātattvaṃ kīrtyamānaṃ mayānaghāḥ

