42 shlokas
- 1
सनत्कुमार उवाच
कदाचित्स्वगृहं प्राप्तं कश्यपं द्विपदां वरम्
अपृच्छद्धिमवान्प्रश्नं लोके ख्यातिकरं नु किम्
sanatkumāra uvāca
kadācitsvagṛhaṃ prāptaṃ kaśyapaṃ dvipadāṃ varam
apṛcchaddhimavānpraśnaṃ loke khyātikaraṃ nu kim
- 2
केनाक्षयाश्च लोकाः स्युः ख्यातिश्च परमा मुने
तथैव चार्चनीयत्वं सत्सु तं कथयस्व मे
kenākṣayāśca lokāḥ syuḥ khyātiśca paramā mune
tathaiva cārcanīyatvaṃ satsu taṃ kathayasva me
- 3
कश्यप उवाच
अपत्येन महाबाहो सर्वमेतदवाप्यते
मम ख्यातिरपत्येन ब्रह्मण ऋषिभिश्च ह
kaśyapa uvāca
apatyena mahābāho sarvametadavāpyate
mama khyātirapatyena brahmaṇa ṛṣibhiśca ha
- 4
किं न पश्यसि शैलेन्द्र यतो मां परिपृच्छसि
वर्तयिष्यामि तच्चापि यन्मे दृष्टं पुराचल
kiṃ na paśyasi śailendra yato māṃ paripṛcchasi
vartayiṣyāmi taccāpi yanme dṛṣṭaṃ purācala
- 5
वाराणसीमहं गच्छन्नपश्यं संस्थितं दिवि
विमानं स्वनवद्दिव्यम् अनौपम्यम् अनिन्दितम्
vārāṇasīmahaṃ gacchannapaśyaṃ saṃsthitaṃ divi
vimānaṃ svanavaddivyam anaupamyam aninditam
- 6
तस्याधस्तादार्तनादं गर्तास्थाने शृणोम्यहम्
तानहं तपसा ज्ञात्वा तत्रैवान्तर्हितः स्थितः
tasyādhastādārtanādaṃ gartāsthāne śṛṇomyaham
tānahaṃ tapasā jñātvā tatraivāntarhitaḥ sthitaḥ
- 7
अथागात्तत्र शैलेन्द्र विप्रो नियमवाञ्छुचिः
तीर्थाभिषेकपूतात्मा परे तपसि संस्थितः
athāgāttatra śailendra vipro niyamavāñchuciḥ
tīrthābhiṣekapūtātmā pare tapasi saṃsthitaḥ
- 8
अथ स व्रजमानस्तु व्याघ्रेणाभीषितो द्विजः
विवेश तं तदा देशं सा गर्ता यत्र भूधर
atha sa vrajamānastu vyāghreṇābhīṣito dvijaḥ
viveśa taṃ tadā deśaṃ sā gartā yatra bhūdhara
- 9
गर्तायां वीरणस्तम्बे लम्बमानांस्तदा मुनीन्
अपश्यदार्तो दुःखार्तानपृच्छत्तांश्च स द्विजः
gartāyāṃ vīraṇastambe lambamānāṃstadā munīn
apaśyadārto duḥkhārtānapṛcchattāṃśca sa dvijaḥ
- 10
के यूयं वीरणस्तम्बे लम्बमाना ह्य् अधोमुखाः
दुःखिताः केन मोक्षश्च युष्माकं भवितानघाः
ke yūyaṃ vīraṇastambe lambamānā hy adhomukhāḥ
duḥkhitāḥ kena mokṣaśca yuṣmākaṃ bhavitānaghāḥ
- 11
पितर ऊचुः
वयं ते ऽकृतपुण्यस्य पितरः सपितामहाः
प्रपितामहाश्च क्लिश्यामस्तव दुष्टेन कर्मणा
pitara ūcuḥ
vayaṃ te 'kṛtapuṇyasya pitaraḥ sapitāmahāḥ
prapitāmahāśca kliśyāmastava duṣṭena karmaṇā
- 12
नरको ऽयं महाभाग गर्तारूपं समास्थितः
त्वं चापि वीरणस्तम्बस्त्वयि लम्बामहे वयम्
narako 'yaṃ mahābhāga gartārūpaṃ samāsthitaḥ
tvaṃ cāpi vīraṇastambastvayi lambāmahe vayam
- 13
यावत्त्वं जीवसे विप्र तावदेव वयं स्थिताः
मृते त्वयि गमिष्यामो नरकं पापचेतसः
yāvattvaṃ jīvase vipra tāvadeva vayaṃ sthitāḥ
mṛte tvayi gamiṣyāmo narakaṃ pāpacetasaḥ
- 14
यदि त्वं दारसंयोगं कृत्वापत्यं गुणोत्तरम्
उत्पादयसि तेनास्मान्मुच्येम वयमेकशः
yadi tvaṃ dārasaṃyogaṃ kṛtvāpatyaṃ guṇottaram
utpādayasi tenāsmānmucyema vayamekaśaḥ
- 15
नान्येन तपसा पुत्र न तीर्थानां फलेन च
तत्कुरुष्व महाबुद्धे तारयस्व पितॄन्भयात्
nānyena tapasā putra na tīrthānāṃ phalena ca
tatkuruṣva mahābuddhe tārayasva pitṝnbhayāt
- 16
स तथेति प्रतिज्ञाय आराध्य च वृषध्वजम्
पितॄन्गर्तात्समुद्धृत्य गणपान्प्रचकार ह
sa tatheti pratijñāya ārādhya ca vṛṣadhvajam
pitṝngartātsamuddhṛtya gaṇapānpracakāra ha
- 17
स्वयं च रुद्रदयितः सुकेशो नाम नामतः
संमतो बलवांश्चैव रुद्रस्य गणपो ऽभवत्
svayaṃ ca rudradayitaḥ sukeśo nāma nāmataḥ
saṃmato balavāṃścaiva rudrasya gaṇapo 'bhavat
- 18
तस्मात्कृत्वा तपो घोरमपत्यं गुणवत्तरम्
उत्पादयस्व शैलेन्द्र ततः कीर्तिमवाप्स्यसि
tasmātkṛtvā tapo ghoramapatyaṃ guṇavattaram
utpādayasva śailendra tataḥ kīrtimavāpsyasi
- 19
सनत्कुमार उवाच
स एवमुक्त ऋषिणा शैलेन्द्रो नियमे स्थितः
तपश्चकार विपुलं येन ब्रह्मा तुतोष ह
sanatkumāra uvāca
sa evamukta ṛṣiṇā śailendro niyame sthitaḥ
tapaścakāra vipulaṃ yena brahmā tutoṣa ha
- 20
तमागत्य तदा ब्रह्मा वरदो ऽस्मीत्यभाषत
ब्रूहि तुष्टो ऽस्मि ते शैल तपसानेन सुव्रत
tamāgatya tadā brahmā varado 'smītyabhāṣata
brūhi tuṣṭo 'smi te śaila tapasānena suvrata
- 21
हिमवानुवाच
भगवन्पुत्रमिच्छामि गुणैः सर्वैरलंकृतम्
एतद्वरं प्रयच्छस्व यदि तुष्टो ऽसि नः प्रभो
himavānuvāca
bhagavanputramicchāmi guṇaiḥ sarvairalaṃkṛtam
etadvaraṃ prayacchasva yadi tuṣṭo 'si naḥ prabho
- 22
ब्रह्मोवाच
कन्या भवित्री शैलेन्द्र सुता ते वरवर्णिनी
यस्याः प्रभावात्सर्वत्र कीर्तिमाप्स्यसि पुष्कलाम्
brahmovāca
kanyā bhavitrī śailendra sutā te varavarṇinī
yasyāḥ prabhāvātsarvatra kīrtimāpsyasi puṣkalām
- 23
अर्चितः सर्वदेवानां तीर्थकोटिसमावृतः
पावनश्चैव पुण्यश्च देवानामपि सर्वतः
ज्येष्ठा च सा भवित्री ते अन्ये चानु ततः शुभे
arcitaḥ sarvadevānāṃ tīrthakoṭisamāvṛtaḥ
pāvanaścaiva puṇyaśca devānāmapi sarvataḥ
jyeṣṭhā ca sā bhavitrī te anye cānu tataḥ śubhe
- 24
सनत्कुमार उवाच
एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत
सो ऽपि कालेन शैलेन्द्रो मेनायामुपपादयत्
अपर्णामेकपर्णां च तथा चाप्येकपाटलाम्
sanatkumāra uvāca
evamuktvā tato brahmā tatraivāntaradhīyata
so 'pi kālena śailendro menāyāmupapādayat
aparṇāmekaparṇāṃ ca tathā cāpyekapāṭalām
- 25
न्यग्रोधमेकपर्णा तु पाटलं चैकपाटला
आश्रिते द्वे अपर्णा तु अनिकेता तपो ऽचरत्
शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः
nyagrodhamekaparṇā tu pāṭalaṃ caikapāṭalā
āśrite dve aparṇā tu aniketā tapo 'carat
śataṃ varṣasahasrāṇāṃ duścaraṃ devadānavaiḥ
- 26
आहारमेकपर्णेन सैकपर्णा समाचरत्
पाटलेन तथैकेन विदधात्येकपाटला
āhāramekaparṇena saikaparṇā samācarat
pāṭalena tathaikena vidadhātyekapāṭalā
- 27
पूर्णे पूर्णे सहस्रे तु आहारं तेन चक्रतुः
अपर्णा तु निराहारा तां माता प्रत्यभाषत
निषेधयन्ती ह्यु मेति मातृस्नेहेन दुःखिता
pūrṇe pūrṇe sahasre tu āhāraṃ tena cakratuḥ
aparṇā tu nirāhārā tāṃ mātā pratyabhāṣata
niṣedhayantī hyu meti mātṛsnehena duḥkhitā
- 28
सा तथोक्ता तदा मात्रा देवी दुश्चरचारिणी
तेनैव नाम्ना लोकेषु विख्याता सुरपूजिता
sā tathoktā tadā mātrā devī duścaracāriṇī
tenaiva nāmnā lokeṣu vikhyātā surapūjitā
- 29
एतत्तत्त्रिकुमारीणां जगत्स्थावरजङ्गमम्
एतासां तपसा लब्धं यावद्भूमिर्धरिष्यति
etattattrikumārīṇāṃ jagatsthāvarajaṅgamam
etāsāṃ tapasā labdhaṃ yāvadbhūmirdhariṣyati
- 30
तपःशरीरास्ताः सर्वास्तिस्रो योगबलान्विताः
सर्वाश्चैव महाभागाः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः
tapaḥśarīrāstāḥ sarvāstisro yogabalānvitāḥ
sarvāścaiva mahābhāgāḥ sarvāśca sthirayauvanāḥ

