136 shlokas
- 1
सनत्कुमार उवाच
विस्तृते हिमवत्पृष्ठे विमानशतसंकुले
अभवत्स तु कालेन शैलपुत्र्याः स्वयंवरः
sanatkumāra uvāca
vistṛte himavatpṛṣṭhe vimānaśatasaṃkule
abhavatsa tu kālena śailaputryāḥ svayaṃvaraḥ
- 2
अथ पर्वतराजो ऽसौ हिमवान्ध्यानकोविदः
दुहितुर्देवदेवेन ज्ञात्वा तदभिमन्त्रितम्
atha parvatarājo 'sau himavāndhyānakovidaḥ
duhiturdevadevena jñātvā tadabhimantritam
- 3
जानन्न् अपि महाशैलः समाचारक्रियेप्सया
स्वयंवरं ततो देव्याः सर्वलोकेष्वघोषयत्
jānann api mahāśailaḥ samācārakriyepsayā
svayaṃvaraṃ tato devyāḥ sarvalokeṣvaghoṣayat
- 4
देवदानवसिद्धानां सर्वलोकनिवासिनाम्
वृणुयात्परमेशानं समक्षं येन मे सुता
devadānavasiddhānāṃ sarvalokanivāsinām
vṛṇuyātparameśānaṃ samakṣaṃ yena me sutā
- 5
तदेव सुकृतं श्लाघ्यं ममाभ्युदयसंमतम्
इति संचिन्त्य शैलेन्द्रः कृत्वा हृदि महेश्वरम्
tadeva sukṛtaṃ ślāghyaṃ mamābhyudayasaṃmatam
iti saṃcintya śailendraḥ kṛtvā hṛdi maheśvaram
- 6
आब्रह्मकेषु लोकेषु देव्याः शैलेन्द्रसत्तमः
कृत्वा रत्नाकुलं देशं स्वयंवरमचीकरत्
ābrahmakeṣu lokeṣu devyāḥ śailendrasattamaḥ
kṛtvā ratnākulaṃ deśaṃ svayaṃvaramacīkarat
- 7
अथैवमाघोषितमात्र एव स्वयंवरे व्यास महीध्रपुत्र्याः
देवादयः सर्वजगन्निवासाः समाययुर्दिव्यगृहीतवेषाः
athaivamāghoṣitamātra eva svayaṃvare vyāsa mahīdhraputryāḥ
devādayaḥ sarvajagannivāsāḥ samāyayurdivyagṛhītaveṣāḥ
- 8
प्रफुल्लपद्मासनसंनिविष्टः सिद्धैर्वृतो योगिभिर् अप्रमेयैः
विज्ञापितस्तेन महीध्रराज्ञा पितामहस्तत्र समाजगाम
praphullapadmāsanasaṃniviṣṭaḥ siddhairvṛto yogibhir aprameyaiḥ
vijñāpitastena mahīdhrarājñā pitāmahastatra samājagāma
- 9
अक्ष्णां सहस्रं सुरराट्स बिभ्रद्दिव्याङ्गहारस्रगुदात्तरूपः
ऐरावतं सर्वगजेन्द्रमुख्यं स्रवन्मदासारकृतप्रवाहम्
आरुह्य सर्वामरराट्स वज्रं बिभ्रत्समागात्पुरतः सुराणाम्
akṣṇāṃ sahasraṃ surarāṭsa bibhraddivyāṅgahārasragudāttarūpaḥ
airāvataṃ sarvagajendramukhyaṃ sravanmadāsārakṛtapravāham
āruhya sarvāmararāṭsa vajraṃ bibhratsamāgātpurataḥ surāṇām
- 10
तेजःप्रतापाधिकदिव्यरूपः प्रोद्भासयन्सर्वदिशो विवस्वान्
हैमं विमानं सचलत्पताकम् आरुह्य आगात्त्वरितं जवेन
tejaḥpratāpādhikadivyarūpaḥ prodbhāsayansarvadiśo vivasvān
haimaṃ vimānaṃ sacalatpatākam āruhya āgāttvaritaṃ javena
- 11
मणिप्रदीप्तोज्ज्वलकुण्डलश्च वह्न्यर्कतेजःप्रतिमे विमाने
समभ्यगात्कश्यपविप्रसूनुरादित्य आगाद्भगनामधारी
maṇipradīptojjvalakuṇḍalaśca vahnyarkatejaḥpratime vimāne
samabhyagātkaśyapaviprasūnurāditya āgādbhaganāmadhārī
- 12
पीनाङ्गयष्टिः सुकृताङ्गहारस्तेजोबलाज्ञासदृशप्रभावः
दण्डं समादाय कृतान्त आगादारुह्य भीमं महिषं जवेन
pīnāṅgayaṣṭiḥ sukṛtāṅgahārastejobalājñāsadṛśaprabhāvaḥ
daṇḍaṃ samādāya kṛtānta āgādāruhya bhīmaṃ mahiṣaṃ javena
- 13
महामहीध्रोच्छ्रयपीनगात्रः स्वर्णादिरत्नाचितचारुवेषः
समीरणः सर्वजगद्विभर्ता विमानमारुह्य समभ्यगाद्धि
mahāmahīdhrocchrayapīnagātraḥ svarṇādiratnācitacāruveṣaḥ
samīraṇaḥ sarvajagadvibhartā vimānamāruhya samabhyagāddhi
- 14
संतापयन्सर्वसुरासुरेशांस्तेजोऽधिकस्तेजसि संनिविश्य
वह्निः समभ्येत्य सुरेन्द्रमध्ये ज्वलन्प्रतस्थौ वरवेषधारी
saṃtāpayansarvasurāsureśāṃstejo'dhikastejasi saṃniviśya
vahniḥ samabhyetya surendramadhye jvalanpratasthau varaveṣadhārī
- 15
नानामणिप्रज्वलिताङ्गयष्टिर्जगच्चरन्दिव्यविमानम् अग्र्यम्
आरुह्य सर्वद्रविणाधिपेशः स राजराजस्त्वरितो ऽभ्यगाच्च
nānāmaṇiprajvalitāṅgayaṣṭirjagaccarandivyavimānam agryam
āruhya sarvadraviṇādhipeśaḥ sa rājarājastvarito 'bhyagācca
- 16
आप्याययन्सर्वसुरासुरेशान्कान्त्या च वेषेण च चारुरूपः
ज्वलन्महारत्नविचित्ररूपं विमानमारुह्य शशी समागात्
āpyāyayansarvasurāsureśānkāntyā ca veṣeṇa ca cārurūpaḥ
jvalanmahāratnavicitrarūpaṃ vimānamāruhya śaśī samāgāt
- 17
श्यामाङ्गयष्टिः सुविचित्रवेषः सर्वस्रगाबद्धसुगन्धमाली
तार्क्ष्यं समारुह्य महीध्रकल्पं गदाधरो ऽसौ त्वरितं समेतः
śyāmāṅgayaṣṭiḥ suvicitraveṣaḥ sarvasragābaddhasugandhamālī
tārkṣyaṃ samāruhya mahīdhrakalpaṃ gadādharo 'sau tvaritaṃ sametaḥ
- 18
तथाश्विनौ देवभिषग्वरौ तु एकं विमानं त्वरयाभिरुह्य
मनोहराव् उज्ज्वलचारुवेषाव् आजग्मतुर्देवसदः सुवीरौ
tathāśvinau devabhiṣagvarau tu ekaṃ vimānaṃ tvarayābhiruhya
manoharāv ujjvalacāruveṣāv ājagmaturdevasadaḥ suvīrau
- 19
शेषः सहस्रं स्फुरदग्निवर्णं बिभ्रत्स्फटानां ज्वलनार्कतेजाः
सार्धं स नागैरपरैर्महात्मा विमानमारुह्य समभ्यगाच्च
śeṣaḥ sahasraṃ sphuradagnivarṇaṃ bibhratsphaṭānāṃ jvalanārkatejāḥ
sārdhaṃ sa nāgairaparairmahātmā vimānamāruhya samabhyagācca
- 20
दितेः सुतानां च महासुराणां वह्न्यर्कशक्रानिलतुल्यभासाम्
वरानुरूपं प्रविधाय वेषं वृन्दं समागात्पुरतः सुराणाम्
diteḥ sutānāṃ ca mahāsurāṇāṃ vahnyarkaśakrānilatulyabhāsām
varānurūpaṃ pravidhāya veṣaṃ vṛndaṃ samāgātpurataḥ surāṇām
- 21
गन्धर्वराजः स च चारुरूपी दिव्यङ्गमो दिव्यविमानचारी
गन्धर्वसंघैः सहितो ऽप्सरोभिः शक्राज्ञया तत्र समाजगाम
gandharvarājaḥ sa ca cārurūpī divyaṅgamo divyavimānacārī
gandharvasaṃghaiḥ sahito 'psarobhiḥ śakrājñayā tatra samājagāma
- 22
अन्ये च देवास्त्रिदिवौकसेशाः पृथक्पृथक्चारुगृहीतवेषाः
आजग्मुरारुह्य विमानपृष्ठं गन्धर्वयक्षोरगकिंनराश्च
anye ca devāstridivaukaseśāḥ pṛthakpṛthakcārugṛhītaveṣāḥ
ājagmurāruhya vimānapṛṣṭhaṃ gandharvayakṣoragakiṃnarāśca
- 23
शचीपतिस्तत्र सुरेन्द्रमध्ये राजाधिकाराधिकलक्ष्यमूर्तिः
आज्ञाबलैश्वर्यकृतप्रमोहो वृथाधिकं यत्नमुपाचकार
śacīpatistatra surendramadhye rājādhikārādhikalakṣyamūrtiḥ
ājñābalaiśvaryakṛtapramoho vṛthādhikaṃ yatnamupācakāra
- 24
हेतुस्त्रिलोकस्य जगत्प्रसूतेर्माता च तेषां ससुरासुराणाम्
पत्नी च शम्भोः पुरुषस्य धाम्नो गीता पुराणे प्रकृतिः परार्था
दक्षस्य कोपाद्धिमवद्गृहं सा कार्यार्थमागात्परमेशपत्नी
hetustrilokasya jagatprasūtermātā ca teṣāṃ sasurāsurāṇām
patnī ca śambhoḥ puruṣasya dhāmno gītā purāṇe prakṛtiḥ parārthā
dakṣasya kopāddhimavadgṛhaṃ sā kāryārthamāgātparameśapatnī
- 25
एवं यतस्तां न विदुः सुरेशा मोहस्ततस्तान्पर आविवेश
वरार्थमाजग्मुरतो विमूढा ईशेन यस्माद्वृडिताः कृतास्ते
evaṃ yatastāṃ na viduḥ sureśā mohastatastānpara āviveśa
varārthamājagmurato vimūḍhā īśena yasmādvṛḍitāḥ kṛtāste
- 26
ततः प्रनृत्ताभिर् अथाप्सरोभिर्गन्धर्वसंघैश्च सुगीतशब्दैः
स्थितैश्च नानाविधरूपवेषैर्देवासुरादित्रिदिवौकसंघैः
tataḥ pranṛttābhir athāpsarobhirgandharvasaṃghaiśca sugītaśabdaiḥ
sthitaiśca nānāvidharūpaveṣairdevāsurāditridivaukasaṃghaiḥ
- 27
विमानपृष्ठे मणिहेमचित्रे स्थिता चलच्चामरवीजिताङ्गी
सर्वर्तुपुष्पां सुसुगन्धमालां प्रगृह्य देवी प्रसभं प्रतस्थे
vimānapṛṣṭhe maṇihemacitre sthitā calaccāmaravījitāṅgī
sarvartupuṣpāṃ susugandhamālāṃ pragṛhya devī prasabhaṃ pratasthe
- 28
सनत्कुमार उवाच
मालां प्रगृह्य देव्यां तु स्थितायां देवसंसदि
शक्राद्यैरागतैर्देवैः स्वयंवरमुपागतैः
sanatkumāra uvāca
mālāṃ pragṛhya devyāṃ tu sthitāyāṃ devasaṃsadi
śakrādyairāgatairdevaiḥ svayaṃvaramupāgataiḥ
- 29
देव्या जिज्ञासया शम्भुर्भूत्वा पञ्चशिखः शिशुः
उत्सङ्गतलसंसुप्तो बभूव सहसा विभुः
devyā jijñāsayā śambhurbhūtvā pañcaśikhaḥ śiśuḥ
utsaṅgatalasaṃsupto babhūva sahasā vibhuḥ
- 30
अकस्मादथ तं देवी शिशुं पञ्चशिखं स्थितम्
ज्ञात्वा योगसमाधानाज्जहृषे प्रीतिसंयुता
akasmādatha taṃ devī śiśuṃ pañcaśikhaṃ sthitam
jñātvā yogasamādhānājjahṛṣe prītisaṃyutā

